I SA/Ol 693/09

WyrokWSA w Olsztynie2009-12-16

Skład orzekający: Tadeusz Piskozub, Włodzimierz Kędzierski, Ryszard Maliszewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy darowizna środków pieniężnych, które zostały przekazane na indywidualne konto obdarowanego prowadzone przez fundusz inwestycyjny, a nie bezpośrednio na rachunek bankowy, może korzystać ze zwolnienia od podatku od spadków i darowizn na podstawie art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że darowizna środków pieniężnych przekazana na indywidualne konto obdarowanego prowadzone przez fundusz inwestycyjny, które stanowiło subkonto obdarowanego, jest równoznaczne z przekazaniem środków na rachunek bankowy w rozumieniu art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Skoro skarżąca udokumentowała otrzymanie środków pieniężnych na swoje konto, spełniła warunki do zastosowania zwolnienia podatkowego.
Stan faktyczny
Skarżąca otrzymała od rodziców darowizny środków pieniężnych w łącznej kwocie 505.000 zł. Środki te zostały przelane na indywidualne konto skarżącej prowadzone przez fundusz inwestycyjny A. Organ podatkowy uznał, że nie spełniono warunku udokumentowania otrzymania środków na rachunek bankowy, co skutkowało odmową zastosowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając błędną wykładnię przepisów i naruszenie procedury.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżone decyzje Dyrektora Izby Skarbowej, określił, że decyzje nie podlegają wykonaniu i zasądził od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub, Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski (spr.), Sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant Lidia Wachowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 16 grudnia 2009 r., sprawy ze skarg A.B. na dwie decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" nr "[...]" w przedmiocie ustalenia podatku od spadków i darowizn 1. uchyla zaskarżone decyzje, 2. określa że zaskarżone decyzje nie podlegają wykonaniu, 3. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 5.778 zł (pięć tysięcy siedemset siedemdziesiąt osiem) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Izby Skarbowej: a) decyzją z dnia "[...]" , "[...]"trzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z "[...]"r., nr "[...]", ustalającą A. B. podatek od spadków i darowizn w kwocie 15.709 zł z tytułu darowizny przekazanej przez R.B. w postaci środków pieniężnych w kwocie 252.500 zł na cele mieszkaniowe; b) decyzją z dnia "[...]","[...]"trzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z "[...]"r., nr "[...]", ustalającą A. B. podatek od spadków i darowizn w kwocie 15.709 zł z tytułu darowizny przekazanej przez A.B.w postaci środków pieniężnych w kwocie 252.500 zł na cele mieszkaniowe; Utrzymując w mocy decyzje organu I instancji Dyrektor Izby Skarbowej ustalił, że 03.10.2007 r. A.B. w Urzędzie Skarbowym złożyła zgłoszenie o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych, w których wykazała nabycie tytułem darowizny, środków w kwotach po 252.500 zł otrzymanych odpowiednio, od R.B. i A. B. Do zgłoszenia dołączyła kserokopię przelewu z 20.09.2007 r. na 505.000 zł przekazaną na rzecz A. Wpłaty tej dokonali A. i R. B.. Pismem z "[...]"r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zwrócił się o przedłożenie dokumentu potwierdzającego wpływ środków pieniężnych na rachunek bankowy strony. W odpowiedzi na wezwanie A. B. przedstawiła kserokopię: umów darowizny, potwierdzenie transakcji nabycie jednostek uczestnictwa z 24.09.2007 r., umowy zawartej z funduszem inwestycyjnym z 20.09.2007 r., umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości stanowiącej niezabudowaną działkę gruntu wraz z posiadaną dokumentacją techniczno – budowlaną związaną z budowanym budynkiem mieszkalnym wraz z pozwoleniem na budowę oraz udział wynoszący 2/15 części w prawie własności niezabudowanej działki o powierzchni 1813m², umowę kredytu hipotecznego z dnia 27.10. 