I SA/Ol 736/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2012r na posiedzeniu niejawnym wniosku M. L o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M.L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002r. po wznowieniu postępowania postanawia: przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 25 stycznia 2012r., M. L. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi ona jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą bezrobotną, od stycznia br. bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skarżąca jest właścicielką ½ nieruchomości w zabudowie bliźniaczej o powierzchni 103m2. Nie posiada innego majątku: nieruchomości, ruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Argumentując wniosek skarżąca wskazała, iż nie może uzyskać pożyczki, gdyż nie ma zdolności kredytowej z racji braku zatrudnienia, trudno jej także uzyskać pożyczkę od osób prywatnych, z powodu braku możliwości określenia terminu zwrotu pieniędzy. Wskazała, iż jest w trakcie poszukiwania pracy. Wyjaśniła także, iż jej część nieruchomości objęta jest kredytem hipotecznym, który aktualnie spłaca drugi współwłaściciel. Dodała, iż nieruchomość wystawiona jest na sprzedaż. Wnioskodawczyni podała, iż na skutek zajęć Urzędu Skarbowego po wydaniu decyzji z 2005r. zmuszona była zamknąć działalność. Zajęciem objęty jest dom oraz każde wynagrodzenie, które otrzymywała, wypowiedziano jej trzy kredyty gotówkowe i zobowiązano do natychmiastowej ich spłaty wraz z odsetkami. Dodała, iż środki uzyskane ze sprzedaży jej części nieruchomości nie pozwolą jej na całkowitą spłatę zadłużenia. Do wniosku załączyła decyzję z Powiatowego Urzędu Pracy w "[...]" w przedmiocie utraty prawa do zasiłku z powodu maksymalnego okresu jego pobierania. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 06.02.2012r., skarżąca wezwana została do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń takich jak: - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia czy posiadana nieruchomość (tj. dom w zabudowie bliźniaczej) jest domem, w którym skarżąca zamieszkuje ( "[...]"), jeżeli jest to inna nieruchomość (np. mieszkanie) należy nadesłać odpis dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu zajmowanego przez skarżącą, bądź oświadczenia w tym zakresie (tj. czy lokal ten wynajmuje, zamieszkuje nieodpłatnie lub inne), - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia czy powierzchnia posiadanego domu tj. 103 m2 jest powierzchnią całkowitą domu w zabudowie bliźniaczej, czy też odnosi się jedynie do części której właścicielką jest skarżąca ( ½ nieruchomości), - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym ( np. rachunki za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, TV, Internet, ewentualne koszty wynajmu mieszkania, koszty wyżywienia, ubrania, środków czystości, ew. koszty eksploatacji samochodu, ewentualne koszty leczenia, raty pożyczek, kredytów, ubezpieczeń, itp.), przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, oświadczenia czy korzysta z czyjejś pomocy i podania jej zakresu, - wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia czy skarżąca korzysta z odpowiednich ośrodków pomocy społecznej, w przypadku odpowiedzi pozytywnej podania wysokości i częstotliwości otrzymywanych świadczeń ( zasiłków, dodatków), - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia z czego skarżąca się utrzymuje, w związku z wyjaśnieniem, iż jest bezrobotna, bez prawa do zasiłku, nie uzyskuje dochodów, - przedłożenia dokumentów potwierdzających posiadane zobowiązania (kredyt hipoteczny), podania częstotliwości oraz wysokości rat kredytu, wyjaśnienia sytuacji spłacania kredytu przez drugiego współwłaściciela nieruchomości, - oświadczenia czy skarżąca posiada polisy ubezpieczeniowe, jeżeli tak to kiedy zostały(a) zawarte(a), jaka jest wysokość i częstotliwość rat oraz jakie środki zostały na nich zgromadzone, –wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia czy skarżąca posiada rachunki bankowe, w przypadku odpowiedzi twierdzącej przedłożenia wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy ( listopad, grudzień 2011, styczeń 2012r.). W odpowiedzi na wezwanie skarżąca wyjaśniła, iż nieruchomość tj. dom w zabudowie bliźniaczej nie jest miejscem jej zamieszkania. Powierzchnia 103 m2 jest powierzchnią całkowitą domu, część wnioskodawczyni to ½ nieruchomości, tj. około 50 m2. Wskazała, iż po likwidacji firmy w 2005r. nie była w stanie spłacać rat kredytowych, zobowiązanie to przejął na siebie jej były wspólnik i współwłaściciel tej nieruchomości W. S. W zamian otrzymała możliwość nieodpłatnego zamieszkiwania w lokalu przy ul. "[...]", w którym mieszka obecnie. Koszty utrzymania lokalu ponosi właściciel lokalu do chwili gdy skarżąca znajdzie zatrudnienie. Wskazała, iż w 2010r. otrzymała pożyczkę gotówkową w banku PKO BP, jednakże z chwilą utraty pracy i zaprzestaniem spłacania rat kredytowych umowa została wypowiedziana. Wyjaśniła, iż nie posiada polis ubezpieczeniowych na życie. Jest ubezpieczona dzięki rejestracji w PUP w "[...]". Nie korzysta z żadnych form pomocy społecznej. Nie posiada indywidualnego rachunku bankowego. Do grudnia 2011r pobierała świadczenie z tytułu zasiłku dla osób bezrobotnych. Dodała, iż w styczniu 2012r. zlikwidowała polisę ubezpieczeniową. Wskazała, iż utrzymuje się dzięki niewielkiej pomocy rodziny, wykonuje drobne usługi za które otrzymuje wynagrodzenie pozwalające na skromną egzystencję. Wyjaśniła, iż poszukuje pracy. Mając na uwadze powyższe zważono co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane wyżej przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem występującej w postępowaniu sądowoadministracyjnym instytucji "prawa pomocy" jest zapewnienie realizacji prawa do sądu stronie, która ze względu na dochody, stan majątkowy i rodzinny nie może ponieść kosztów związanych ze swym udziałem w sprawie. Zawarte w art. 246 §1 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym wniosek o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek udowodnienia, iż znajduje się on w tej szczególnej sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Mając na uwadze przedstawioną wyżej sytuację materialną skarżącej stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. Wskazać należy, iż skarżąca, w wystarczający sposób uwiarygodniła swoją sytuację materialną, bytową i rodzinną, wykazując, iż jest ona na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. Na podstawie złożonych oświadczeń stwierdzić można, iż wnioskodawczyni utrzymuje się z bardzo skromnych środków finansowych. Do stycznia 2012r. otrzymywała zasiłek dla bezrobotnych, obecnie korzysta z pomocy rodziny, uzyskuje również środki finansowe pozwalające na skromną egzystencję za wykonywanie drobnych usług. Jej sytuacja materialna nie pozwala na poczynienie opłat związanych z zamieszkiwaniem. O trudnej sytuacji wnioskodawczyni świadczy również zajęcie posiadanego majątku w celu przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości. Tym samym posiadany majątek nie może służyć jako ewentualne zabezpieczenie pożyczki czy kredytu w sytuacji braku środków finansowych. Uznano zatem, że skarżąca nie posiada możliwości pokrycia kosztów sądowych (wpisu od skargi w wysokości - 200 zł). W tej sytuacji, za uzasadnione uznać należy przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych, gdyż z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że nie jest ona w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych, bez narażenia siebie na uszczerbek w kosztach utrzymania. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji