I SA/Ol 718/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Jolanta Strumiłło, Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski (sprawozdawca),, sędzia WSA Ryszard Maliszewski, Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 30 listopada 2017r. sprawy ze skargi W. G. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na rzecz strony skarżącej kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z przedstawionych wraz ze skargą akt administracyjnych wynikał następujący stan sprawy: Pismem z dnia 16 czerwca 2017 r. pełnomocnik W.G. radca prawny K.S. wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" w przedmiocie uznania za niezasadne zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu wniosku wskazał, iż w dniu 14 czerwca 2017 r., z końcem którego upływał termin do wniesienia zażalenia, dokonał próby nadania zażalenia w Urzędzie Pocztowym, jednak w konsekwencji skróconych w tym dniu godzin pracy urzędu, nadanie pisma zostało mu uniemożliwione. Podniósł, że o godzinie 23.15 próbował nadać pismo we wskazanym urzędzie pocztowym, który powinien być otwarty całodobowo, lecz w dniu 14 czerwca 2017 r. czas jego otwarcia został skrócony do godziny 22. Na dowód powyższego przedłożył fotografie informacji wywieszonej na drzwiach placówki. Wskazał również, iż nie mógł tego dnia wcześniej nadać przesyłki ze względu na konieczność opieki nad chorym synem. Postanowieniem z dnia "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia powołał brzmienie przepisów art. 58 § 1 i § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257 ze zm., dalej jako: "k.p.a.". Wskazał, że strona wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu wniosła zażalenie, a zatem spełniła przesłankę równoczesnego dopełnienia czynności, dla której określony był termin. Spełniona została również przesłanka złożenia wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Rozważając zatem, czy strona uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał na obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osób dbających należycie o własne interesy. Odnosząc się do argumentacji pełnomocnika, wskazał na stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2015 r., sygn. akt II OZ 362/15, w świetle którego fakt, że w dniach przed świętami, bądź też tzw. "długim weekendem" urzędy i firmy pracują inaczej niż zwykle, jest powszechnie znany. W ocenie organu, jeśli nieprzewidziane okoliczności, np. choroba syna, sprawiły, że złożenie zażalenia mogło być utrudnione, to profesjonalny pełnomocnik powinien uczynić wszystko, by dokonać czynności przy użyciu wszelkich dostępnych mu środków i sił. Zdaniem organu, trudno przyjąć, aby wizyta lekarska z synem, na którą powołał się pełnomocnik, trwała cały dzień i nie było możliwości nadania w tym dniu korespondencji bądź też zlecenie dokonania tej czynności innej osobie. Prowadząc profesjonalną działalność, pełnomocnik powinien wziąć pod uwagę okoliczność choroby, urlopu, czy też innych nagłych nawet zdarzeń, powodujących niemożliwość wykonywania powierzonych mu zadań, które to zadania z własnej woli postanowił wykonać w ostatnim dniu przewidzianego dla danej czynności terminu. W konsekwencji organ uznał, że powołana we wniosku przyczyna uchybienia terminu, przy uwzględnieniu wymaganych od profesjonalnego pełnomocnika standardów staranności w wykonywaniu czynności zawodowych, nie miała charakteru niezawinionej przeszkody. Organ dodał też, że Poczta Polska nie ma obowiązku prowadzenia całodobowych urzędów pocztowych stosownie do § 44 aktualnego Regulaminu świadczenia usług powszechnych z dnia 11 kwietnia 2017 r. Wobec powyższego nie zaistniały przesłanki do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie pełnomocnik strony, wnosząc o uchylenie postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oraz postanowienia w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia, zarzucił naruszenie art. 58 w zw. z art. 77 i 80 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie. W uzasadnieniu powyższego zarzutu pełnomocnik skarżącego wskazał, że na brak dochowania terminu złożyły się dwie okoliczności, tj. krócej niż zwykle pracujący urząd pocztowy oraz choroba syna. Odnosząc się do stwierdzenia organu, że pomimo choroby syna mógł nadać zażalenie w drodze do lekarza, stwierdził, że zażalenie nie było w tym czasie gotowe, gdyż zachowywał uprawnienie do wniesienia zażalenia do końca dnia. W jego ocenie, wystąpienie w tym czasie nieprzewidzianego zdarzenia związanego z pilną koniecznością zapewnienia opieki choremu dziecku, uprawdopodabnia w wystarczającym stopniu brak winy w uchybieniu terminu (postanowienie NSA z dnia 11 stycznia 2017 r., sygn. akt II FZ 785/16). W takich okolicznościach nie było możliwe samo przygotowanie i napisanie zażalenia. Organ zaś okoliczności związane z możliwością wniesienia zażalenia sprowadza jedynie do czynności technicznych w postaci nadania zażalenia na poczcie, pomijając zupełnie proces jego przygotowania. W niniejszej sprawie dopiero wieczorem, po przygotowaniu zażalenia i uzyskaniu pomocy w opiece nad dzieckiem, pełnomocnik był w stanie podjąć próbę wysyłki zażalenia w urzędzie pocztowym, jednak był on czynny krócej niż zwykle. Próba nadania zażalenia po godzinie 23.00 ostatniego dnia terminu wskazuje, że pełnomocnik podjął szereg czynności zmierzających do dochowania terminu. Nie miał zaś możliwości zabezpieczenia się przed zdarzeniem, jakim była choroba syna. Pomimo to przygotował zażalenie i zamierzał je wysłać, co jednak nie nastąpiło z uwagi na krótsze godziny pracy poczty. Odpadnięcie chociażby jednej z tych przyczyn, na które niewątpliwie nie miał wpływu, byłoby wystarczające do dochowania terminu. Z kolei ich skumulowanie w ostatnim dniu terminu spowodowało, że nie można mu przypisać winy w niedochowaniu terminu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko prezentowane w postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. W pierwszej kolejności należy wskazać, że instytucja przywrócenia terminu procesowego w postępowaniu administracyjnym została uregulowana w art. 58 i 59 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 58 k.p.a. przesłankami przywrócenia terminu są: uprawdopodobnienie braku winy w jego uchybieniu, złożenie wniosku o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od ustania przyczyny uchybienia, równoczesne dopełnienie czynności, której dokonania w terminie uchybiono. Podkreślenia wymaga, że instytucja przywrócenia terminu nie jest przedmiotem uznania organów. Omawiany przepis stanowi bowiem expressis verbis, że w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, iż uchybienie nastąpiło bez jego winy. Organ zatem, w razie wystąpienia pozytywnych przesłanek objętych tym przepisem, zobligowany jest do przywrócenia terminu. Ponadto zauważyć należy, że warunkiem przywrócenia terminu, jest jedynie uprawdopodobnienie (a nie udowodnienie) przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi. Zarówno w judykaturze, jak i w doktrynie zgodnie przyjmuje się, że uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, niedającym pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. Jest to środek zwolniony od ścisłych formalności dowodowych (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 12 maja 2010 r., sygn. akt III SA/Wa 97/10, wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2002 r., sygn. akt I SA/Ka 1977/00, CBOSA). W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z dnia 11 grudnia 2013 r., sygn. akt II FSK 178/12). Przy ocenie, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swej winy, co do zasady należy wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i ocenić winę strony według obiektywnych mierników jej staranności (por. wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2014 r., sygn. akt II FSK 1779/12). Za brak działania przedstawiciela strony odpowiedzialność ponosi bowiem sama strona (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2014 r., sygn. akt II FSK 791/12). Ciężar uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu spoczywa na osobie, która występuje z wnioskiem o jego przywrócenie. Okoliczność ta nie zmienia jednak, obowiązującej w ramach postępowania administracyjnego, zasady prawdy obiektywnej w ramach której to organ administracji publicznej zobligowany został do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (zob. wyrok WSA w Poznaniu z dnia 31 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Po 215/17, CBOSA). Oznacza to, iż sama już treść złożonego wniosku o przywrócenie terminu winna obligować organ odwoławczy do zainicjowania stosownego postępowania wyjaśniającego. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Kolegium wynika, że organ ten uznał brak spełnienia, przez stronę skarżącą, jednej z trzech przesłanek art. 58 k.p.a., wymaganych do przywrócenia uchybionego terminu, a mianowicie: skarżąca nie uprawdopodobniła braku zawinienia w niedochowaniu terminu do złożenia zażalenia od postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]". Strona skarżąca podniosła, że na brak dochowania terminu złożyły się dwie okoliczności, na które skarżący nie miał wpływu tj.: – krócej niż zwykle pracujący urząd pocztowy w dniu 14 czerwca 2017 r. oraz, – nagła choroba syna. W ocenie Sądu zwrócić należy uwagę na sekwencję zdarzeń przedstawioną przez Skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu. W ostatnim dniu biegu terminu do wniesienia zażalenia wystąpiły okoliczności nieprzewidziane. Skarżący zachowywał uprawnienie do wniesienia zażalenia do końca dnia, w którym upływał termin. Wystąpienie w tym czasie nieprzewidzianego zdarzenia związanego z pilną koniecznością zapewnienia opieki choremu dziecku, uprawdopodabnia w wystarczającym stopniu brak winy skarżącego w uchybieniu terminu. Skarżący nie miał bowiem możliwości zabezpieczenia się przed tego rodzaju zdarzeniem. W realiach rozpoznawanej sprawy Kolegium potraktowało, w sposób bardzo formalistyczny, brak uprawdopodobnienia winy w niedochowaniu terminu zaznaczając, iż obowiązku tego nie dopełnił profesjonalny pełnomocnik, czego negatywne skutki będzie jednak ponosić skarżąca. Przestrzegając zasady prawdy obiektywnej, Kolegium winno przeprowadzić postępowanie dowodowe poprzez zażądanie od pełnomocnika skarżącej przedłożenia zaświadczeń na okoliczność problemów zdrowotnych jego dziecka. Należy zauważyć, że pełnomocnik strony skarżącej wyraził gotowość przedłożenia takich dokumentów na żądanie organu, ale organ ich nie zażądał. Brak dostatecznych ustaleń wskazuje, iż postępowanie administracyjne przeprowadzone zostało z naruszeniem art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Jedną z naczelnych bowiem zasad procedury administracyjnej jest wyrażona w art. 7 k.p.a. zasada prawdy materialnej, zgodnie z którą organy administracji publicznej podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Zgodnie natomiast z art. 77 § 1 k.p.a., organ administracji publicznej winien w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzeć cały materiał dowodowy. Czynności organu administracyjnego zmierzające do ustalenia, czy pełnomocnik strony skarżącej uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia od postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]", powinny zostać podjęte z uwzględnieniem przedstawionych zasad. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że na dzień wydania skarżonego postanowienia organ odwoławczy nie wyjaśnił wszystkich istotnych elementów stanu faktycznego sprawy. W ocenie Sądu bez uprzedniego wyjaśnienia powyższych okoliczności, stwierdzenie przez organ, iż strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminu jest przedwczesne. W przypadku gdyby istotnie relacja strony skarżącej została potwierdzona w toku dalszego postępowania wyjaśniającego może to mieć istotny wpływ na ocenę zachowania strony skarżącej. Tym bardziej, że przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia z dnia 6 października 1998 r., II CKN 8/98, LEX nr 50679 ). Wskazać należy, ze w okolicznościach niniejszej sprawy pełnomocnik strony skarżącej w dniu 14 czerwca 2017 r., z końcem którego upływał termin do wniesienia zażalenia, dokonał próby nadania zażalenia od postanowienia Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" w Urzędzie Pocztowym, jednak w konsekwencji skróconych w tym dniu godzin pracy urzędu, nadanie pisma zostało mu uniemożliwione. Dlatego mając na względzie przedstawioną argumentację na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" oraz art. 200 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.