2008 r. zaciągniętego na dokonanie budowy oraz na refinansowanie kredytu zaciągniętego w innym banku lub instytucji finansowej na cele mieszkaniowe, harmonogram spłat kredytu hipotecznego. Jednocześnie w dniu 22.01.2009 r. strona wyjaśniła, iż środki pieniężne w kwocie 505.000 zł nie wpłynęły bezpośrednio na jej konto osobiste w banku lecz na konto osobiste w A. W dniu "[...]"r. strona złożyła zeznania podatkowe (SD – 3) o nabyciu rzeczy lub prawa majątkowych tytułem darowizny od ojca R. B. i od matki A. B. Oświadczyła, że przedmiotem darowizny są środki pieniężne po 252.500 zł od ojca i matki. W części "H" uwagi oświadczyła "na cele mieszkaniowe". Pismami z dnia "[...]"r. i z "[...]"r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zażądał od strony wyjaśnienia przeznaczenia otrzymanych darowizn w postaci środków pieniężnych. W odpowiedzi A. B. wyjaśniła, iż środki pieniężne przeznaczone zostały na zakup domu. Jednocześnie przedłożyła potwierdzenie transakcji odkupienia jednostek uczestnictwa w okresie od 26.11.2007 r. do 17.02.2009 r. W dniu 22 maja 2009 Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzje ustalające A. B. podatek od spadków i darowizn w wysokości po 15.709 zł od każdej z otrzymanych darowizn od ojca i od matki. W uzasadnieniu decyzji podał, że A. B. spełniła jeden z warunków przewidzianych w art. 4a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28.07.1983 r. o podatku od spadków i darowizn (Dz.U. z 2004 r., nr 142, poz. 11514 ze zm.), a mianowicie zgłosiła w określonym przez ustawę terminie nabycia środków pieniężnych. Nie spełniła natomiast drugiego z warunków zwolnienia, a to, nie wykazała, że środki pieniężne zostały przekazane przez darczyńcę na rachunek bankowy nabywcy (rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo – kredytową lub przekazem pocztowym), ale bezpośrednio na rachunek A, który nie jest instytucją bankową. Według Dyrektora Izby Skarbowej w sprawie spornym pozostaje możliwość zastosowania wobec A. B., będącej zstępną darczyńców, zwolnienia podatkowego przewidzianego w art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z art. 4a ust.1 w/w ustawy zwolnione od podatku od spadków i darowizn jest nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma, macochę, jeżeli nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych zgłoszą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie miesiąca (od 01.01.2009 r. 6 miesięcy) od dnia powstania obowiązku podatkowego, a w przypadku dziedziczenia, w takim samym terminie od dnia uprawomocnienia się postanowienia, a nadto udokumentują - w przypadku, gdy przedmiotem nabycia w przypadku darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartości majątku nabycia łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 ustawy - ich otrzymania dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo - kredytową lub przekazem pocztowym. W przypadku nie dochowania tych warunków - zgłoszenie z art. 4a ust.3 ustawy nabycie wartości rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Z akt sprawy wynika, że A. B. przekazała właściwemu organowi podatkowemu zgłoszenie o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych oraz kopię przelewów bankowych. W rubryce "F" strona zaznaczyła pkt 7 "środki pieniężne", wskazując nazwę banku PKO BP S.A. O/O., określając wartość darowizny - od każdej osoby - na kwotę 252.500 zł. Zgłoszenie o nabyciu praw lub praw majątkowych powiązane było z umową darowizny z 18.09.2007 r., w której w §2 figuruje zapis, iż "wydanie darowizny następuje w formie przelewu na konto obdarowanego - na konto indywidualne A." Z przedłożonej kserokopii przelewu bankowego wynika, iż w dniu 20.09.2007 r. kwotę 505.000 zł (darowizna przekazana przez A. i R.B.) wpłacono na konto A. W tej sytuacji zauważyć należy, iż rachunek jaki posiada A. B. w A nie jest w ścisłym sensie rachunkiem bankowym. Organ wywiódł, że 725 kc przez umowę rachunku bankowego bank zobowiązuje się względem posiadacza rachunku, na czas oznaczony lub nieoznaczony, do przechowywania jego środków pieniężnych oraz, jeżeli umowa tak stanowi do przeprowadzenie na jego zlecenie rozliczeń pieniężnych. Przepis art. 2 ustawy z 29.08.2002 r. Prawo bankowe (Dz.U. z 2002 r. , nr 72, poz. 665 ze zm.) stanowi natomiast, że bank jest osobą prawną utworzoną zgodnie z przepisami ustaw, działającą na podstawie zezwoleń uprawniających do wykonywania czynności bankowych obciążających ryzykiem środki powierzone pod jakimkolwiek tytułem zwrotnym. Z kolei czynnościami bankowymi w myśl art. 5 ust.1 powołanej ustawy są przede wszystkim: przyjmowanie wkładów pieniężnych płatnych na żądanie lub nadejściem oznaczonego terminu oraz prowadzenie rachunków tych wkład, prowadzenie innych rachunków bankowych, udzielanie kredytów, udzielanie potwierdzanie gwarancji bankowych oraz otwieranie potwierdza akredytyw, emitowanie bankowych papierów wartościowych, przeprowadza bankowych rozliczeń pieniężnych, wydawanie instrumentu pieniądza, elektroniczne wykonywanie innych czynności przewidzianych wyłącznie dla banku w odrębny ustawach. A nie jest natomiast instytucją bankową, a funduszem inwestycyjnym. Definicję funduszu inwestycyjnego zawiera natomiast art. 3 ustawy dnia 27.05.2004 r. o funduszach inwestycyjnych (DZ.U. nr 146, poz. 1546 ze zm.). Przepis ten stanowi, że fundusz inwestycyjny jest osobą prawną, której wyłącznie przedmiotem działalności jest lokowanie środków pieniężnych zebranych w drodze publicznego, a w przypadkach określonych w ustawie również niepublicznego proponowania nabycia jednostek uczestnictwa albo certyfikatów inwestycyjnych, określone w ustawie papiery wartościowe, instrumenty rynku pieniężnego i inne prawa majątkowe. W takim stanie faktycznym i prawnym organ stwierdził, iż rachunek posiadany przez A. B. w A nie jest rachunkiem bankowym i bez znaczenia pozostaje tu fakt, że tylko strona posiada tytuł prawny do tego rachunku i tylko ona może dokonywać operacji związanych z tym rachunkiem. Strona nie spełniła więc warunku zwolnienia określonego wart. 4a ust.1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, gdyż nie udokumentowała, iż całość środków pieniężnych stanowiących przedmiot umowy darowizny została przekazana na rachunek bankowy lub na rachunek spółdzielczej kasy oszczędnościowo - kredytowej, bądź za pośrednictwem poczty w drodze przekazu pocztowego. Organ podniósł, że sądy administracyjne wielokrotnie wskazywały, że ulgi i zwolnienia są wyłomem w konstytucyjnej zasadzie powszechności opodatkowania sformułowanej w art. 84 Konstytucji RP i jako takie podlegają ścisłej interpretacji, z wyłączeniem wykładni rozszerzającej zakres ich stosowania. Wskazał na orzeczenie dotyczące niedochowania terminu zgłoszenia nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego. Dyrektor Izby Skarbowe odniósł się także do zarzutu zawartego w odwołaniu, odnośnie udzielenia A. B. błędnej informacji w przedmiocie warunków jakie winny być spełnione, by mogła skorzystać ze zwolnienia od podatku od darowizn. A. B. na obydwie decyzje Dyrektora Izby Skarbowej wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Skarżąca zarzuciła decyzji: a) naruszenie prawa materialnego (art. 4a ust.1 pkt ustawy podatku od spadku i darowizn poprzez jego błędną wykładnie wyrażającą się w przyjęciu, że zawarta umowa darowizny nie korzysta ze zwolnienia od podatku, mimo że skarżąca udokumentowała nabycie darowizny dowodem przekazania otrzymanych środków pieniężnych na rachunek indywidualny A. b) naruszenie prawa procesowego, art. 121 §1 w zw. z art. 187§1 Ordynacji podatkowej poprzez rozstrzygnięcie przez organ podatkowy wszelkich niejasności oraz wątpliwości dotyczących stanu faktycznego w przedmiotowej sprawy na niekorzyść podatnika bez zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Nadto z ostrożności procesowej zaskarżonym decyzjom zarzucono naruszeni, art. 122 Ordynacji podatkowej poprzez brak dokładnego ustalenia stanu faktycznego przedmiotowej sprawy, a w konsekwencji błędne przyjęcie, iż przedmiotem darowizn były środki pieniężne. W konsekwencji zgłoszonych zarzutów domagała się uchylenie zaskarżonych decyzji i zasądzenia koszów postępowania. W uzasadnieniu skargi wywiedziono, iż skarżąca, co wynika z treści umów otrzymała od rodziców darowiznę w kwocie 505.000 zł. Umowy darowizny zostały sporządzone w dniu 18.09.2007 r. W dniu 20.09.2007. skarżąca dokonała w Urzędzie Skarbowym zgłoszenia nabycia środków pieniężnych w formie darowizny po 252.500 od ojca i od matki. Do zgłoszenie dołączono kopię poleceń przelewów z 20.09.2007 r. na kwotę 505.000 zł, dokonanego na konto A. Z treści polecenia wynikało, że wpłata 505.000 zł nastąpiła tytułem nabycia jednostek uczestnictwa w funduszu. Zdaniem skarżącej spełniła ona warunki do skorzystania ze zwolnienia od podatku od otrzymanej darowizny, przewidzianego w art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dokonała bowiem zgłoszenia w terminie przewidzianym w ustawie, a wykładania celowościowa art. 4 a ust.1 pkt 2 w/w ustawy nakazuje przyjąć, że potwierdzenie przekazania środków pieniężnych na indywidualny rachunek skarżonej prowadzony przez A powinno być przez analogie uznane za równoznaczne z potwierdzeniem przekazania środków pieniężnych na rachunek bankowy. Literalna interpretacja przepisu art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy prowadzi do niczym nieuzasadnionego różnicowania sytuacji podatników i zarazem narusza art. 121 O.p. Powołując się na druk nr 736 z 26.06.2006 r. z prac Sejmu RP V Kadencji wywiedziono, że celem wprowadzonego przepisu art. 4a ustawy było zapewnienie szczelności systemu podatkowego, zatem wpłata na indywidualny rachunek prowadzony przez fundusz inwestycyjny zapewnia szczelność systemu podatkowego tak samo, jak wpłata na rachunek bankowy. Podniesiono także, iż bez znaczenia dla wyniku sprawy winno być i to, że skarżąca została poinformowana przez pracownika Urzędu Skarbowego, iż potwierdzenie nabycia środków finansowych na rachunek indywidualny A wystarczy do uzyskania zwolnienia podatkowego. Zatem, skarżąca nie może ponosić negatywnych skutków udzielenia jej błędnych informacji. Skoro nie podjął organ czynności dla wyjaśnienia tej kwestii to dopuścił się naruszenia art. 187§1 O.p.i nie dążył do ustalenia i nie ustalił stanu faktycznego sprawy. Dodatkowo podniesiono, że organ podatkowy nie poczynił jakichkolwiek ustaleń czy darowizna rzeczywiście miała za przedmiot środki pieniężne. Okoliczność ta zdaniem skarżącej - ma kluczowe znaczenie dla wyniku sprawy, gdyż wymóg określony w art. 4a ust.1 pkt 2 ustawy dotyczy tylko nabycia w drodze darowizn środków pieniężnych. Organ pominął to, że treść polecenia przelewu kwoty 505.000 zł wskazuje, iż R. i A. B. przekazali przedmiotową kwotę na konto A tytułem nabycia jednostek uczestnictwa. Powołując się na art. 65§2 kc i analizując polecenie przelewu wywiedziono, że przedmiotem darowizny nie były środki pieniężne lecz jednostki uczestnictwa, a w takiej sytuacji, w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 4a uat. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargi wniósł o oddalenie skarg i podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniach decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny bada zgodność zaskarżonej decyzji organu odwoławczego z punktu widzenia jej legalności, tj. zgodności tej decyzji z przepisami powszechnie obowiązującego prawa. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwana dalej p.p.s.a.) wynika, że zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oceniając zaskarżona decyzję pod tymi względami należy stwierdzić, że skarga jest zasadna. Na gruncie ustawy z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 142, poz. 1514), dalej powoływanej jako u.p.s.d., zasadą jest to, iż na nabywcy własności rzeczy i praw majątkowych ciąży obowiązek podatkowy. Reguła ta wynika z art. 5 ustawy. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 1 pkt 2 podatkowi od spadków i darowizn, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem darowizny. Przedmiotem darowizny mogą być rzeczy i zbywalne prawa majątkowe. W doktrynie przyjmuje się, że darowizna obejmuje m.in. takie prawa jak prawo wieczystego użytkowania, prawa rzeczowe ograniczone, a także nieodpłatne zwolnienie z długu, przelew wierzytelności, zwalniające przejęcie długu (por. Kodeks cywilny z komentarzem pod redakcją Jana Winiarza Wydanie II, Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1989 str. 799, S. Brzeszczyńska Podatek od spadków i darowizn, Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2007 str. 49). Ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku od spadków i darowizn oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych (Dz. U. Nr 222, poz. 1629) wprowadzono znaczącą zmianę, a mianowicie zwolnienie z opodatkowania nabycia majątku przez najbliższych krewnych i powinowatych zbywcy. Zgodnie z art. 4a ust. 1 pkt 1, zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego w terminie 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego powstałego na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 2-8 i ust. 2, a w przypadku nabycia w drodze dziedziczenia w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku, z zastrzeżeniem ust. 2 i 4. W rozpatrywanej sprawie niesporne jest to, iż skarżąca spełniła warunek, o którym mowa w pkt 1 art. 4a ust. 1, gdyż zgłosiła właściwemu Naczelnikowi Urzędu Skarbowego fakt otrzymania darowizny. Przedmiotem sporu jest natomiast, czy czynność cywilnoprawną jaką jest darowizna udokumentowano w rozumieniu art. 4a ust. 1 pkt 2 u.p.s.d., ponieważ w przypadku niespełnienia tego warunku, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych podlega opodatkowaniu na zasadach określonych dla nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej. Na etapie skargi sporny stał się także przedmiot darowizny. W myśl art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn zwalnia się wymienione w tym artykule osoby jeżeli ponadto udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną w art. 9 ust. 1 pkt 1 - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Podatnicy zamierzający skorzystać z tego zwolnienia winni zatem udokumentować otrzymanie środków pieniężnych wymaganym w wyżej wymienionym przepisie dowodem. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji mieć należy na uwadze 121 § 1ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r., Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 Nr 8, poz. 60 ze. zm.), a który stanowi, iż postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych. Zasada ta oznacza między innymi, iż wszelkie niejasności czy też wątpliwości dotyczące stanu faktycznego nie mogą być rozstrzygane na niekorzyść podatnika. Tylko wtedy można podatnikowi zarzucić niedopełnienie jego obowiązków, jeżeli treść tego obowiązku jest w pełni zrozumiała, a ponadto podatnik ma realne możliwości wywiązania się z obowiązku wynikającego z przepisu prawa" (wyrok NSA z dnia 18 stycznia 1988 r. sygn. akt III SA 964/87, OSP 1990, z. 5-6, poz. 251, z glosą Z. Kmieciaka). Z art. 4a ust. 1 pkt 2 ustawy u.p.s.d. wynika, że jedynie w przypadku darowizny środków pieniężnych dla zachowania zwolnienia z podatku od spadków i darowizn wymagane jest udokumentowanie otrzymania tych środków dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy, albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swojego majątku (art. 888 § 1 k.c.). W myśl art. 890 k.c. oświadczenie darczyńcy powinno być złożone w formie aktu notarialnego, jednakże umowa darowizny zawarta bez zachowania tej formy staje się ważna, jeżeli przyrzeczone świadczenie zostało spełnione. Obowiązek podatkowy zgodnie z 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o podatku od spadków i darowizn powstaje przy nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych w drodze darowizny z chwilą złożenia przez darczyńcę oświadczenia w formie aktu notarialnego, a w razie zawarcia umowy bez zachowania przewidzianej formy - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia. Redakcja tego przepisu związana jest faktem, że co do zasady umowa darowizny (art. 890 kodeksu cywilnego) ma charakter czynności konsensualnej, wywołującej w zasadzie podwójny skutek obligacyjno - rozporządzający ( por. art. 155, art. 510 kodeksu cywilnego). Natomiast art. 4a 1 powołanej ustawy stanowi, że "zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli: 2) udokumentują - w przypadku gdy przedmiotem nabycia tytułem darowizny lub polecenia darczyńcy są środki pieniężne, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat, poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy i praw majątkowych ostatnio nabytych, przekracza kwotę określoną wart. 9 ust. 1 pkt 1 - ich otrzymanie dowodem przekazania na rachunek bankowy nabywcy albo jego rachunek prowadzony przez spółdzielczą kasę oszczędnościowo-kredytową lub przekazem pocztowym. Zgodnie z art. 155 § 1 kodeksu cywilnego "Umowa sprzedaży, zamiany, darowizny, przekazania nieruchomości lub inna umowa zobowiązująca do przeniesienia własności rzeczy co do tożsamości oznaczonej przenosi własność na nabywcę, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej albo że strony inaczej postanowiły.§ 2. Jeżeli przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy oznaczone tylko co do gatunku, do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. To samo dotyczy wypadku, gdy przedmiotem umowy zobowiązującej do przeniesienia własności są rzeczy przyszłe. Z komentowanego artykułu wynika, że umowa o przeniesienie własności z reguły ma charakter konsensualny; do przeniesienia własności oprócz zgodnych oświadczeń woli nie są mianowicie potrzebne dodatkowe przesłanki, takie jak wydanie rzeczy czy wpis w księdze wieczystej (w przypadku nieruchomości). Od tej zasady istnieją wyjątki. Przy ruchomościach, gdy przedmiotem umowy są rzeczy oznaczone co do gatunku lub rzeczy przyszłe (art. 155 § 2 k.c.) oraz gdy zbycia dokonuje osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą (art. 169 k.c.), ich własność przechodzi na nabywcę dopiero z chwilą przeniesienia posiadania rzeczy. W świetle powyższych ustaleń i rozważań kluczowe znaczenie do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie, czy skarżąca wylegitymowała się dowodem przekazania na Jej rachunek bankowy środków pieniężnych, stanowiących przedmiot darowizny. Do przeniesienia własności potrzebne jest przeniesienie posiadania rzeczy. Zgodnie z umową darowizny wydanie darowizny następuje w formie przelewu na konto indywidualne A. Darowizna odniosła skutek prawny po dokonaniu przelewu na indywidualne konto bankowe, będące subkontem A. B. Dopiero po przelaniu na to subkonto stała się ona właścicielem tych środków pieniężnych. W dalszej kolejności na podstawie umowy z A mogła ona nabyć prawa majątkowe. W świetle powyższych ustaleń i rozważań jest rzeczą oczywistą, że tych praw majątkowych nie mogła ona nabyć od darczyńcy. Przedmiotem darowizny były środki pieniężne. I to wynika wprost z umowy darowizny. W konsekwencji Sąd podziela zarzut naruszenia art. 4a ust1 pkt 2 ustawy o podatku od spadków i darowizn, gdyż skarżąca udokumentowała, że otrzymała środki pieniężne, będące przedmiotem darowizny, na jej rachunek bankowy. Z uwagi na powyższe, uznając, że skarga okazała się zasadna, zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit.a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Na podstawie art. 152 w/w ustawy Sąd określił, iż zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło