I SA/Ol 712/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Z. A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. z dnia "[...]", Nr Rep."[...]" w przedmiocie: zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia : 1. odrzucić skargę 2. zwrócić skarżącemu uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (stu) zł. WSA/post.1 – sentencja postanowienia Decyzją z dnia "[...]" Prezydent Miasta E. ustalił wysokość wydatków podlegających zwrotowi z tytułu zaległości w opłatach wnoszonych przez Z. A. (dalej jako "zobowiązany", "skarżący") za pobyt E. A. żony zobowiązanego w Domu Pomocy Społecznej "A." w E., na podstawie decyzji administracyjnej nr "[...]" z dnia "[...]"., za okres od 01.04.2015r. do 31.03.2016r. w łącznej kwocie 31.766,69 zł. Od decyzji tej zobowiązany nie złożył odwołania. Przesyłka zawierająca ww. decyzję została doręczona w trybie art. 44 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1257, dalej jako k.p.a.). Skierowane do zobowiązanego upomnienie do uregulowania ww. należności z dnia 1 sierpnia 2016r. zostało uznane za doręczone w dniu 22 sierpnia 2016r. (w trybie art. 44 k.p.a.). Następnie Prezydent Miasta E. wystawił na rzecz zobowiązanego tytuł wykonawczy nr "[...]" z dnia 1 września 2016 r. W odpowiedzi na powyższe zobowiązany wniósł do Naczelnika Urzędu Skarbowego w E. zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułu wykonawczego, zarzucając wystawienie tytułu wykonawczego pomimo braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz.U. 2017 poz. 1201, dalej cyt. jako u.p.e.a.), tj. naruszenia art. 33 § 1 pkt 7 u.p.e.a.. Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. uznał zarzut zobowiązanego za niedopuszczalny. Stwierdził, że zobowiązany uporczywie nie odbierał adresowanej do niego korespondencji, nie informował o zmianie adresu, w konsekwencji stosownie do art. 44 k.p.a. korespondencja kierowana do zobowiązanego, w tym upomnienie z dnia 1 sierpnia 2016r., zostały doręczone. Na powyższe postanowienie zobowiązany wniósł zażalenie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w E. Ponownie stwierdził, że korespondencja nie została doręczona, a organ nie dokonał prawidłowo wyboru miejsca doręczenia posiadając informacje dotyczące miejsca pracy zobowiązanego. Wskazał także, że organ dokonywał doręczeń w miejscu zameldowania, gdy pojęcia "mieszkanie" i "adres" należy traktować zamiennie, ponieważ nie są to pojęcia tożsame. Zwrócił ponadto uwagę, że Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. nie jest wierzycielem uprawnionym do zajmowania stanowiska na podstawie art. 34 § 1 u.p.e.a. Postanowieniem z dnia "[...]’ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. uchyliło zaskarżone postanowienie w całości i przekazało sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Postanowieniem z dnia "[...]" Prezydent Miasta E. uznał zarzut zobowiązanego za niedopuszczalny. Wskazał, że adres na który wysyłana była korespondencja do zobowiązanego był adresem podawanym przez niego i jego pełnomocnika w kontaktach z organami administracji jako adres zamieszkania strony. Podniósł, iż nie podejmując wysyłanej przez organ korespondencji zobowiązany musi liczyć się ze skutkami prawnymi określonymi w przepisach postępowania administracyjnego (art. 44 k.p.a.). W zażaleniu na powyższe postanowienie zobowiązany ponownie wskazał, że organ mógł dokonać skutecznego doręczenia w miejscu pracy, że organ dokonywał doręczeń w miejscu zameldowania, gdy pojęcia "mieszkanie" i "adres" należy traktować zamiennie. Ponownie podniósł zarzut braku uprawnień Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. do zajmowania stanowiska w sprawie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Postanowieniem z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. utrzymało w mocy ww. postanowienie Prezydenta Miasta E. W uzasadnieniu kierując się treścią art. 33 § 1 pkt 7 i art. 34 § 1 u.p.e.a. stwierdziło, że podniesione przez zobowiązanego zarzuty są bezzasadne. Zdaniem Kolegium w świetle ustalonego stanu faktycznego brak jest podstaw do uznania, że doręczenie upomnienia z dnia 1 sierpnia 2016r. nastąpiło z naruszeniem art. 41 § 1 i art. 44 § 1 k.p.a. Odnosząc się do kwestii upoważnienia Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. wyjaśniło, że do akt sprawy zostało przedłożone pełnomocnictwo z dnia 12 grudnia 2014r. Nr "[...]". Z dokumentu wynika, iż Prezydent Miasta E. udzielił pełnomocnictwa M. G. – Dyrektorowi Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. do wszczynania postępowań oraz podejmowania wszelkich innych czynności wierzyciela w postępowaniach egzekucyjnych w administracji w sprawach działania miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E.. Organ odwoławczy pouczył zobowiązanego o prawie do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, na wydane postanowienie. W skardze do tutejszego Sądu zobowiązany, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił mu naruszenie art. 41 § 1 i 2 k.p.a., art. 42 § 1 k.p.a., naruszenie art. 44 § 1 pkt 1 i § 4 k.p.a. W uzasadnieniu skargi podniósł, że nie miał obowiązku zawiadamiania organu o każdej zmianie adresu, ponieważ w momencie doręczania zobowiązanemu upomnienia z dnia 1 sierpnia 2016r. w trybie art. 15 ust. 1 u.p.e.a. postępowanie obejmujące egzekucje nie było jeszcze w toku. Tym samym organ niesłusznie zastosował art. 41 § 2 k.p.a. i uznał za prawnie skuteczne doręczenie skarżącemu upomnienia na adres dotychczasowy. Ponadto nie zgodził się z wyborem dokonanym przez organ odnośnie miejsca doręczenia korespondencji tj. adresu zameldowania skarżącego podczas, gdy organ znał adres miejsca pracy skarżącego. Konsekwencją powyższych nieprawidłowości było naruszenie art. 44 § 1 pkt 1 i § 4 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w E. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania skargi Sąd bada legitymację skargową, zachowanie terminu oraz warunków formalnych skargi, a przede wszystkim dokonuje oceny dopuszczalności skargi, w szczególności, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego właściwością sądu administracyjnego. W tym zakresie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Granice kognicji rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych sprecyzowane zostały w przepisach art. art. 3 § 2 i 3 oraz art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", jak również wynikają ze szczególnych przepisów zawartych w innych aktach prawnych. Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym przed 15 sierpnia 2015r., sądy administracyjne były uprawnione do orzekania w sprawie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kognicja sądów w zakresie tych dwóch kategorii orzeczeń nie była ograniczona przedmiotowo. Jednakże w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), dalej: "ustawa nowelizująca", którą zmieniono między innymi treść art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z aktualnym brzmieniem tego przepisu, sądy administracyjne orzekają w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu. W tym miejscu należy też zaznaczyć, że art. 2 ustawy nowelizującej stanowi, iż wskazane regulacje p.p.s.a., w tym art. 3 § 2 pkt 3, w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, mają zastosowanie jedynie do postępowań wszczętych po dniu wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. po 15 sierpnia 2015 r. Datą wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego jest dzień doręczenia skargi organowi, którego działalność, bezczynność lub przewlekłość prowadzonego postępowania są przedmiotem skargi (zob. R. Hauser, Komentarz do p.p.s.a., Wydawnictwo Beck 2015 r., wersja elektroniczna Legalis, czy też postanowienia NSA z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II FSK 1775/13, z dnia 29 maja 2015 r., sygn. akt I OZ 544/15). W tym zakresie należy zauważyć, że skarżący nadał skargę w dniu 23sierpnia 2017 r. Skarga wpłynęła do organu w dniu 24 sierpnia 2017r. Niniejsze postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte zatem pod rządami obecnie obowiązujących przepisów. W tych datach sąd administracyjny nie posiadał już kompetencji do rozpoznania skargi złożonej w niniejszej sprawie, ponieważ zgodnie z art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. w jego nowym brzmieniu, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje na postanowienie, którego przedmiotem jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu (por. postanowienie NSA z dnia 19 lipca 2016 r., sygn. akt II OSK 1544/16). Zaskarżone w niniejszym przypadku postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w O. dotyczy właśnie utrzymania w mocy postanowienia zawierającego stanowiska wierzyciela – Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w E. (działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta E.), w przedmiocie uznania zarzutów za nieuzasadnione, z tego więc względu wniesiona skarga na to rozstrzygnięcie nie podlega kognicji tut. Sądu, w związku z czym podlega odrzuceniu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Na zakończenie wyjaśnić należy, że pomimo braku możliwości zaskarżenia tego rodzaju postanowień do Sądu, ochrona praw zobowiązanego zapewniona jest przez możliwość zaskarżenia do sądu administracyjnego rozstrzygnięć wydanych w sprawie głównej, tj. postanowienia organu egzekucyjnego w przedmiocie zgłoszonych zarzutów (por. R. Hauser, M. Wierzbowski, P.p.s.a., Komentarz.CH BECK, W - wa 2015, s. 61). W konsekwencji dochodzi do sytuacji, w której organ egzekucyjny jest związany stanowiskiem wierzyciela, natomiast sąd administracyjny nie jest nim związany i postanowienie to kontroluje. Przyznać zatem należy, iż zawężenie właściwości rzeczowej sądów administracyjnych poprzez wykluczenie możliwości sądowej kontroli m.in. postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu, nie pozbawia strony możliwości skutecznej obrony jej praw, lecz możliwość uzyskania tej obrony przenosi na późniejszy etap postępowania. Strona swoje uprawnienie może realizować poprzez wniesienie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie zgłoszonych zarzutów, jako rozstrzygnięcia wydanego w sprawie głównej. Stanowisko takie jest konsekwentnie prezentowane przez Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w postanowieniach: z 25 kwietnia 2016 r., sygn. akt II FSK 953/16; z 22 grudnia 2016 r., sygn. akt II FSK 3287/16; z 4 stycznia 2017 r.,sygn. akt II FSK 2378/16; z 31 stycznia 2017 r., sygn. akt II FSK 3246/16 (dostępne: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Podsumowując, w razie wniesienia skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, sąd administracyjny poddaje kontroli zarówno stanowisko wierzyciela jak i odwołujące się do tego stanowiska postanowienie organu egzekucyjnego. Na marginesie należy wyjaśnić, że niewłaściwe pouczenie skarżącego przez organ odwoławczy o możliwości wniesienia skargi na przedmiotowe postanowienie organu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie skutkuje możliwością merytorycznego rozpoznania skargi zobowiązanego. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. odrzucił skargę, albowiem nie należała ona do właściwości sądu administracyjnego (pkt 1 postanowienia). O zwrocie wpisu Sąd postanowił na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w zw. z § 2 p.p.s.a. (pkt 2 postanowienia).