I SA/Ol 706/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Czajkowski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Renata Kantecka asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. G. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie czynności egzekucyjnej oddala skargę R. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. w przedmiocie czynności egzekucyjnej. Z akt sprawy wynika, że organ egzekucyjny - będący również wierzycielem Prezydent- w dniach 7 lutego i 24 marca 2017r. wystawił cztery tytuły wykonawcze, obejmujące należności R. G. z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego oraz podatku od nieruchomości. Organ w ramach postępowania egzekucyjnego, zawiadomieniem z dnia 8 maja 2017 r. dokonał zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zobowiązanego, wypłacanych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego. W skardze na czynność egzekucyjną R. G. wniósł o unieważnienie kwestionowanego zajęcia, podnosząc, że stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, ponieważ obowiązek stał się bezprzedmiotowy. Stwierdził, że nie powinien być obciążony zobowiązaniami podatkowymi za drogę wewnętrzną, użytki rolne i las (zalane ściekami) oraz grunty pozostałe po nieistniejących budynkach. Postanowieniem "[...]" r. Prezydent nie uwzględnił tej skargi wywodząc w uzasadnieniu, że zastosowane zajęcie praw majątkowych było prawidłowe, a na etapie postępowania egzekucyjnego organ nie jest uprawniony do badania zasadności nałożenia egzekwowanego obowiązku. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący powtórzył argumenty podniesione w skardze. Opisał m.in sposób w jaki doszło do zanieczyszczenia zalesienia przez ścieki cmentarne. Podniósł, że organ nie uwzględnił wpłaty dokonanej wierzycielowi w kwocie 89 zł. Utrzymując zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy, Samorządowe Kolegium Odwoławcze powołało treść art. 54 § 1 i 3-4, art. 1a pkt 12 lit. a, art. 7 ust. 1 i 2, ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016r, poz. 599 ze zm.) – dalej u.p.e.a. i wskazało, że jednym z możliwych środków egzekucyjnych w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych na mocy art. 1 a pkt 12 lit a oraz art. 79 § 1 u.p.e.a., jest zajęcie świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej. SKO powołało treść art. 79 § 1,2 i 4 oraz art. 67 § 2 u.p.e.a. stwierdzając, że wszystkie czynności, które są przedmiotem skargi zostały przeprowadzone przez organ egzekucyjny prawidłowo, zgodnie z procedurą wynikającą z art. 79 u.p.e.a.. Kolegium zwróciło uwagę, że czynność egzekucyjna polegająca na zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz z ubezpieczenia społecznego zobowiązanego, a także z renty socjalnej jest zgodna z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tym samym, postępowanie organu I instancji i oddalenie skargi było prawidłowe. Ponadto, podniesiono w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że stosownie do treści art. 29 ust. 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej; organ ten nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. W sprawie zaistniały przesłanki dopuszczalności egzekucji administracyjnej, natomiast nie mogą być w tym postępowaniu rozpatrywane argumenty odnoszące się do egzekwowanego obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący powtórzył argumentację skargi na czynności egzekucyjne oraz zażalenia. Sformułował zarzuty dotyczące decyzji wymiarowych, ponownie podnosząc, że Kolegium nie uwzględniło faktu zalania i zniszczenia nieruchomości. Podkreślił, iż nie zalega z podatkami ustalonymi w protokole z 2005r.. Nie zgodził się też z protokołem z 24 maja 2016 r. sprawdzającym stan budynków. Podał, iż organ ani nie uwzględnił ani nie zwrócił mu kwoty 89 zł. Zdaniem skarżącego, w okresie 2014 – 2017 nienależnie pobrano od niego podatki bez kosztów egzekucyjnych, w łącznej kwocie 2000 zł. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) dalej jako "p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Podkreślenia również wymaga, że skarga w niniejszej sprawie została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Przepis ten stanowi bowiem, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W związku z kontrolą zaskarżonego postanowienia, którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta z dnia "[...]" w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną, Sąd stwierdził, że organy nie naruszyły przepisów prawa, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Z przekazanych do kontroli Sądu akt sprawy wynika, że Prezydent prowadził postępowanie egzekucyjne do majątku skarżącego na podstawie czterech tytułów wykonawczych wystawionych w dniach 7 lutego i 24 marca 2017 r., obejmujących należności z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego oraz podatku od nieruchomości. Zajęcia świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej organ ten dokonał zawiadomieniem z dnia 8 maja 2017 r., które zostało doręczone skarżącemu i organowi rentowemu. W związku zaś z zajęciem skarżący skorzystał z prawa do złożenia na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., skargi na czynności egzekucyjne. W myśl art. 1a pkt 2 u.p.e.a., przez "czynność egzekucyjną" rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, zarówno o charakterze prawnym, podejmowane wyłącznie przez organ egzekucyjny lub organ rekwizycyjny, jak i o charakterze faktycznym, dokonywane przez egzekutora lub poborcę skarbowego. W postępowaniu tym bada się zgodność z przepisami prawa i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Należy przy tym zwrócić uwagę na fakt, że skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego i może dotyczyć tylko okoliczności, które nie są podstawą wniesienia innego środka zaskarżenia. Taki pogląd wyrażany był wielokrotnie w orzecznictwie sądowym, z jednoczesnym wskazaniem, że w skardze można podnieść okoliczności, które nie są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skarga do sądu powszechnego (p. wyrok NSA z dnia 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13, wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 lipca 2008 r., III SA/Wa 644/08 oraz z dnia 18 lipca 2007 r., V SA/Wa 379/07, www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W pełni podzielając powyższe stanowisko wskazać należy, że przedmiotem takiej skargi mogą być tylko zarzuty odnoszące się do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności natury wykonawczej, czy czynności faktycznych podejmowanych już w toku prowadzonej egzekucji przez organ egzekucyjny lub przez egzekutora, a także wydawanych w toku egzekucji akty (postanowienia i zarządzenia), na które nie przysługuje inny środek zaskarżenia, jak np. zażalenie czy zarzuty. Skarga służy więc kontroli prawidłowości stosowania przez organy egzekucyjne środków egzekucyjnych, zmierzających do bezpośredniego wyegzekwowania należności (p. wyroki NSA: z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13; LEX nr 1783606; z dnia 2 kwietnia 2015 r. sygn. akt II FSK 778/13, LEX nr 1774564; z dnia 24 października 2014 r. sygn. akt II GSK 1377/13, LEX nr 1592003; czy wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 października 2015 r. sygn. akt III SA/Wa 3396/14, www. orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy zgodzić się z prezentowanym w literaturze prawniczej i orzecznictwie poglądem, że w ramach postępowania prowadzonego na podstawie art. 54 u.p.e.a. kognicja organów nadzoru jest ograniczona, zgodnie ze wskazanym przepisem, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. Nie jest zatem możliwe podnoszenie zarzutów, które są podstawą do wniesienia innego środka zaskarżenia służącego ochronie praw zobowiązanego, w tym zarzutów na podstawie art. 33 u.p.e.a. (por. P. Przybysz, Postępowanie egzekucyjne w administracji. Komentarz, Wolters Kluwer 2015, wydanie VII, komentarz do art. 54; wyrok NSA z dnia 6 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 2988/11, wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2004 r., sygn. akt III SA 1503/03; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Rozpatrzenie zarzutów w postępowaniu skargowym byłoby obejściem prawa i naruszałoby zasadę niekonkurencyjności środków zaskarżenia (por. np. NSA w przywołanym wyżej wyroku z dnia 18 sierpnia 2015 r. sygn. akt II FSK 1688/13). Środki zaskarżenia w postępowaniu egzekucyjnym nie są względem siebie konkurencyjne. Nie można ich stosować zamiennie. Każdy z nich, w szczególności skarga na czynności egzekucyjne i zarzuty, dotyczy konkretnych uchybień, jest wnoszony w różnym terminie i rozpoznawany z zastosowaniem innych przesłanek. Rodzajowa tożsamość przedmiotu zaskarżenia skargi oraz innych środków prawnych nie oznacza, że określonemu podmiotowi przysługuje możliwość wyboru środka prawnego. Przedmiot niniejszej sprawy związany jest z zajęciem przez organ egzekucyjny świadczeń skarżącego otrzymywanych w ramach zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej, a zatem czynność wymieniona w art. 79 u.p.e.a.. Do zajęcia wierzytelności pieniężnej tego rodzaju dochodzi poprzez przesłanie do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń zawiadomienia o zajęciu tej części przysługujących zobowiązanemu świadczeń, która nie jest zwolniona spod egzekucji, na pokrycie egzekwowanych należności pieniężnych wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia należności w terminie i kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa organ rentowy, aby nie wypłacał zajętej części świadczenia zobowiązanemu, lecz przekazał ją organowi egzekucyjnemu aż do pełnego pokrycia egzekwowanych należności pieniężnych (§ 1). Z treści § 2 wynika natomiast, że zajęcie świadczeń jest dokonane z chwilą doręczenia organowi rentowemu zawiadomienia o zajęciu. Zajęcie to zachowuje moc również w przypadku zmiany organu rentowego właściwego do wypłaty świadczeń. Z kolei § 3 stanowi, że w stosunku do egzekwowanej należności pieniężnej nieważne są rozporządzenia świadczeniami przekraczające część wolną od zajęcia, dokonane po ich zajęciu, a także przed tym zajęciem, jeżeli są wymagalne po zajęciu. W myśl art. 79 § 4 u.p.e.a. jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny: 1) zawiadamia zobowiązanego o zajęciu przysługujących mu świadczeń, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia przesłanego do organu rentowego, pouczając ponadto zobowiązanego, że nie może odbierać świadczeń poza częścią wolną od zajęcia, ani rozporządzać nimi w żaden inny sposób; 2) wzywa organ rentowy, aby: a) w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia podał wysokość przysługujących zobowiązanemu miesięcznych świadczeń i zawiadamiał o każdej zmianie ich wysokości, b) składał, w przypadku zaistnienia przeszkód do wypłacenia świadczeń, oświadczenie o rodzaju tych przeszkód, a w szczególności podał, czy inne osoby roszczą sobie prawa do zajętych świadczeń, czy i w jakim sądzie toczy się sprawa o te świadczenia oraz czy i o jakie roszczenia została skierowana do tych świadczeń egzekucja przez innych wierzycieli; 3) poucza organ rentowy o określonych w art. 71b, art. 168c i art. 168e skutkach niestosowania się do wezwań, o których mowa w pkt 1 i 2. W kontrolowanej sprawie, zawiadomienie z dnia 8 maja 2017 r. o zajęciu świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego i ubezpieczenia społecznego oraz renty socjalnej zostało podpisane przez upoważnionego pracownika organu egzekucyjnego i przesłane do organu rentowego właściwego do spraw wypłaty zobowiązanemu świadczeń (doręczenie nastąpiło w dniu 10 maja 2017 r.), jak i skarżącemu (doręczenie nastąpiło w dniu 12 maja 2017 r.). W złożonej skardze na postanowienie organu odwoławczego skarżący nie wskazał sposobu naruszenia przez ten organ przytoczonego art. 79 u.p.e.a.. Należy podkreślić, że nie ma podstaw, aby składaną w trybie art. 54 u.p.e.a., skargę na czynności egzekucyjne traktować jako środek zaskarżenia, przy pomocy którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań, podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania egzekucyjnego, czy też aktów i działań podejmowanych przez wierzyciela, w tym w zakresie wydawania decyzji stanowiących podstawę wszczętej egzekucji, jak to czyni skarżący w niniejszym postępowaniu. Celem postępowania egzekucyjnego jest wymuszenie realizacji nakazów wpływających z decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego, o ile nakazy te nie zostaną wykonane dobrowolnie. Postępowanie egzekucyjne nie jest zatem kontynuacją postępowania administracyjnego, w którym można byłoby negować zasadność decyzji odmawiającej umorzenia należności lub ustalającej wysokość opłaty za zajęcie pasa drogowego. Tym samym ewentualna wadliwość decyzji stanowiącej podstawę tytułu wykonawczego nie może być podnoszona w ramach skargi na czynność egzekucyjną w postępowaniu egzekucyjnym. Wskazać przy tym należy, że jeśli według strony, należności z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego oraz podatku od nieruchomości są określone w nieprawidłowej wysokości, to może ona skarżyć przedmiotowe decyzje w postępowaniu administracyjnym, bądź jeśli ta należność według niej nie istnieje, w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w administracji, przewidzianych w art. 33 u.p.e.a.. Pouczenie o prawie wniesienia przez zobowiązanego zarzutów w terminie 7 dni od dnia doręczenia tytułu wykonawczego, zawarte jest w załączonym do akt sprawy tytule wykonawczym. Jak wskazano już wyżej, ze względu na zasadę niekonkurencyjności środków prawnych, okoliczności podlegające ocenie w postępowaniu dotyczącym zarzutów, czy w postępowaniu wymiarowym, nie mogą być przedmiotem rozpoznania skargi na czynności egzekucyjne. Reasumując, Sąd uznał argumentację skargi za niezasadną. Rozpoznając niniejszą sprawę, nie stwierdził również naruszeń prawa materialnego bądź procesowego, które uzasadniałyby konieczność wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obrotu prawnego. Mając na uwadze powyższe, skargę należało oddalić na podstawie art. 151 p.p.s.a..