I SA/Ol 74/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski sędzia WSA Przemysław Krzykowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" oddalające skargę na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego. Z przedstawionych akt sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" (dalej Dyrektor ZUS, organ I instancji, organ egzekucyjny) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. B. (dalej zobowiązany, dłużnik, strona, skarżący), na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział w "[...]" Inspektorat w "[...]" w dniu 06.07.2017r. nr od "[...]" do "[...]". Przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmują należności pieniężne z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na FP i FGŚP za listopad i grudzień 2016r., w łącznej kwocie należności głównej 3.561,80 zł. Wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu 06.07.2017r. w wyniku doręczenia przy wykorzystaniu środków komunikacji elektronicznej bankowi A. z siedzibą w "[...]" (dalej dłużnik zajętej wierzytelności) trzech zawiadomień z dnia 06.07.2017r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego zobowiązanego. Przedmiotowe zawiadomienia doręczono zobowiązanemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 24.07.2017r.. Dłużnik zajętej wierzytelności w odpowiedzi z dnia 10.07.2017r. na zajęcia egzekucyjne wskazał na zbieg egzekucji administracyjnej oraz sądowej do wskazanego składnika majątku zobowiązanego. Ponadto poinformował, że na rachunku bankowym strony brak jest obecnie środków pieniężnych, które umożliwiłyby realizację zajęcia. Zobowiązany wniósł następnie w dniu 07.08.2017r. skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, polegające na zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego w A., dokonanego ww. zawiadomieniami. Strona zażądała zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu "rozpoznania spraw wskazanych jako uzasadnienie". Zarzuciła organowi zbytnią uciążliwość działań i "nadużycie prawa na jej szkodę". Ponadto zarzuty strony miały znajdować się w treści załączonych kopii pism. Do wniesionego podania zobowiązany załączył kserokopię innego pisma z 07.08.2017r.. Dyrektor Oddziału ZUS ww. postanowieniem z dnia 1 września 2017r., działając m.in. na podstawie przepisu art. 54 § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (jednolity tekst Dz. U. z 2017r., poz. 1201 ze zm., dalej: u.p.e.a.), oddalił skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie stwierdził, że czynności organu egzekucyjnego były prawidłowe, zastosowanie środka egzekucyjnego nastąpiło zgodnie z treścią art. 80 § 1 u.p.e.a., a wierzyciel przed wszczęciem egzekucji doręczył zobowiązanemu w dniu 13.07.2017r. upomnienia. Ponadto brak środków oraz obrotów na rachunku zobowiązanego oznacza, iż zajęcie jest nieskuteczne, i w związku z tym nie może stanowić o zbytniej uciążliwości działań organu egzekucyjnego. Na to rozstrzygnięcie dłużnik złożył zażalenie. Wniósł o uchylenie ww. postanowienia oraz rozpoznanie złożonych zastrzeżeń, w tym przedstawionych w treści szeregu załączonych pism do organu egzekucyjnego i Prokuratury Rejonowej w "[...]". W ocenie strony "skarżone postanowienie zawiera mało poważne zmiany mając na uwadze wcześniejsze zarzuty - zmieniono bank, do którego występowano", pozostawiając bez stanowiska np. okoliczność posiadania przez zobowiązanego wierzytelności. Ponadto strona postrzega czynności egzekucyjne, stosowane do jego majątku, jako "działanie uciążliwe, nękanie". Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (dalej Dyrektor IAS, organ II instancji, organ odwoławczy, organ nadzoru) w uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia "[...]" wskazał, że zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 1a pkt 2 u.p.e.a. stanowi zaś, iż pod pojęciem czynności egzekucyjnych rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Ponadto stosownie do art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku, a jeżeli bank posiada oddziały - do właściwego oddziału, zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Zgodnie zaś z brzmieniem przepisu art. 80 § 2 u.p.e.a., zajęcie wierzytelności w tym trybie jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu. Organ odwoławczy ocenił, że organ egzekucyjny, zgodnie z art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a., miał obowiązek zastosowania środka prowadzącego do bezpośredniego wykonania obowiązku, dlatego też dokonał zajęcia rachunku bankowego, prowadzonego na rzecz dłużnika. Zastosowanie środka egzekucyjnego nastąpiło zgodnie z treścią art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu. O powyższym fakcie poinformowano także zobowiązanego. Opisane zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego zostało sporządzone na druku zgodnym ze wzorem, ustanowionym w rozporządzeniu wykonawczym Ministra Finansów z dnia 22 sierpnia 2016r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2016r., poz. 1339). Organ nadzoru stwierdził, że zaskarżona czynność egzekucyjna w postaci zajęcia rachunku bankowego została dokonana w sposób prawidłowy i zgodny z przepisami u.p.e.a.. Odnosząc się do argumentacji skargi dotyczącej "uciążliwości działań" organu egzekucyjnego Dyrektor IAS wskazał, że nie może ona być badana w toku postępowania wszczętego skargą na czynności egzekucyjne. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego przewidziany jest bowiem w treści art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. i rozpatrywany może być jedynie w trybie art. 34 u.p.e.a. - tj. w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Niezależnie od powyższego, skoro na zajętym rachunku bankowym brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych umożliwiających realizację zajęć egzekucyjnych, oraz na dzień dokonania zajęcia nie były znane inne prawa majątkowe zobowiązanego, to w ocenie Dyrektora IAS nie można uznać skarżonych czynności egzekucyjnych za zbyt uciążliwe. Odpowiadając na żądania strony, by wszystkie podania i zarzuty, których kopie zobowiązany sukcesywnie załącza do wnoszonych środków zaskarżenia, były rozpatrywane niejako "łącznie", w odniesieniu do całokształtu prowadzonych wobec niego i jego majątku postępowań, organ II instancji podał, że wszystkie dotychczasowe pisma zobowiązanego, które wpłynęły do organu podatkowego oraz organu egzekucyjnego, były i są sukcesywnie rozpatrywane we właściwych trybach i na podstawie odpowiednich przepisów. Końcowo Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że nie znalazł uzasadnionych podstaw do wstrzymania prowadzonego postępowania egzekucyjnego na mocy art. 54 § 6 u.p.e.a.. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zobowiązany wniósł o uchylenie ww. postanowienia Dyrektora IAS i rozpoznanie sprawy w jej "całokształcie". Skarżący zarzucił organom administracyjnym naruszenie interesu prawnego w postaci pozostawienia "istoty spraw bez rozpoznania" oraz brak działań w zakresie poszukiwania innych praw majątkowych, z których można prowadzić egzekucję. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Odpowiadając na zarzut braku działań organu egzekucyjnego zmierzających do ustalenia innych praw majątkowych, z których można prowadzić egzekucję Dyrektor IAS podkreślił, że na tle art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunku bankowego, prowadzonego na rzecz zobowiązanego, do czego miał prawo niezależnie od tego, czy skarżący posiadał jakiekolwiek inne składniki majątku. Z wyjaśnień organu egzekucyjnego wynikało natomiast, iż na dzień dokonania przedmiotowego zajęcia nie były znane inne składniki majątkowe dłużnika. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do obowiązującego od dnia 15 sierpnia 2015 r. nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017r., poz. 1369) zwanej dalej: "p.p.s.a.". Dokonując kontroli w wyżej zakreślonych granicach Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem organ nie naruszył przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Skarżący wniósł zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, który jest przewidziany w treści art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Podlega on rozpatrzeniu w trybie art. 34 u.p.e.a. - tj. w trybie zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Z unormowania art. 33 u.p.e.a. wynika, że zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, który służy zobowiązanemu w fazie wszczęcia postępowania egzekucyjnego, co oznacza, że nie można podnosić nowych zarzutów na dalszych etapach postępowania. Wniesienie zarzutów wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia, przy czym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego (przesądzają o jego niedopuszczalności), zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. W niniejszej sprawie zobowiązana spółka wniosła zarzut określony w art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a., tj. zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego w A.. Oceniając zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności należy wskazać, że celem postępowania egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania, w sposób przymusowy, obowiązków ciążących na zobowiązanym. Dążenie do zrealizowania tego celu polega na stosowaniu przez organ egzekucyjny środków, które zostały przewidziane w ustawie, przy czym muszą one prowadzić bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środków najmniej uciążliwych dla zobowiązanego (art. 7 u.p.e.a.). Z przywołanej wyżej regulacji wynika, że przede wszystkim organ egzekucyjny powinien stosować środki prowadzące bezpośrednio do wykonania obowiązku. Ta zatem zasada determinować powinna wybór środka stosowanego przez organ prowadzący postępowanie, dopiero spośród tych środków należy zastosować ten najmniej uciążliwy dla zobowiązanego. W piśmiennictwie podkreśla się, że chodzi o takie działania, które w możliwie najmniejszym stopniu ingerować będą w prawa i wolności zobowiązanego. Zasadę tę wielokrotnie łączono z konstytucyjną zasadą proporcjonalności, jednakże zapis art. 7 § 2 u.p.e.a. wyznacza jej zastosowanie w węższym zakresie, niż wynika to z reguły proporcjonalności. Mowa jest w nim bowiem o wyborze najmniej uciążliwego środka wyłącznie spośród środków bezpośrednio prowadzących do wykonania egzekwowanego obowiązku. Można zatem powiedzieć, że jest to zasada ustępująca swoją mocą zasadzie celowości postępowania egzekucyjnego (por. D. R. Kijowski (red.), Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, wyd. II, LEX 2015). Stosowanie środków egzekucyjnych przez organy egzekucyjne stanowi uciążliwość dla zobowiązanego, jednakże należy podkreślić, że podjęcie postępowania egzekucyjnego jest spowodowane brakiem dobrowolnego realizowania przez stronę zobowiązań. Na zajętym rachunku bankowym brak jest jakichkolwiek środków pieniężnych umożliwiających realizację zajęć egzekucyjnych. Na dzień dokonania zajęcia nie były znane inne prawa majątkowe zobowiązanego, w związku z czym w ocenie Sądu nie można tym bardziej uznać czynności egzekucyjnych za zbyt uciążliwe. Wymaga podkreślenia, że poza podniesieniem zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego skarżący w istocie nie wskazał innego środka, który mógłby zostać zastosowany, a który w jego ocenie byłby mniej dolegliwy, prowadząc jednocześnie do celu egzekucji, jakim jest wyegzekwowanie należności pieniężnej. W świetle okoliczności faktycznych sprawy oraz z uwagi na przytoczone powyżej przepisy za prawidłowe należy uznać przyjęcie przez organy obu instancji, że - wbrew zarzutowi opartemu na art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. - zajęcia wierzytelności pieniężnej dokonano zgodnie z obowiązującą procedurą, z jednoczesnym prawidłowym zrealizowaniem zasady celowości postępowania egzekucyjnego. Reasumując, zastosowany środek egzekucyjny mieści się w kategorii ustawowych środków egzekucyjnych, a zatem wbrew zarzutom skargi zaskarżone postanowienie nie uchybia przepisom art. 7 § 2 oraz art. 33 § 1 pkt 8 u.p.e.a. Pozostałe zarzuty pozostają bez wpływu na wynik sprawy. Nie budzi wątpliwości, że organy rozpoznały zarzuty skarżącego co do istoty. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.