I SA/Ol 716/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Ryszard Maliszewski Sędzia WSA Wojciech Czajkowski (spr.) Protokolant Anna Fic po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008r., w Olsztynie sprawy ze skargi Spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" o Nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2002-2006 oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy, którą określono Spółce A z siedzibą w W. wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości w kwotach: za 2002 r. - 142.788,48 zł, za 2003 r. - 160.148,48 zł, za 2004 r. - 170.564,48 zł, za 2005 r. - 180.980,48 zł oraz za 2006 r. - 191.847 zł. Z uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji wynika, że spór w sprawie dotyczył odpowiedzi na pytanie dotyczące zasadności opodatkowania gruntów, na których strona zawiesiła wykonywanie przewozów kolejowych. Postanowieniem z dnia "[...]" organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia stronie zobowiązania w podatku od nieruchomości za lata 2002 – 2006. W toku postępowania ustalono, iż w złożonych za wymienione lata deklaracjach strona wykazywała zwolnienie od podatku gruntów, na których zawieszono wykonywanie przewozów kolejowych z dniem 1 maja 1999 r. na odcinku L. W. – G.I. oraz z dniem 22 grudnia 2000 r. na odcinku C. – L.W. Organ I instancji uznał, iż w sytuacji gdy strona zaprzestała przewozów na liniach kolejowych, a budowle kolejowe nie były faktycznie wykorzystywane na potrzeby publicznego transportu kolejowego, zarówno te budowle, jak i zajęte pod nie grunty nie mogły korzystać ze zwolnienia od podatku. Dlatego organ określił Spółce zobowiązania w podatku od nieruchomości za poszczególne lata wskazane w decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia utrzymującego w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia "[...]", Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że zgodnie z brzmieniem przepisu art. 7 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych /Dz.U. nr 9 poz. 31 ze zm., zwanej dalej u.p.o.l./, obowiązującym przed 1 stycznia 2003 r., zwolnieniu od podatku od nieruchomości podlegały budowle wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego i zajęte pod nie grunty. Po 1 stycznia 2003 r. zwolnieniu podlegały budowle kolejowe stanowiące całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służące do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy - wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajęte pod nie grunty (art.7 ust.1 pkt.1 u.p.o.l.). Jak wskazało Kolegium, w obu przypadkach warunkiem zastosowania zwolnienia było wykorzystywanie budowli kolejowych wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Organ II instancji uznał, że przepis ustanawiający zwolnienie kładzie nacisk na wykorzystywanie, z zastrzeżeniem jednak, iż ma ono być związane tylko i wyłącznie z potrzebami publicznego transportu kolejowego. Zdaniem organu odwoławczego nie chodzi więc o każde użytkowanie, lecz tylko wskazane. W sytuacji, gdy przewozy w ogóle nie są wykonywane, nie sposób ustalić na jakie potrzeby są dokonywane. Natomiast niemożliwym jest udzielenie zwolnienia od podatku w oparciu jedynie o domniemanie. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, Spółka A domagała się uchylenia w całości decyzji organów podatkowych obu instancji. Spółka zarzuciła decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie przepisów art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. W uzasadnieniu strona skarżąca podniosła, że zarówno w przepisach prawa podatkowego, jak i regulacjach odnoszących się do transportu kolejowego, brak jest definicji "publicznego transportu kolejowego". Mając na uwadze powyższe powołała znaczenie słownikowe tego pojęcia. W Słowniku języka polskiego PWN z 1978 r. termin "transport" definiuje się jako przewóz ludzi i ładunków różnymi środkami lokomocji, natomiast słowo "publiczny" oznacza służący ogółowi ludzi, powszechny. Ponadto przytaczając treść informacji uzyskanych z Departamentu Kolejnictwa Ministerstwa Infrastruktury, strona stwierdziła, że transport publiczny ma miejsce we wszystkich przypadkach, gdy nie można z góry zindywidualizować podmiotów uprawnionych do korzystania z niego. Na poparcie swego stanowiska strona powołała wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 sierpnia 2006 r., sygn,. akt II FSK 1477/05, w którym wskazano, że wymienione w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przesłanki zwolnienia muszą wystąpić łącznie. Pierwsza przesłanka oznacza, że budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami muszą być przeznaczone do ruchu pojazdów kolejowych i sterowania tym ruchem. Przesłanka druga zostanie spełniona jeżeli budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami umożliwiają dokonywanie przewozu osób lub rzeczy. Dla jej spełnienia nie ma znaczenia czy budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami wykorzystywane są do faktycznego przewozu osób lub rzeczy. Trzecia przesłanka wymaga by budowle, instalacje i urządzenia kolejowe były faktycznie wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Strona podniosła, iż stanowisko przez nią zajęte zostało potwierdzone również w piśmie Departamentu Podatków Lokalnych i Katastru Ministerstwa Finansów Nr LK-2114/LP/03/PP, opublikowanym w Biuletynie Skarbowym 2004/3/18. W konkluzji Spółka zaznaczyła, że określone w art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych zwolnienie nie jest uzależnione od okresowości ani częstotliwości wykorzystywania budowli i instalacji na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Dodała, że jako zarządca infrastruktury kolejowej jest zobowiązana ustawowo do utrzymywania jej w stanie technicznym umożliwiającym przewoźnikom wykorzystywanie jej na potrzeby transportu publicznego. W przyszłości może bowiem nastąpić istotna zmiana stosunków gospodarczych bądź ze względu na celu obronności kraju przewoźnik kolejowy wznowi przewozy osób lub rzeczy na tej linii. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymało dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem badając legalność zaskarżonej decyzji, zgodnie z kompetencją ustanowioną art. art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z dnia 20 września 2002 r. Nr 153 poz.1269), Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy przepisów prawa. Zasadnicza istota sporu pomiędzy stroną skarżącą, a organami orzekającymi w niniejszej sprawie sprowadza się do rozstrzygnięcia kwestii, czy wskazane w decyzji Wójta Gminy grunty o powierzchni oraz budowle, od których wymierzono podatek od nieruchomości, podlegały w latach 2002-2006 zwolnieniu przedmiotowemu, w myśl przepisów ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Na podstawie bowiem obowiązującego przed 01.01.2003r., art. 7 ust.1 pkt 4 cytowanej ustawy, zwolnione od podatku od nieruchomości zostały budowle wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego i zajęte pod nie grunty. Po 01 stycznia 2003r., na mocy art. 7 ust.1 pkt 1 u.p. i o.l. zwolnienie obejmowało natomiast budowle kolejowe stanowiące całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, służące do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, umożliwiające dokonywanie przewozów osób lub rzeczy - wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, a także zajęte pod nie grunty. Na tle powyższych przepisów do rozstrzygnięcia pozostaje zagadnienie, czy zwolnienie przedmiotowe w podatku od nieruchomości, o którym mowa w art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., może mieć zastosowanie w przypadku faktycznego wykorzystywania budowli kolejowych na potrzeby publicznego transportu kolejowego, czy też wystarczającym jest sam fakt przeznaczenia ich na te cele. Dokonując wykładni tych przepisów należy mieć na względzie, ugruntowaną w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadę interpretacyjną, zgodnie z którą przepisów wprowadzających zwolnienia podatkowe nie można interpretować rozszerzająco. W myśl tej zasady, przepisy prawa należy odczytywać w ten sposób, aby ustalona treść normy prawnej pozostawała w zgodzie z systemem prawa, celem regulacji oraz logiką przyjętych rozwiązań, przy czym wszelkie zwolnienia i ulgi podatkowe stanowią, w świetle wynikającej art.84 Konstytucji RP zasady powszechności opodatkowania, odstępstwo od reguły. Dlatego w orzecznictwie NSA ugruntowany został pogląd, że przepisy dotyczące zwolnień podatkowych należy interpretować ściśle (zob.: uchwała 7 sędziów NSA z 10 września 2001 r., sygn. akt FPS 9/01, opubl. ONSA 2002/1/6; wyrok NSA z 31 sierpnia 1999 r., sygn. akt I SA/Łd 932/97). Obowiązujący w latach 2003-2006 przepis art. 7 ust. 1 pkt 1 u.p.o.l. wprowadził trzy przesłanki nabycia ustawowego prawa do zwolnienia przedmiotowego, a mianowicie: a) budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami mają służyć do ruchu pojazdów kolejowych, organizacji i sterowania tym ruchem, b) budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami mają umożliwiać dokonywanie przewozu osób lub rzeczy, c) budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami mają być wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego. Ponadto zwolnieniem przedmiotowym objęte są budowle kolejowe wraz z instalacjami i urządzeniami, a także zajęte pod nie grunty. Przesłanki nabycia tego zwolnienia muszą wystąpić łącznie, na co wskazuje równorzędność znaczeniowa tych przesłanek, a także użycie w powołanym przepisie pauzy, która w gramatyce może zastępować łącznik (P. Bąk, Gramatyka (...), op. cit., s. 428). Tym samym brak którejkolwiek z przesłanek uniemożliwia podatnikowi skorzystanie ze zwolnienia (p. Wyrok NSA z dnia 23 sierpnia 2006 r., o sygn. akt II FSK 1477/05,). Użyte w obu wymienionych wyżej przepisach art. 7, określenie "grunty wykorzystywane wyłącznie na potrzeby publicznego transportu kolejowego" oznacza, że zwolnienie od podatku dotyczy wyłącznie gruntów, na których rzeczywiście publiczny transport kolejowy jest wykonywany, a nie wszystkich tych gruntów, na których mimo ich przeznaczenia na potrzeby publicznego transportu kolejowego faktycznie transport taki się nie odbywa, np. z powodu zawieszenia przewozów pasażerskich i towarowych. W świetle materiałów niniejszej sprawy poza sporem pozostaje, iż w złożonych za wymienione lata deklaracjach strona wykazywała zwolnienie budowli i gruntów, na których całkowicie zawieszono wykonywanie przewozów kolejowych. Budowle te i zajęte pod nie grunty w okresie objętym zaskarżoną decyzją nie służyły zatem publicznemu transportowi kolejowemu. Przedstawiona przez A interpretacja art. 7, kładąca nacisk na przeznaczenie gruntów, a nie ich rzeczywiste wykorzystanie na potrzeby publicznego transportu kolejowego, jest zdaniem Sądu, zbyt daleko idąca. Taka wykładnia wymienionego wyżej przepisu mogłaby bowiem prowadzić do unikania przez podatników realizowania obowiązków podatkowych poprzez jedynie formalne zawieszanie linii nadających się do likwidacji, w celu zmniejszenia swoich obciążeń podatkowych. W tym stanie rzeczy organy zasadnie uznały, iż w sytuacji gdy strona zaprzestała przewozów na tych liniach, a budowle kolejowe nie były faktycznie wykorzystywane na potrzeby publicznego transportu kolejowego, to zarówno budowle te, jak i grunty nie mogły korzystać ze zwolnienia od podatku. Dlatego też, zdaniem składu orzekającego w tej sprawie, dokonały prawidłowej wykładni cytowanych wyżej przepisów prawa. Z powyższych względów Sąd uznał skargę za niezasadną i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.