I SA/Ol 719/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2017 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 21 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 719/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi P.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"., "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do listopada 2012r. postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 24 listopada 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 19 października 2016r. w przedmiocie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych skarżącego P. G,, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące od lipca do listopada 2012r. Wyrokiem z dnia 15 marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, oddalił skargę P. G. na ww. decyzję. Do skargi kasacyjnej od ww. wyroku skarżący reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika dołączył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF z dnia 17 maja 2017 r. (data wpływu do tut. Sądu), w którym wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi kasacyjnej. Ze złożonego oświadczenia wynikało, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Oboje z żoną utrzymują się z dochodu w wysokości 17.339,34 zł z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżący jest właścicielem domu o powierzchni 100m2, dwóch nieruchomości rolnych o łącznej powierzchni 3,06 ha, budynku gospodarczego o powierzchni 50 m2. Wskazał, że ponosi wydatki miesięczne w postaci spłaty rat kredytów i pożyczek: Bank PKO BP – 5.229,80 zł, Bank BGŻ – kredyt obrotowy ok. 5.000 zł, Bank BGŻ- pożyczka zabezpieczona hipoteką - 7.725,96 zł, Bank BGŻ-kredyt gotówkowy -1.439,37 zł. Nadto skarżący spłaca zaległości podatkowe, w związku z czym organy podatkowe dokonały zajęcia rachunku bankowego z tytułu zaległości w spłacie rat (43.271,39 zł). Urząd Skarbowy ustalił spłatę zaległości z tytułu akcyzy ustaloną na okres 3 miesięcy w wysokości 2.000 zł miesięcznie. Łącznie miesięczne zobowiązania z tytułu kredytów oraz zobowiązań publicznych wynoszą 21.395,13 zł. Do wniosku załączono kopie faktury z dnia 8 maja 2017r. do zapłaty 96.078,58 zł z "[...]" (k. 113), historię rachunku za okres od 14.04.2017r. do 11.05 2017r. z banku BGŻ BNP PARIBAS, za okres 14.03.2017- do 14.04.2017, potwierdzenia realizacji przelewów z tytułu kredytów (k. 116 – 123), zestawienie posiadanych nieruchomości na dzień 11.05.2017r. (k. 124-125), wezwanie do zapłaty z firmy Handlowo-Usługowej X (k. 126), rozliczenie księgi przychodów i rozchodów za miesiąc luty 2017r. (k. 127). Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2017r. Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie działając na podstawie art. 249a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Podstawę rozstrzygnięcia stanowiło ustalenie, iż brak podstaw do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącego, dokonanej w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 24 listopada 2016 r. Dokonując analizy treści wniosku z 17 maja 2017r. starszy referendarz sądowy nie stwierdził, by możliwe było na jego podstawie przyjęcie odmiennych ustaleń w zakresie sytuacji materialnej, finansowej i rodzinnej wnioskodawcy prowadzących do przyjęcia, iż zmieniły się w sposób znaczący okoliczności sprawy. Podkreślono, że we wniosku tym, inicjującym kolejne postępowanie w przedmiocie prawa pomocy, strona powołuje bowiem te same okoliczności, co we wniosku poprzednio rozpoznanym tj.: pogarszającą się płynność finansową, opóźnienia w spłacie zobowiązań podatkowych oraz wobec kontrahentów i pracowników, konieczność spłaty rat zaciągniętych kredytów i pożyczek, powiększające się odsetki. Wykazana aktualnie miesięczna kwota dochodu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej jest wyższa (o kwotę 5.402,25 zł) od kwoty dochodu wykazanej w poprzednim wniosku. Miesięczny dochód wskazany we wniosku z dnia 11.10.2016 r. wynosił 11.937,09 zł (dochód za miesiąc sierpień 2016 r.) natomiast wskazany we wniosku z dnia 17 maja 2017r. dochód wynosi 17.339,34 zł (średni dochód za miesiące luty i marzec 2017 r.). Dodatkowo skarżący wciąż jest właścicielem znacznego majątku nieruchomego jak i ruchomego oraz spłaca zobowiązania w postaci rat kredytów i pożyczek w kwocie ok. 21.395,13 zł miesięcznie. Zauważenia wymaga również rozmiar prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, gdzie przychód, który świadczy o potencjale osoby prowadzącej działalność gospodarczą, za pierwsze dwa miesiące 2017r. wyniósł 204.678,99 zł. (k. 127). Starszy referendarz sądowy podkreślił, że już na wcześniejszym etapie niniejszego postępowania sądowego oceniano sytuację finansową skarżącego w kontekście możliwości partycypowania w kosztach sądowych, w tym kosztach poniesienia wpisu od skargi kasacyjnej. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł o zmianę orzeczenia przez uwzględnienie wniosku skarżącego o częściowe zwolnienie go od kosztów sądowych zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy: - art. 249a p.p.s.a. przez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, iż rozpoznanie wniosku skarżącego stało się zbędne, w sytuacji gdy skarżący nie jest w stanie ponieść całości kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi kasacyjnej, co oznacza, iż wniosek skarżącego złożony w przedmiotowej sprawie jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie. - art. 165 p.p.s.a. w zw. z art. 246 p.p.s.a. przez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na umorzeniu postępowania w sprawie zwolnienia skarżącego od konieczności ponoszenia kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi kasacyjnej w sytuacji gdy, skarżący nie ma wystarczających środków by takie koszty ponieść i spełnia ustawowe przesłanki do takiego zwolnienia. Uzasadniając sprzeciw skarżący podkreślił, że złożony w dniu 17 maja 2017r. wniosek o przyznanie prawa mocy nie jest tożsamy w treści ze składanymi wcześniej przez skarżącego wnioskami. Sam ten fakt uzasadnia jego merytoryczne rozpoznanie. W dalszej kolejności, wskazano, iż podniesione przez skarżącego okoliczności jednoznacznie wskazują, iż nie ma on środków na pokrycie kosztów sądowych, w tym opłaty od skargi kasacyjnej. Ze złożonego wniosku jednoznacznie wynika, iż osiągane przez skarżącego dochody są mniejsze niż ponoszone przez niego wydatki. Ten fakt potwierdza konieczność zaciągania kredytów przez skarżącego na pokrycie bieżących strat, co powoduje stałe zwiększanie się jego zadłużenia. Bez znaczenia w tym względzie jest fakt, iż prowadzona przez skarżącego działalność gospodarcza przyniosła przychód, skoro i tak co miesiąc skarżący ponosi stratę, która związana jest z koniecznością spłaty zadłużenia, a także zapłaty należności publicznoprawnych. Wskazano jednocześnie, iż poniesienie opłaty od skargi kasacyjnej przez skarżącego spowoduje zwiększenie się zadłużenia skarżącego w kwocie odpowiadającej tej opłacie. Podkreślono, iż przed tutejszym Sądem, jak również przed Naczelnym Sądem Administracyjnym z inicjatywy skarżącego toczy się wiele postępowań, w których jest on także zmuszony do ponoszenia kosztów sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 249a p.p.s.a. jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W ocenie Sądu, starszy referendarz sądowy zasadnie uznał, że w niniejszej sprawie zachodziła podstawa do umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Należy zaznaczyć, że art. 249a p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie w postępowaniach toczących się w trybie art. 165 p.p.s.a., a więc wówczas, gdy strona powtórnie wnosi o przyznanie prawa pomocy po uprzednim oddaleniu jej wniosku w tym przedmiocie, bądź domaga się – w drodze zmiany wcześniejszego postanowienia przyznającego stronie prawo pomocy – rozszerzenia jego zakresu (ergo przyznania tego prawa w szerszym zakresie) [tak trafnie M. Jagielska, J. Jagielski, P. Gołaszewski (w:) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, pod red. R. Hausera i M. Wierzbowskiego, Warszawa 2015, art. 249a Nb. 3, s. 989]. Podkreślić należy, że skarżący ponownie w kolejnym wniosku o prawo pomocy nie wskazuje, by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był on na wykazanie zmiany okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej. Właściwe jest stanowisko starszego referendarza sądowego, że porównanie poprzedniego oświadczenia majątkowego z przedmiotowym wnioskiem ujawnia brak podstaw faktycznych dla przyjęcia stanowiska, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy jest pogorszenie się sytuacji majątkowej skarżącego. Podkreślić należy, że postanowienie o przyznaniu prawa pomocy nie może być wydane na skutek ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy, który został oparty na tych samych podstawach, co wydane już prawomocne postanowienie o odmowie przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego z 21 czerwca 2017 r. wydane zostało prawidłowo, w poprawnie ustalonym stanie faktycznym po dokonaniu porównania okoliczności zawartych we wniosku z dnia 17 maja 2017 r. i oceny sytuacji majątkowej skarżącego, dokonanej w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 24 listopada 2016 r. Mając na uwadze powołane okoliczności, Sąd działając na podstawie art. 249a oraz art. 260 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.