I SA/Ol 699/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Andrzej Błesiński, Sędziowie sędzia WSA Wiesława Pierechod (sprawozdawca), sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant referent stażysta Agnieszka Szymańska-Flisikowska, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 30 stycznia 2013r. sprawy ze skarg J. P. na postanowienia Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" Nr "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", i z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie opłaty za przechowywanie towaru oddala skargi. W piśmie z dnia 31 sierpnia 2012 r. J.P. wniósł do Dyrektora Izby Celnej żądanie anulowania 10-ciu postanowień o podanych numerach oraz tytułów wykonawczych " w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego dotyczącym niezgodności pobierania opłaty depozytowej". Wniosek strony, w odniesieniu do poszczególnych, zidentyfikowanych według podanych numerów postanowień, ustalających kwoty opłaty depozytowej, został przekazany do rozpoznania według właściwości, odpowiednio: Naczelnikowi Urzędu Celnego w E. oraz Naczelnikowi Urzędu Celnego w O. Czterema postanowieniami z dnia 17 września 2012r. Naczelnik Urzędu Celnego w E. odmówił wznowienia postępowania w sprawach zakończonych postanowieniami: 1.) z dnia 29.03.2010r. ustalającym opłatę za przechowywanie 34 paczek papierosów "J." w kwocie 294 zł; 2.) z dnia 14.04.2010r. ustalającym opłatę za przechowywanie 12 paczek papierosów "J." w kwocie 294 zł; 3.) z dnia 21.04. 2010r. ustalającym opłatę za przechowywanie 2 paczek papierosów "J." w kwocie 198 zł; 4.) z dnia 26.04.2010r. ustalającym opłatę za przechowywanie 2 paczek papierosów "J." oraz 2 butelek wódki "B." w kwocie 198 zł. Postanowieniem z dnia 26 września 2012r. Naczelnik Urzędu Celnego w O. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem z dnia 22.01.2010r., w którym ustalono opłatę za przechowywanie 560 sztuk papierosów "J." w kwocie 195zł. Podstawę prawną wszystkich wydanych przez organy celne I instancji postanowień stanowiły przepisy art. 243 § 3 i art. 241 § 2 pkt 2 w związku z art. 219 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U z 2012r. poz. 749 ze zm.) w związku z art. 73 ust.1 ustawy z dnia 19 marca 2004r.- Prawo Celne (Dz.U Nr 68 poz. 622 ze zm.). Mając na uwadze treść pisma organy I instancji uznały, że właściwym trybem ewentualnego wzruszenia postanowień ostatecznych określających wysokość opłat za przechowywanie towarów w depozycie, jest wznowienie postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej. Uwzględniając fakt, iż strona złożyła wniosek po upływie miesięcznego terminu wynikającego z art. 241 § 2 pkt. 2 Ordynacji podatkowej od opublikowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2011r., sygn. akt P29/10 w Dzienniku Ustaw Nr 254 z dnia 25.11.2011r. ,organy odmówiły wznowienia postępowania. Na postanowienia te J.P. wniósł zażalenie, w którym stwierdził, że skoro Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności naliczania opłat z Konstytucją, to rzeczą organów administracji jest naprawienie popełnionych błędów. Powinno to nastąpić automatycznie. Niezrozumiale jest, zamiast naprawienia szkody poniesionej przez wnioskodawcę, domaganie się, by w dalszym ciągu ponosił opłaty. Dyrektor Izby Celnej postanowieniami z dnia 19 października 2012 r. oraz 23 października 2012 r. nie uwzględnił zażaleń i utrzymał w mocy rozstrzygnięcia organów I instancji. Przytaczając treść art. 240 1 pkt. 8 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej organ odwoławczy stwierdził, że wznowienie postępowania odnośnie do postanowienia, które zostało wydane na podstawie przepisu, o którego niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową orzekł Trybunał Konstytucyjny następuje tylko na żądanie strony, wniesione w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego (art. 241 § 2 pkt. 2 Ordynacji podatkowej). W przedmiotowej sprawie wyrokiem z dnia 15 listopada 2011 r. sygn. akt P 29/10 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że : - art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne w zakresie, w jakim dotyczy stawki opłaty za przechowywanie w depozycie organu celnego towarów zajętych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy - Prawo celne, jest niezgodny z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten traci moc obowiązującą z upływem z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej. Nadto Trybunał stwierdził, że § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. W sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne w zakresie, w jakim określa minimalną stawkę opłaty za przechowanie towarów w depozycie organu celnego, jest niezgodny z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Organ stwierdził, że ostatnim dniem do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniami ostatecznymi był dzień 27.12.2011 r. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej z uwagi na to, że wniosek strona złożyła w dniu 31.08.2012 r., tj. po upływie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania, organy pierwszej instancji prawidłowo odmówiły wznowienia postępowania administracyjnego, ponieważ żądanie oparte na podstawie wynikającej z art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej musi nastąpić w terminie miesięcznym, opisanym wyżej. J.P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, w której domagał się uchylenia wszystkich postanowień Dyrektora Izby Celnej i zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi stwierdził, że zaskarżone postanowienia są wadliwe. Wskazał, że odmowę wznowienia postępowania w sprawie ustalenia opłaty za przechowywanie towaru organy celne oparły wyłącznie na przekroczeniu 30-dniowego terminu do wniesienia takiego żądania. Podkreślił, że rozstrzygnięcia zawarte w postanowieniach o wysokości opłaty zostały podjęte z naruszeniem prawa, co potwierdził wyrokiem z dnia 15 listopada 2011 r. Trybunał Konstytucyjny. Podniósł, że w wyroku tym Trybunał Konstytucyjny ustalił także okres 12 miesięcy ważności od dnia opublikowania. Z uwagi na powyższe, zdaniem skarżącego organy I instancji powinny na podstawie art. 162 § 1 pkt 1 automatycznie stwierdzić wygaśnięcie decyzji i powiadomić go o tym. W odpowiedziach na skargę (do każdego postanowienia) Dyrektor Izby Celnej wniósł o ich oddalenie, podtrzymał stanowisko zajęte w postanowieniach. Na rozprawie w dniu 30.0.2013r. Sąd na podstawie art. 111 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., połączył sprawy o sygn. akt. I SA/Ol 699/12, I SA/Ol 700/12, I SA/Ol 7001/12, I SA/Ol 702/12, I SA/Ol 703/12, do rozpoznania oraz rozstrzygnięcia, i zarządził ich dalsze prowadzenie pod sygnaturą I SA/Ol 699/12. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sąd administracyjny dokonuje kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to orzekanie na podstawie akt sprawy i w jej granicach, które z kolei wyznaczone są poprzez konkretny, zaskarżony akt wydany przez organ, w ramach przysługujących mu kompetencji orzekania o prawach i obowiązkach strony postępowania. Z art. 145 § 1 pkt.1 p.p.s.a. wynika, że zaskarżona decyzja ( postanowienie) ulega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem skargi są postanowienia Dyrektora Izby Celnej odmawiające wznowienia postępowania z wniosku skarżącego w sprawie zakończonej ostatecznymi postanowieniami Naczelnika Urzędu Celnego w E. i Naczelnika Urzędu Celnego w O. w przedmiocie ustalenia opłaty za przechowywanie w magazynie depozytowym Urzędu Celnego towarów w postaci papierosów marki "J." oraz, w jednym wypadku, dwóch butelek alkoholu, w sytuacji, w której bezpośrednia podstawa prawna ustalania wysokości opłaty została uznana za niezgodną z art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w wyroku z Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2011r. Argumenty i zarzuty skargi nie dają podstaw do uchylenia postanowień. Wbrew przekonaniu skarżącego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie wywierają skutku w postaci "automatycznego wygaśnięcia" wszystkich aktów stosowania prawa, podjętych na podstawie niekonstytucyjnego przepisu. Skutki wyroków Trybunału Konstytucyjnego określone zostały w art. 190 ust. 4 Konstytucji, który wskazuje na możliwość stosowania środków prawnych, dzięki którym można osiągnąć efekt w postaci ponownego rozstrzygnięcia sprawy, z uwzględnieniem orzeczenia. Przepis ten stanowi, że m.in. ostateczna decyzja administracyjna wydana na podstawie przepisów, które zostały uznane przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją, może być uchylona przy zastosowaniu zasad i trybów określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Właściwymi dla postępowania w sprawach celnych są, zgodnie z art. 73 ust. 1 Prawa celnego, przepisy Ordynacji podatkowej, które określają poszczególne tryby, które stosuje się w celu doprowadzenia do uchylenia decyzji( postanowienia) oraz określają zdarzenia, których zaistnienie stanowi podstawę do zastosowania wskazanego trybu postępowania. Według art. 240 § 1 pkt 8 Ordynacji podatkowej orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej, ustawą lub ratyfikowaną umową międzynarodową przepisu, na podstawie którego wydano ostateczną decyzję (postanowienie) jest przesłanką do wznowienia postępowania. Jednak według art. 241 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej wznowienie postępowania na skutek wydania orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny, następuje tylko na żądanie strony, wniesione w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego z 31 sierpnia 2012 r. dotyczył wznowienia postępowania zakończonego ostatecznymi postanowieniami Naczelnika Urzędu Celnego w E. i Naczelnika Urzędu Celnego w O. Jako przesłankę wskazywał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 15 listopada 2011 r. sygn. akt P 29/10 orzekającego o niezgodności art. 93 ust. 2 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Prawo celne w zakresie, w jakim dotyczy stawki opłaty za przechowywanie w depozycie organu celnego towarów zajętych na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy - Prawo celne, z art. 2 i art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej oraz § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004 r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne w zakresie, w jakim określa minimalną stawkę opłaty za przechowanie towarów w depozycie organu celnego, z art. 92 ust. 1 Konstytucji. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 190 ust.1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą w życie z dniem ogłoszenia, jednak Trybunał Konstytucyjny może określić inny termin utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. W przedmiotowej sprawie Trybunał skorzystał z tego uprawnienia i odnośnie do art. 93 ust. 2 ustawy Prawo celne, stwierdził, że traci on moc obowiązywania z upływem 12 miesięcy od dnia ogłoszenia. Należy wyjaśnić, że określenie innego terminu utraty mocy obowiązującej przepisu ustawy zawierającego upoważnienie do wydania rozporządzenia nie miało wpływu na utratę mocy obowiązującej § 2 ust.1 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 22 kwietnia 2004r. w sprawie stawek opłat pobieranych przez organy celne. Przy czym fakt utraty mocy obowiązującej przepisu normatywnego, należy odróżnić od pojęcia wejścia w życie i obowiązywania wyroku TK. Dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy istotna jest data wejścia w życie orzeczenia Trybunału, a nie utraty mocy obowiązywania normy prawnej. I tak sentencja wyroku Trybunału Konstytucyjnego została ogłoszona w Dzienniku Ustaw w dnia 25 listopada 2011 r. Nr 254, poz. 1529. Od tej daty należy liczyć miesięczny termin do wniesienia wniosku o wznowienie postępowania zakończonego postanowieniem ostatecznym, o którym mowa w art. 241 § 2 pkt.2 Ordynacji podatkowej Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, że ostatnim dniem na skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnymi postanowieniami był dzień 27.12.2011 r. Złożenie wniosku przez skarżącego po tym dniu skutkowało brakiem możliwości wznowienia postępowania przez organ celny wyłącznie ze względów formalnych, a nie merytorycznych. Postępowanie wznowieniowe ma charakter postępowania nadzwyczajnego. Jest to wyodrębnione – od dotychczasowego, prowadzonego w zwykłym trybie – postępowanie, którego wszczęcie, następuje w określony sposób i jak wynika z art. 243 Ordynacji podatkowej, organ właściwy do prowadzenia takiego postępowania w pierwszej kolejności dokonuje oceny, czy takie postępowanie jest dopuszczalne. Organ rozpoznający wniosek strony o wznowienie postępowania uprawniony jest do wydania decyzji o odmowie wznowienia. Jak zasadnie stwierdził to Dyrektor Izby Celnej - następuje to w sytuacji, kiedy właściwy organ stwierdza na etapie badania "samego" wniosku, że wydanie na jego podstawie postanowienia o wznowieniu i w konsekwencji badanie przesłanek wznowienia, nie jest możliwe, bo wniosek jest z przyczyn formalnych, procesowych niedopuszczalny. Niewątpliwe jednym z przypadków niedopuszczalności wniosku jest złożenie go po terminie, jeśli ustawodawca taki termin przewiduje. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w niniejszej sprawie. Decydującą kwestią dla rozstrzygnięcia skargi były bowiem: data ogłoszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego i data złożenia wniosku o wznowienie postępowania przez skarżącego. Ustalenia organów jednoznacznie wskazały na konieczność wydania postanowienia na podstawie art. 243 § 3 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej. Odnosząc się do zarzutu w kwestii naruszenia przez organy celne art. 162 § 1 pkt 1 (skarżący nie sprecyzował nazwy aktu prawnego), a jak zakłada Sąd chodziło o K.p.a., należy stwierdzić, że ww. ustawa nie ma zastosowania do postępowania w przedmiocie ustalenia opłaty za przechowywanie towaru w magazynie depozytowym organu celnego. Jak już wyżej stwierdzono, w postępowaniu w sprawach celnych stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia naruszenia przez organ celny zasad postępowania w sposób mający istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako nieuzasadnioną.