I SA/Ol 724/14
PostanowienieWSA w Olsztynie2014-10-30
Skład orzekający: Małgorzata Klimek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżąca, prowadząca działalność gospodarczą i posiadająca liczne zobowiązania, spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych?Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżąca wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Pomimo prowadzenia działalności gospodarczej, jej dochody są niskie, a liczne zobowiązania publiczne i prywatne, obciążenia hipoteczne oraz niedawny wypadek samochodowy i związane z nim zwolnienie lekarskie, wskazują na trudną sytuację materialną i finansową, uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w częściowym zakresie.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując na trudną sytuację finansową wynikającą z niskich dochodów z działalności gospodarczej, licznych długów, zajęć komorniczych oraz niedawnego wypadku samochodowego i zwolnienia lekarskiego. Wnioskodawczyni argumentowała, że jej mąż, rolnik, nie jest w stanie pracować w gospodarstwie po wypadku. Sąd analizował jej dochody, wydatki, zobowiązania oraz majątek, a także sytuację majątkową męża.Rozstrzygnięcie
Przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 30 października 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. M. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych
Wnioskiem z dnia 22 października 2014r. złożonym na urzędowym formularzu PPF A. M. D. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku
o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi ona wspólne gospodarstwo domowe z mężem. Wskazała, że uzyskuje dochód z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości ok. 600- 1200 zł miesięcznie. Jej mąż jest rolnikiem i według przelicznika ustawowego uzyskuje dochód w wysokości 200 zł miesięcznie. W skardze
z dnia 28 sierpnia 2014r., skarżąca podniosła, iż jej mąż jest rolnikiem od 30 lat jednak po ciężkim wypadku w 2000r. nie jest w stanie pracować w gospodarstwie. Dodała, iż mąż posiadający 2,60 ha ziemi czyli 0.99 ha przeliczeniowego osiąga "wirtualny" dochód wynikający z ustawy w wysokości 2.400 zł rocznie z 1 ha. Wnioskodawczyni jest współwłaścicielką wraz z mężem 2,60 ha nieruchomości rolnej. Innego majątku nie posiada.
Argumentując wniosek skarżąca wskazała na krytyczną sytuację finansową. Podniosła, iż nie ma oszczędności, jak również kont bankowych. Posiada za to liczne zajęcia komornicze oraz długi do zapłaty na kilkaset tysięcy złotych. Wyjaśniła, iż zarobki
z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej są poniżej minimum ustawowego. Dodała, iż chce ratować ostatnie źródło pracy i utrzymania, co utrudnia jej Izba Skarbowa odmawiając umorzenia zaległości podatkowych. Wskazała, iż problemy finansowe zaczęły się w 2012r., kiedy to niepowodzeniem zakończyła się działalność związana
z prowadzeniem przez skarżącą dwóch sklepów, z powodu powstania w ich pobliżu hipermarketów. Prowadzona wcześniej działalność gospodarcza (sklepy) pozwalała na spłacanie zaciągniętych kredytów. Wskazała, iż z mężem pozostaje w ustroju małżeńskiej rozdzielności majątkowej ustanowionej notarialnie w 2011r. Podniosła, iż jej cały majątek stanowi kilka ubrań i firma przynosząca minimalny dochód.
Skarżąca dodała, że obecnie jej dochód jej zerowy. W dniu 15 października 2014r. uległa wypadkowi, w wyniku którego jej samochód uległ całkowitemu zniszczeniu. Wskazała, iż kuracja pooperacyjna trwa. Na tę okoliczność załączono do wniosku kopię zwolnienia lekarskiego wystawionego w dniu 22.10.2014r. przez specjalistę ortopedii
i traumatologii, z którego wynika niezdolność do pracy od 15.10.2014r. do 21.12.2014r.
Mając na uwadze, iż postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie dotyczyło odmowy umorzenia zaległości podatkowych, miało zatem na celu ustalenie sytuacji finansowej i materialnej strony, posłużono się przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku zebranym w tym postępowaniu materiałem dowodowym. Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż skarżąca prowadzi działalność pod nazwą A. D. "[...]" Pracownia Rzemiosła Artystycznego "[...]" w zakresie produkcji broni i amunicji. Zamieszkuje z mężem w domu jednorodzinnym, o powierzchni 68,66 m2, położonym w miejscowości "[...]", stanowiącym własność męża. Mąż jest właścicielem budynku pod działalność gospodarczą o powierzchni 15 m2, gruntów letniskowych o powierzchni 548 m2 oraz gruntów do prowadzenia działalności gospodarczej o powierzchni 20 m2 Mąż użycza wnioskodawczyni lokalu i maszyn do prowadzenia działalności gospodarczej. Jak wynika z treści ksiąg wieczystych nr "[...]", "[...]" w małżeńskiej współwłasności majątkowej znajduje się nieruchomość położona w "[...]", której księga wieczysta zawiera m.in. wpisy
o hipotece na rzecz "[...]’, Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz wzmiankę o wszczęciu egzekucji z nieruchomości na rzecz "[...]" oraz nieruchomość położoną w "[...]", której księga zawiera ostrzeżenie o wszczęciu egzekucji z nieruchomości na rzecz "[...]" Nieruchomość o numerze księgi "[...]" jest własnością męża wnioskodawczyni, dotyczy działki w "[...]" i zawiera ostrzeżenie o egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego
w "[...]". Skarżąca posiada samochód "[...]" z 1995r. oraz urządzenia domowe
o wartości 15.000,00 zł. Z dokumentacji zgromadzonej w aktach wynika, iż skarżąca osiągnęła: w 2011r. dochód w wysokości 13.253,57 zł (436.834,11 zł przychód; 423.579,54 zł koszty); w 2012r. poniosła stratę w wysokości 16.608,97 zł (350.762,60 zł przychód; 367.371,57 zł koszty); w 2013r. osiągnęła dochód w wysokości 12.334,82 zł (20.138,59 zł przychód; 7.803,77 zł koszty). Za okres od stycznia do lutego 2014r. uzyskała łącznie dochód w wysokości 406,50 zł, (przychód 569,00 zł, koszty 162,60 zł).
Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżąca posiada nieuregulowane zobowiązania wobec: Państwowego Powiatowego Inspektoratu Sanitarnego w "[...]" (stan zadłużenia - 180,00 zł), "[...]" (stan zadłużenia na 04.02.2014r. - 143.192,94 zł), "[...]" Polska S.A. (stan zadłużenia na 04.02.2014r. - 158.280,23 zł), Przedsiębiorstwa "[...]", stan zadłużenia na 03.04.2014r.- 650,19 zł, Wojewody Podlaskiego, stan zadłużenia na dzień składania wniosku -300,00 zł, Towarzystwa Ubezpieczeń "[...]", stan zadłużenia na 20.03.2014r. 2.660,26 zł, Hurtowni Alkoholi "[...]" (stan zadłużenia na 18.03.2014r.- 2.256,15 zł), Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, pismo z dnia 28.03.2014r. skarżąca nie opłaciła składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne za ostatnie 6 miesięcy. Ponadto jak wynika z ustaleń organu odwoławczego, zaległości skarżącej objęte postępowaniem egzekucyjnym wyniosły na 30.06.2014r. 25.536,83 zł.
Na podstawie akt administracyjnych ustalono również wydatki ponoszone przez wnioskodawczynię i jej męża są to: 267,48 zł energia elektryczna; 18,67 zł gaz; 85 zł telefon; 20 zł RTV; 400 zł ogrzewanie; 50 zł wywóz nieczystości; 291,67 zł utrzymanie środków transportu; 500,00 zł wyżywienie; 33,33 zł odzież; 33,33 zł leki, wizyty lekarskie.
Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.)., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy
w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Instytucja przyznania prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, z których wynika, iż wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w sprawie.
Przedstawiona wyżej sytuacja materialna skarżącej i jej rodziny przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie wnioskodawczyni prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie.
Wskazać należy, iż skarżąca wykazała, z czego się utrzymuje, przedstawiła swoją sytuację majątkową i rodzinną, ustalono także jakie ponosi koszty utrzymania. Wnioskodawczyni rzeczywiście nie posiada majątku, który mógłby służyć na pokrycie kosztów niniejszego postępowania, ani wystarczających dochodów, z których mogłaby się utrzymać. Nie posiada też oszczędności, ani przedmiotów wartościowych. Prowadzona działalność gospodarcza przynosi niewysokie dochody, które mogą nie wystarczać na zaspokojenie wszystkich potrzeb życiowych. Zauważyć należy, iż skarżąca posiada liczne zobowiązania o charakterze publicznym jak i prywatnoprawnym. Wysokość tych zobowiązań jest znaczna i przekracza aktualne możliwości zarobkowe wnioskodawczyni. O trudnej sytuacji finansowej świadczy również brak regulowania posiadanych zobowiązań. Konsekwencją posiadanych zobowiązań są obciążenia hipoteczne posiadanej przez nią we współwłasności z mężem nieruchomości jak i majątku nieruchomego męża, a także ostrzeżenia o wszczęciu egzekucji. Powyższe wskazuje na trudną sytuację majątkową i finansową wnioskodawczyni.
Ponadto, nie bez znaczenia dla oceny aktualnej sytuacji materialnej wnioskodawczyni są także ostatnie wydarzenia w życiu skarżącej, a mianowicie wypadek samochodowy, któremu uległa w dniu 15 października 2014r. i jego następstwa.
W zdarzeniu tym poszkodowana została wnioskodawczyni, która po operacji przebywa na dwumiesięcznym zwolnieniu lekarskim, natomiast jej auto uległo całkowitemu zniszczeniu Powyższa okoliczność uzasadnia zatem stwierdzenie, iż w najbliższym czasie skarżąca będzie miała ograniczone możliwości zarobkowania i poprawienia swojej sytuacji finansowej.
W tej sytuacji za uzasadnione uznać należy przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Jak bowiem wynika z okoliczności niniejszej sprawy, wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 orzec należało jak
w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło