I SA/Ol 728/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. S. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 14 września 2010 r. złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej J. S. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych ewentualnie o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia skarżącego wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. S. oraz niepełnoletnim synem. W skład majątku wchodzi dom o powierzchni 190 m2, nieruchomość rolna o powierzchni 8 ha, budynek gospodarczy i stodoła. Nadto skarżący jest właścicielem samochodu marki Mercedes, samochodu marki Suzuki Vitara, koparko-ładowarki, samochodów ciężarowych marki DAF i Mercedes. Żona wnioskodawcy posiada samochód osobowy marki Opel Zafira. Miesięcznie uzyskuje dochód z tytułu świadczenia rentowego w wysokości 620 zł netto. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika ponadto, iż z prowadzonej działalności gospodarczej nie uzyskuje dochodów. W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, iż nie posiada żadnych oszczędności. Natomiast posiadany majątek jest mu niezbędny do prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto na podstawie akt administracyjnych ustalono, że wnioskodawca zbył działki w roku 2006 za łączną kwotę ok. 780.000 zł, w roku 2007r. za kwotę ok. 123.000 zł oraz w roku 2008 r. za kwotę ok. 47.000 zł. Nadto w roku 2007 r. nabył traktor za kwotę 9.048 zł brutto, ciągnik rolniczy za kwotę 26.000,01 zł brutto, koparko-ładowarkę za kwotę 267.627,22 zł brutto oraz samochód ciężarowy DAF za kwotę 207.400 zł brutto. Z akt administracyjnych wynika ponadto, że w dniu 24.09.2010 r. organ egzekucyjny dokonał zastawu skarbowego na samochodzie osobowym Suzuki Grant Vitara, rok prod. 2007 oraz na koparko-ładowarce. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz. 1270 ze zm) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niej. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. W orzecznictwie ukształtował się pogląd, że posiadanie majątku, w zasadzie wyklucza możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich i w żaden inny sposób nie została ograniczona możliwość jego zbycia (postanowienie NSA z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09). Także sposób, w jaki właściciel wykorzystuje swój majątek, nie może mieć wpływu na ocenę, czy posiada on dostateczne środki na uiszczenie wpisu. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeśli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków brakuje bieżących środków finansowych (postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04). Analiza złożonych oświadczeń skarżącego, a także danych uzyskanych z akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że nie wykazał on, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Zaznaczyć na wstępie należy, że otrzymywane przez skarżącego świadczenie emerytalne w kwocie 620 zł netto z pewnością nie wystarczyłoby na pokrycie należnych w sprawie kosztów postępowania sprowadzających się obecnie do wpisu od skargi w kwocie 2.000,00 zł, jednak zwrócić należy uwagę również na inne okoliczności sprawy, mające wpływ na ocenę możliwości płatniczych skarżącego. Po pierwsze podkreślić należy, iż skarżący był i nadal jest współwłaścicielem znacznego majątku nieruchomego składającego się z gruntów rolnych o powierzchni jak wskazał we wniosku o przyznanie prawa pomocy - 8 ha, nadto posiada dom oraz budynki gospodarcze. Analizując zgromadzony materia dowodowy stwierdzić należy, że powierzchnia gospodarstwa rolnego z biegiem lat jak wynika z pisma Burmistrza zmniejszała się stopniowo i z posiadanych 23,76 ha na rok 1999 w latach 2004-2005 wynosiła 16,28 ha ogółem. Od 2008 r. powierzchnia gospodarstwa wynosi 9,76 ha. Nadto zauważyć należy, że skarżący posiada znaczny majątek w postaci samochodów osobowych, ciężarowych jak i różnego rodzaju sprzętu. Nie bez znaczenia dla rozpatrzenia wniosku skarżącego jest też fakt, iż w okresie od 2006 roku do 2008 roku ze sprzedaży działek uzyskał przychód w wysokości ok. 950.000 zł. Sprzedane z wydzielonej nieruchomości działki jak i posiadana nieruchomość położone są w atrakcyjnej odległości od O. Zatem w tak ustalonym stanie faktycznym trudno uznać, że skarżący jest osobą ubogą wymagającą pomocy państwa w postaci opłacenia kosztów sądowych. Zarówno posiadany majątek, który poza samochodem osobowym marki Suzuki Grant Vitara jak i koparko-ładowarką zostały objęte zastawem skarbowym mogą służyć jako zabezpieczenie ewentualnej pożyczki (kredytu) zaciągniętego na niezbędne opłacenie kosztów sądowych jak i fakt uzyskania znacznych przychodów z tytułu sprzedaży działek budowlanych świadczą o możliwości uiszczenia kosztów sądowych. Okoliczność nie uzyskiwania dochodów z prowadzonej działalności gospodarczej czy też wysokość otrzymywanego świadczenia rentowego nie zmieniają oceny, iż w oparciu o posiadany majątek skarżący jest w stanie zgromadzić niezbędne środki pieniężne na opłacenie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.