I SA/Ol 726/12

Dnia 28 stycznia 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 stycznia 2013 roku wniosku M.G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowej postanawia: przyznać M.G. prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie postanowieniem z dnia 18 stycznia 2013r. przyznał wnioskodawczyni prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od wpisu sądowego ponad kwotę 250 zł. W wyniku wniesienia przez stronę skarżącą sprzeciwu przeciwko wskazanemu postanowieniu straciło ono moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym (art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 dalej cyt. jako p.p.s.a.). Wnioskiem złożonym w dniu 31 grudnia 2012r. skarżąca M.G. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 500 zł. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż wnioskodawczyni we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z mężem. Rodzina utrzymuje się z renty inwalidzkiej skarżącej w wysokości 801 zł oraz emerytury i dodatku inwalidzkiego męża wnioskodawczyni w kwocie 1079 zł. Łączny dochód rodziny wynosi 1.810 zł. Skarżąca podała, iż jest właścicielką połowy domu z 1900 r. wymagającego remontu, mieszkania o powierzchni 111 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 1,5 ha we współwłasności z czterema osobami. Innego majątku nie posiada. Argumentując trudną sytuację materialną wnioskodawczyni wskazała na problemy ze zdrowiem. Wyjaśniła, iż jest po trzeciej operacji raka tarczycy (obecnie w Warszawie). Podniosła, iż ponosi wysokie koszty leczenia, lekarstw oraz dojazdy do Warszawy, które pochłaniają 3/4 jej renty inwalidzkiej. Dodała, że jej mąż jest inwalidą "znacznego stopnia" oraz osobą w podeszłym wieku – 77 lat. Wskazała, że trudna sytuacja materialna wynika z ponoszenia wysokich kosztów utrzymania domu oraz jej stanu zdrowia. Wyjaśniła, iż ponosi następujące koszty utrzymania: leki 500 zł, dojazdy do placówki onkologicznej w "[...]" – 750 zł, prąd 90 zł, woda 180 zł, gaz 166 zł, śmieci 48,50 zł, szambo 130 zł. Odnosząc się do posiadanego majątku wyjaśniła, że lokalizacja nieruchomości obok cmentarza oraz dewastacja jeziora, wspólnego lasu i gruntów przez ścieki cmentarne, śmieci i inne nieczystości pozbawia właścicieli możliwości sprzedaży przedmiotowych nieruchomości. Pismem z dnia 7 stycznia 2013r., skarżąca wezwana została do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń w postaci: - wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia w zakresie posiadania wykazanego we wniosku mieszkania o powierzchni 111 m2, t.j. czy jest to odrębne mieszkanie, czy jest ono położone w domu o powierzchni 169 m2, w którym skarżąca zamieszkuje. Jeżeli jest to odrębna nieruchomość, należy wskazać gdzie jest ona położona, kiedy została nabyta, za jaką cenę lub na podstawie jakiego tytułu prawnego, czy skarżąca jest jej jedynym właścicielem oraz czy są z niej uzyskiwane dodatkowe dochody; - wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia w zakresie zestawienia (wykazu) wszystkich posiadanych działek wchodzących w skład nieruchomości rolnej (1,5 ha ), z uwzględnieniem ich powierzchni, położenia, wartości szacunkowej oraz ewentualnych współwłaścicieli; - wyciągów bankowych z wszystkich posiadanych kont osobistych skarżącej lub wspólnych z mężem za ostatnie trzy miesiące (październik – grudzień 2012r.). W odpowiedzi na wezwanie w piśmie z dnia 13 stycznia 2013r. skarżąca wyjaśniła, iż powierzchnia domu należąca do niej i męża wynosi 169 m2, na którą składają się klatka schodowa, wejścia piwniczne, korytarz oraz mieszkanie syna o powierzchni 62 m2 znajdujące się na poddaszu. Mieszkanie o powierzchni 111m 2 nie jest odrębną nieruchomością, znajduje się na parterze budynku i zamieszkuje w nim skarżąca z mężem. Wskazała także, że drugą połowę budynku zajmują inni właściciele. Wyjaśniła, iż część budynku należąca do niej i męża ma wartość 200.746 zł. Zgodnie z wezwaniem skarżąca wykazała również inne posiadane nieruchomości i ich wartość. Skarżąca jest właścicielką: działki nr "[...]" pod budynkiem o powierzchni 906 m2 (połowa tej działki należy do niej i jej męża) o wartości 31.400 zł, działki nr "[...]" o powierzchni 308 m2 (połowa tej działki należy do niej i jej męża) jest to droga wewnętrzna - wartość 18.000 zł, działki nr "[...]" współwłasność z mężem o powierzchni 2440 m2 - wartość 61.000 zł, działki nr "[...]" współwłasność z mężem o pow. 749 m2 o wartości 16.058 zł, działka nr "[...]" Jezioro "[...]" o pow. 3.1862 ha (połowa tej działki należy do niej i jej męża) - wartość 150.000 zł, działka nr 16/5 współwłasność z mężem o powierzchni 3014m2 - wartość około 75.350 zł, działka nr "[...]" o powierzchni 811m2 o wartości 20.275 zł. Skarżąca wyjaśniła, iż posiadany majątek pochodzi z ciężkiej pracy w gospodarstwie rolnym przez okres 22 lat. Dodała, że majątek ten pozostał jej z konieczności bez możliwości sprzedaży z uwagi na jego położenie i zanieczyszczenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, iż prawo pomocy w zakresie w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 §2 i 3 p.p.s.a.). Przede wszystkim należy podnieść, iż przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Dlatego też mając na uwadze ustalony stan faktyczny stwierdzić należy, że skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego jego i jego rodziny. Znajduje się ona w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Na zasadzie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 244 § 1 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.