I SA/Ol 738/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w dniu 7 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu R. P. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 16 listopada 2017r. sygn. akt I SA/Ol 738/17 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi R. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy zwolnienia z egzekucji świadczenia emerytalnego postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2017r. sygn. akt I SA/Ol 738/17 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, po rozpoznaniu wniosku R. P. (dalej skarżący, wnioskodawca, strona, podatnik) o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, odmówił przyznania prawa pomocy w powyższym zakresie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i utrzymuje się z emerytury w wysokości "[...]" zł netto miesięcznie. Oświadczył, że posiada ½ udziału w domu o powierzchni 35 m2, innego majątku nie posiada. Wyjaśnił, iż ponosi następujące wydatki: czynsz - "[...]" zł, (nieczytelnie) - "[...]" zł, media - "[...]" zł, leki - "[...]" zł, żywność - "[...]" zł, spłata zobowiązań z tytułu zachowku - "[...]" zł. Odmawiając przyznania prawa pomocy referendarz podał, że skarżący udzielił wprawdzie dodatkowych wyjaśnień na wezwanie referendarza, lecz w bardzo ograniczonym zakresie, nie udzielając odpowiedzi na szereg pytań dotyczących m.in. sytuacji materialnej żony skarżącego z którą mieszka w faktycznej separacji, ponoszonych kosztów utrzymania. Nie przedłożył też żądanych dokumentów źródłowych, do których był wzywany, pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia o skutkach niezastosowania się do wezwania. Wnioskodawca nie przedłożył również pełnej informacji o statusie materialnym jaki posiadał w latach 2014 - 2017, a był wzywany również do wskazania ceny sprzedaży, w przypadku zbycia składnika majątkowego. Zatem to sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej. Nie zgadzając się z powyższym skarżący w sprzeciwie podał, że zaskarża powyższe postanowienie w całości. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia dotyczący faktycznej sytuacji materialnej wnioskodawcy, oraz wniósł o przeprowadzenie dowodu z akt sprawy sygn. akt I SA/Ol 295/13, w której wnioskodawcy zostało przyznane prawo pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego. W jego ocenie uzupełnił już wszystkie dokumenty i braki do uzupełnienia których został wezwany. Wyjaśnił, że mieszkanie o powierzchni 35,5 m2 służy celom mieszkaniowym jego oraz małżonki, natomiast nieruchomość o powierzchni 96 m2 jest przez cały czas zajmowana przez jedną ze spadkobierczyń i jest ona przedmiotem kilku postępowań sądowych, co uniemożliwia mu swobodne korzystanie z tej nieruchomości oraz swobodne rozporządzanie nią. Nie posiada żadnych polis ubezpieczeniowych, przedstawił miesięczne wydatki stałe: opłata za czynsz - "[...]" zł, opłata za energię - "[...]" zł, spłata kredytów - "[...]" zł, media - "[...]" zł, leki - "[...]" zł, zakup żywności - "[...]" zł. Podatnik podsumował, że faktycznie nie dysponuje środkami niezbędnymi na pokrycie kosztów postępowania w postaci wpisu od skargi i jednocześnie nie ma on środków niezbędnych na wynajęcie profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, a zakres przedmiotowej sprawy jest niezwykle skomplikowany i powoduje, że skarżący nie posiadając wiedzy prawniczej nie ma możliwości skutecznej walki o swoje prawa. W związku z powyższym wniosek o udzielenie pomocy jest w pełni zasadny i zasługuje na uwzględnienie w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm., dalej jako p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień referendarza sądowego w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy przysługuje sprzeciw do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego. Natomiast w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie skarżący złożył na wymaganym formularzu wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Sąd orzeka zatem w zakresie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na podstawie art. 245 § 2 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym osobie która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Złożone przez skarżącego w niniejszej sprawie oświadczenie o sytuacji majątkowej i życiowej nie było wystarczające do oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej oraz możliwości płatniczych. Stąd referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę pismem z dnia 25 października 2017r. (karta nr 17 akt sądowych) do jego uzupełnienia, wskazując jednocześnie jakie dokumenty źródłowe należy w tej materii nadesłać. Pomimo wezwania skarżący nie przedłożył żądanych dokumentów źródłowych, do których był wzywany. Nie uczynił tego również na obecnym etapie sprzeciwu od postanowienia referendarza. Przedstawił jedynie w sprzeciwie zestawienie stałych miesięcznych wydatków, nie dołączył jednak żądanych przez referendarza dokumentów potwierdzających zarówno wysokość jak i fakt ich opłaty w zakreślonym okresie czasu. Nadal nie jest znana wysokość uzyskiwanych dochodów i posiadany majątek żony wnioskodawcy, który nie przedstawił zeznania podatkowego żony jak i swojego za rok 2016 albo zaświadczenia o nie złożeniu takowego, nie przedłożył wyciągów z wszystkich posiadanych rachunków bankowych przez skarżącego i jego współmałżonkę, oraz oświadczenia w zakresie wysokości i częstotliwości rat oraz wysokości zgromadzonych środków na polisach ubezpieczeniowych. Przy czym skarżący w piśmie z 1 listopada 2017r. deklarował jeszcze, że posiada polisy ubezpieczeniowe, wymienił dwóch ubezpieczycieli i podał, że miesięczny koszt ich utrzymywania wynosi "[...]" zł. Obecnie w sprzeciwie z dnia 27 listopada 2017r. skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych polis ubezpieczeniowych. Nic nie stało na przeszkodzie, aby wnioskodawca w celu uwiarygodnienia powyższego dołączył do sprzeciwu dokumenty ubezpieczeniowe wraz z potwierdzeniem ich wypowiedzenia, czego jednak nie uczynił. Skarżący nie przedłożył również pełnej informacji o statusie materialnym jaki posiadał w latach 2014 - 2017. Ograniczył się do stwierdzenia jaki majątek na chwilę obecną posiada. Natomiast w zakresie posiadanego w latach 2014 - 2017 majątku ograniczył się do stwierdzenia, że w roku 2015 sprzedał udział jaki miał do domu w "[...]". Referendarz sądowy zasadnie zauważył, że wnioskodawca był wzywany również do wskazania ceny sprzedaży, w przypadku zbycia składnika majątkowego. W zakresie żądania przedstawienia sytuacji małżonki skarżącego Sąd podtrzymuje argumentację zaprezentowaną przez referendarza sądowego w kwestionowanym postanowieniu. Żądanie złożenia dokumentacji obrazującej dochody jego małżonki jest uzasadnione, gdyż zgodnie z art. 23 ustawy z dnia 25 lutego 1964r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2017r. poz. 682) małżonkowie są obowiązani m.in. do wzajemnej pomocy. Przez taką pomoc należy rozumieć nie tylko świadczenia osobiste, ale i pieniężne. Małżonek ma bowiem obowiązek udzielenia pomocy stronie w zakresie prowadzenia przez nią procesów sądowych. Wnioskodawca nie przedstawił w sposób wyczerpujący sytuacji swojej i małżonki. Niemniej już sama kwota dochodów uzyskiwanych wyłącznie przez podatnika, tj. "[...]" zł netto miesięcznie, znacznie przekracza kryterium dochodowe uprawniające do korzystania ze środków z opieki społecznej (dla osób samotnie gospodarujących jest to kwota 634 zł) jest także wyższa od minimalnego wynagrodzenia, które w 2017r. wynosiło 2.000 zł brutto tj. ok. 1.450 zł netto miesięcznie. Porównując dochody wnioskodawcy z ww. kwotami stanowiącymi niewątpliwie wyznacznik ubóstwa, bez możliwości dokonania dogłębniejszej analizy sytuacji materialnej i życiowej z uwagi na nieprzedstawienie przez wnioskodawcę stosownych wyjaśnień, należy stwierdzić za referendarzem, że skarżącego nie sposób zaliczyć do grona osób ubogich, wymagających pomocy państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych i opłacenia za niego kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że ocena referendarza sądowego co do braku podstaw faktycznych i prawnych dla przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, jest prawidłowa. Wnioskodawca pozostaje we wspólnocie domowej z żoną, posiada stałe źródło dochodu z tytułu emerytury. Skoro nie ujawnił omówionej wyżej dokumentacji, w tym o dochodzie żony, oraz przedstawił swoją sytuację w sposób wybiórczy, oznacza to, że nie jest zainteresowany ujawnieniem swoich rzeczywistych możliwości płatniczych. Zatem sam wnioskodawca uniemożliwił dokonanie pełnej i rzetelnej oceny jego sytuacji finansowej w niniejszej sprawie. W tej sytuacji odmowa przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, nie pozbawia wnioskodawcy możliwości obrony swoich praw przed sądem. Z powyższych względów zaskarżone postanowienie referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Dodatkowo, w nawiązaniu do podnoszonej w sprzeciwie kwestii ustanowienia radcy prawnego w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 295/13 Sąd stwierdza, że przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie nie jest uzależnione od rozstrzygnięcia podjętego na podstawie wniosku skarżącego w innej sprawie. Postanowienie, na które powołuje się skarżący, tut. Sąd wydał w dniu 27 listopada 2013r., a więc ponad cztery lata temu i w innych warunkach niż obecnie. Warto odnotować, że przyznano wtedy prawo pomocy w sytuacji, gdy skarżący przedstawił stosowną dokumentację źródłową zarówno własną, jak i żony, czego unika w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 i art. 260 § 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji postanowienia.