I SA/Ol 697/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2009r. na posiedzeniu niejawnym sprawy sprzeciwu od postanowienia z dnia 1 grudnia 2009r. Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, w sprawie ze skargi E. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie : zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca E. K. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu określonego na kwotę 100 zł oraz ustanowienie doradcy podatkowego. Ze złożonego wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi ona działalność gospodarczą, z której nie uzyskuje żadnych znaczących dochodów. Wnioskodawczyni brakuje na opłatę czynszu z tytułu dzierżawionego sklepu, miesięczna opłata wynosi bowiem 1.500 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem, małżonkowie jak oświadczyła pozostają w nieformalnej separacji. Mąż skarżącej jest inwalidą, utrzymuje się z renty, z której połowę przeznacza na opłatę mieszkania, z pozostałej części świadczenia utrzymuje się samodzielnie. Skarżąca jest właścicielką mieszkania o powierzchni 29 m 2. Poza mieszkaniem nie posiada żadnego majątku: ruchomości większej wartości czy zasobów pieniężnych. Argumentując wniosek wskazała na stan zdrowia. Podniosła, iż posiada orzeczenie o niepełnosprawności, orzeczenie ZUS dotyczące renty bez świadczeń rentowych. Dodała, iż jej stan zdrowia stale pogarsza się. Do wniosku skarżąca załączyła decyzję ZUS z dnia 29.07.2009r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy oraz orzeczenie o zakwalifikowaniu do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności - z dnia 23.07.2009r. Pismem z dnia 16.11.2009r. skarżąca wezwana została do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń w zakresie: szczegółowych miesięcznych wydatków oraz przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone koszty, ewentualnie podania czy korzysta z czyjejś pomocy i w jakim zakresie, miesięcznych dochodów współmałżonka, wysokości miesięcznych dochodów netto z prowadzonej działalności gospodarczej, posiadania rachunków bankowych i przedłożenia wyciągów bankowych z tych rachunków z okresu ostatnich trzech miesięcy, przedłożenia odpisów zeznań podatkowych za rok 2008 oraz za dotychczasowe miesiące 2009r., posiadania polis ubezpieczeniowych. W wykonaniu wezwania skarżąca oświadczyła, iż miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego przedstawiają się następująco: czynsz za mieszkanie 200 zł, opłata za energię elektryczną 130 zł, opłata za gaz 75 zł, opłata za telefon - 150 zł, koszty wyżywienia około 500-600 zł, koszty odzieży – według potrzeb, koszty środków czystości około 100 zł, koszty lekarstw 150 zł. Odnośnie rat kredytów czy pożyczek wnioskodawczyni oświadczyła, że nie są spłacane z powodu braku możliwości spłat. Dodatkowo wnioskodawczyni oświadczyła, iż ponosi koszty z tytułu czynszu za wynajem lokalu użytkowego na działalność gospodarczą (sklep ezoteryczny) – 800 zł miesięcznie oraz koszt za energię elektryczną 130 zł i telefon komórkowy 200 zł. Wyjaśniła, iż mąż otrzymuje rentę w wysokości 645 zł netto. Wnioskodawczyni posiada jeden rachunek bankowy w banku "A" w L., na którym nie posiada środków finansowych (wpływów) z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca jak i jej mąż nie posiadają polis ubezpieczeniowych. Do złożonych oświadczeń skarżąca załączyła: wyciąg z rachunku bankowego z okresu od 05.10.2009r. do 31.10.2009r z saldem 63,20 zł, zeznanie podatkowe PIT -36, z którego wynika, iż w 2008r. osiągnęła ona dochód w wysokości 6.755 zł, rachunek za energię w kwocie 127,87 zł (wrzesień 2009r.), rachunek za czynsz za mieszkanie w kwocie 200 zł. Ponadto załączone zostało zestawienie dotyczące uzyskanego dochodu za 10 miesięcy br., z którego wynika, iż z prowadzonej działalności gospodarczej w roku 2009r. skarżąca uzyskała przychód 22.995,06 zł, koszty uzyskania przychodu wyniosły 21.541,17 zł, tym samym uzyskała dochód w wysokości 1.453,89 zł. Postanowieniem z dnia 1 grudnia 2009r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówił przyznania prawa pomocy. W dniu 09.12. 2009r. (data nadania) skarżąca wniosła sprzeciw przeciwko temu postanowieniu, podtrzymując podniesione wcześniej argumenty. Wskazała, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy został rozpatrzony w sposób zbyt schematyczny. Dodatkowo dodała, iż uzyskuje skromną pomoc finansową od swojego syna, mieszkającego od 8 lat w Holandii. Skarżącej, ze względu na bardzo trudną sytuację finansową nie stać na opłacenie kwoty 100 zł i ustanowienie doradcy podatkowego. Jedynym jej stałym dochodem jest renta męża, z którym jest w nieformalnej separacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia doradcy podatkowego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Zgodnie z przepisami p.p.s.a., generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Jednakże na podstawie art. 244§ 1 p.p.s.a. ustawodawca przyznał prawo pomocy, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art.246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przyznaje się osobie fizycznej w zakresie całkowitym jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy zauważyć, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Ponadto należy wskazać, iż to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. W przedmiotowej sprawie oceniając sytuację finansową Skarżącej na podstawie oświadczeń zawartych w formularzu wniosku PPF, jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 16 listopada 2009 r. należy stwierdzić, iż Skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym czy też w częściowym zakresie. Przede wszystkim przedstawiona przez Skarżącą sytuacja finansowa nie stanowiła wystarczającej podstawy do oceny, czy zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W szczególności przedstawione przez Skarżącą oświadczenia w zakresie uzyskiwanych przez nią dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej nie mogły być uznane przez Sąd za miarodajne. Świadczy o tym dość ogólne wskazanie w formularzu wniosku, że Skarżąca nie osiąga "znaczących dochodów" z prowadzonej działalności. Istotne jest również, że Skarżąca w odpowiedzi na wezwanie nie ustosunkowała się do pytania w tym zakresie. Wnioskodawczyni nie przedstawiła zatem w sposób rzetelny swojej sytuacji finansowej. Również dokonana analiza złożonych przez Skarżącą oświadczeń przemawia za takim stanowiskiem Sądu. Jak wynika bowiem z przedstawionego przez nią zeznania podatkowego za rok 2008 oraz zestawienia rachunków (przychodów, kosztów uzyskania przychodów oraz dochodu) za dotychczasowe miesiące roku 2009, Skarżąca osiągnęła w 2008r dochód w wysokości 562 zł miesięcznie, natomiast w roku 2009 – 145,4 zł miesięcznie. Z kolei, Skarżąca miesięcznie ponosi wydatki w łącznej wysokości 2.435 zł (wydatki mieszkaniowo – osobiste 1.305 zł + wydatki z tytułu wynajmu lokalu użytkowego 1.130 zł). Oznacza to, że miesięczne wydatki znacznie przekraczają uzyskiwane przez Nią dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Sąd uwzględnił przy tym pomoc finansową, jaką Skarżąca otrzymuje od swojego współmałżonka tj. kwotę wynoszącą połowę jego świadczenia rentowego (322,5 zł). Wnioskodawczyni w sprzeciwie wskazała również, iż utrzymuje pomoc finansową od swojego syna mieszkającego w Holandii. Jednakże nie określiła wysokości tej pomocy, ograniczając się tylko do lakonicznego stwierdzenia, że syn pomaga Skarżącej w miarę swoich możliwości finansowych. Podsumowując, Strona skarżąca nie wywiązała się z obowiązku udowodnienia swojej sytuacji finansowej przez co uniemożliwiła Sądowi dokonanie oceny, czy w niniejszej sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. Z tych też względów, na podstawie art. 260 w związku z art. 245 §1 i §2 oraz art.246§ 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.