I SA/Ol 716/12
PostanowienieWSA w Olsztynie2013-01-07
Skład orzekający: Anna Ambroziak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna ubiegająca się o prawo pomocy w zakresie częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata) wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla swojego utrzymania?Ratio decidendi
Sąd przyznał prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że skarżący wykazał niemożność poniesienia części kosztów postępowania ze względu na niskie dochody. Jednocześnie odmówiono ustanowienia adwokata, ponieważ skarżący, mimo trudnej sytuacji materialnej, wykazał zdolność do ponoszenia dodatkowych wydatków, co podważało przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym.Stan faktyczny
Skarżący M. L. złożył skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej dotyczącą podatku VAT i jednocześnie wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wskazał na niskie dochody, prowadzenie jednoosobowego gospodarstwa domowego i ponoszenie kosztów utrzymania. Analiza przedstawionych dokumentów, w tym wyciągów z rachunku bankowego, wykazała jednak niewyjaśnione transakcje przelewów na znaczące kwoty oraz wydatki na stacjach benzynowych, co stało w sprzeczności z oświadczeniami skarżącego.Rozstrzygnięcie
Przyznano prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i odmówiono ustanowienia adwokata.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do października 2001 r. postanawia : przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych i odmówić ustanowienia adwokata
M. L. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie odmowy uchylenia ostatecznej decyzji w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia do października 2001 r. wnosząc jednocześnie o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu do postępowania przed WSA w Olsztynie. Do skargi załączył urzędowy formularz wniosku o przyznane prawa pomocy PPF, w którym określił, że wnosi o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie adwokata. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podał m.in., że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 759,37 zł i nie posiada majątku. Podniósł, że pokrywa koszty zamieszkiwania w lokalu mieszkalnym przydzielonym siostrze z zasobów Gminy w kwocie około 250 zł miesięcznie. Nadto z uzyskiwanego wynagrodzenia za pracę prowadzona jest egzekucja świadczeń alimentacyjnych. Przy czym wyjaśnił, że z wynagrodzenia w wysokości około 750 zł ponosi opłaty za udział w czynszu i mediach w kwocie 250 zł, 450 zł – wyżywienie i 50 zł na leki, środki czystości i ubrania. M. L. podał, że naczelnicy urzędów skarbowych umorzyli mu zobowiązania podatkowe, podobnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych umorzył mu zaległe składki.
W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia 11 grudnia 2012 r. M. L. oświadczył, że nie ponosi opłat za energię, gaz, wodę, Internet, ogrzewanie, czynsz itp.; płaci zryczałtowaną opłatę w wysokości 250 zł miesięcznie. Nadto stwierdził, że nie posiada samochodu. Ponosi koszty leczenia w wysokości około 50 zł. Wskazał, iż nie ponosi wydatków na spłatę rat pożyczek i kredytów. Do oświadczenia załączył: oświadczenie – pokwitowanie B. G. potwierdzające wpłaty dokonywane przez skarżącego w kwocie 250 zł, dwa zaświadczenia wystawione przez Zakład Usług Budowlanych "[...]" – w zakresie wysokości uzyskiwanego wynagrodzenia za okres od 08.2012 r. do 11.2012 r. w łącznej wysokości 6.131,80 zł netto, oraz w zakresie wysokości dokonanych zajęć komorniczych w okresie od 08.2012 r. do 11.2012 r. na łączną kwotę 2.800 zł., odpis zajęcia wynagrodzenia za pracę z dnia 2.05.2012 r., odpis ograniczenia zajęcia rachunku bankowego z dnia 8.06.2012 r., odpis postanowienia Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym "[...]" w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, odpis pierwszej strony decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia "[...]", odpis pierwszej strony decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" dwa odpisy postanowienia Referendarzy Sądowych Sądu Rejonowego, z dnia "[...]" i "[...]" o wpisaniu do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestru Dłużników Niewypłacalnych M. L., orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia 19.01.2012 r., odpis faktury VAT z dnia 27.09.2012 r., trzy odpisy recept lekarskich, odpis badań lekarskich, zaświadczenie lekarskie z dnia 06.07.2011 r., oraz wyciąg z rachunku bankowego za okres od 01.08.2012 r. do 30.11.2012 r.
Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sąd ( referendarz sądowy) przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art.245 § 2 i 3 p.p.s.a.).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że z oświadczenia skarżącego wynika, że uzyskiwane dochody w całości wydatkuje na zryczałtowaną opłatę z tytułu zamieszkiwania w lokalu siostry – 250 zł miesięcznie (od maja do grudnia), wyżywienie – 450 zł miesięcznie oraz na wydatki za leki, ubranie – 50 zł – łącznie 750 zł miesięcznie. Powyższe oświadczenie stoi w sprzeczności z przedstawionymi dokumentami dotyczącymi sytuacji materialnej wnioskodawcy a mianowicie z wyciągami z rachunku bankowego. Analizując wyciągi z rachunku bankowego skarżącego referendarz sądowy stwierdził bowiem, że w miesiącu sierpniu jak i wrześniu 2012 r. skarżący przeprowadził dwie transakcje przelewu środków pieniężnych na rzecz J. K. w wysokości – 660 zł (z dnia 07.08.2012 r.) oraz w kwocie 750 zł (z dnia 06.09.2012 r.) – łącznie na kwotę 1410 zł. Podkreślić przy tym należy, że skarżący w żaden sposób nie wytłumaczył przyczyn przeprowadzenia takich transakcji, a zaznaczyć należy, że wysokość przelanych środków na rachunek ww. osoby fizycznej jest znaczna biorąc pod wysokość uzyskiwanych dochodów z wynagrodzenia za pracę przez skarżącego – 799,27 zł za lipiec 2012 r. i 770,07 zł za sierpień 2012 r. W takiej sytuacji oświadczenie skarżącego, iż opłaca zryczałtowaną opłatę z tytułu zamieszkiwania u siostry w kwocie 250 zł miesięcznie jak i ponosi wydatki na wyżywienie w kwocie 450 zł nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym. Zaznaczyć przy tym należy, że skarżący nie oświadczył, że z tego tytułu posiada jakiekolwiek zadłużenie. Natomiast uwzględniając wysokość uzyskiwanych dochodów jak i ponoszonych wydatków przez skarżącego w badanym okresie od sierpnia do grudnia 2012 r. nierealnym było aby jednocześnie skarżący był w stanie opłacić wydatki związane z bieżącym utrzymaniem we wskazanej przez niego wysokości oraz dodatkowo ponieść wydatek na rzecz J. K. w łącznej kwocie 1410 zł.
Niezrozumiałe są również wydatki ponoszone przez wnioskodawcę na stacjach benzynowych (Stell bądź BP – wyciągi z rachunku bankowego za sierpień, październik i listopad 2012 r.) w świetle jego oświadczenia, iż nie posiada samochodu. Kierując się doświadczeniem życiowym należy bowiem stwierdzić, że dokonywanie innych zakupów na stacji benzynowej niż paliwo do pojazdów biorąc pod uwagę wyższe niż w innych punktach handlowych ceny sprzedawanych tam produktów żywnościowych czy też przemysłowych wskazywałaby, że sytuacja materialna skarżącego nie jest na tyle wyjątkowa, która uprawniała by do przyznania prawa pomocy. W sytuacji bowiem trudności finansowych logiczne i uzasadnione byłoby szukanie punktów handlowych oferujących niższe ceny produktów.
W światłe poczynionych ustaleń należy stwierdzić, że nawet kwestionując wiarygodność składanych przez skarżącego oświadczeń należy przyjąć, że istniały podstawy do przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący bowiem uwiarygodnił wysokość uzyskiwanych dochodów ze stosunku pracy w wysokości ok. 750 zł miesięcznie. Mając na uwadze powyższe oraz fakt, iż skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe uznano, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący bowiem wykazał, że nie jest w stanie ponieść części kosztów postępowania. Natomiast fakt, iż poza niezbędnymi kosztami utrzymania jest w stanie również ponosić dodatkowe koszty, w postaci m.in. niewyjaśnionych przelewów na kwotę 1410 zł na rzecz osób fizycznych potwierdza, iż nie została w sprawie spełniona przesłanka do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Niemożliwe w tak ustalonym stanie faktycznym było uznanie, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W takiej sytuacji należało uznać, że poniesienie przez skarżącego kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w niniejszej sprawie nie wiązałoby się z pozbawieniem go środków utrzymania.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a., w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło