I SA/Ol 754/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędzia WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Monika Gajowniczek po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 stycznia 2011r. sprawy ze skargi spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 440 zł (słownie: czterysta czterdzieści ) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego Decyzją Wójta Gminy K.z dnia "[...]" r., nr "[...]" określono Spółce A zobowiązanie z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2008 w wysokości 56.884 zł. Po rozpatrzeniu odwołania strony od powyższej decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]"., nr "[...]" utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Wnioskiem z dnia 7 stycznia 2010r. , który wpłynął do organu w dniu 11 stycznia 2010 r., pełnomocnik Spółki A. z siedzibą w W. zażądał stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", nr "[...]" W uzasadnieniu wniosku jako podstawę prawną stwierdzenia nieważności podatnik powołał art. 247 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (j.t. DZ.U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej jako O.p.. Zdaniem wnioskodawcy ostateczna decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" rażąco narusza art. 21 § 3 w zw. z art. 207 § 2 O.p. oraz w związku z art. 6 ust. 9 pkt 1 i art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (j.t. DZ.U. z 2006r. nr 121, poz.844 ze zm.) -dalej jako u.p.o.l.. Spółka wskazała, że w 2008 r. złożyła dwie deklaracje na podatek od nieruchomości od obiektów znajdujących się na terenie gminy K. W każdej z nich zadeklarowała inne obiekty – w jednej zadeklarowała wyłącznie budki telefoniczne znajdujące się na terenie gminy K., w drugiej natomiast pozostałe nieruchomości i obiekty budowlane znajdujące się na terenie w/w gminy. Natomiast ostateczna decyzja SKO z dnia "[...]" r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia "[...]" nie objęła budek telefonicznych. Zdaniem podatnika pominięcie w ostatecznej decyzji z dnia "[...]" r. niektórych obiektów położonych na terenie gminy K. stanowi rażące naruszenie prawa. Spółka stwierdziła, że niewątpliwie rażącym naruszeniem prawa jest nieokreślenie skutków podatkowych od obiektów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości – w sytuacji, w której z uwagi na brzmienie art. 2 ust. 1 u.p.o.l. należało dokonać odpowiedniej kwalifikacji podatkowej tych obiektów. W ocenie wnioskodawcy rażącym naruszeniem prawa jest również wydanie decyzji "częściowej" tj. jedynie od niektórych obiektów podlegających podatkowi od nieruchomości – w sytuacji, w której ze względu na brzmienie art. 21 § 3 w zw. z art. 207 § 2 O.p. oraz w zw. z art. 6 ust. 9 pkt 1 u.p.o.l. jedna decyzja obejmuje całe zobowiązanie w podatku od nieruchomości, a więc zobowiązanie podatkowe od wszystkich nieruchomości i obiektów budowlanych znajdujących się na terenie jednej gminy. Na powyższą decyzję pełnomocnik podatnika w dniu 15 stycznia 2010 r. złożył także skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. Postępowanie sądowe postanowieniem z dnia 19 kwietnia 2010 r., sygn. akt "[...]" zostało zawieszone na podstawie art. 56 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej jako p.p.s.a. Decyzją z dnia "[...]" r., nr "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., nr "[...]" Zdaniem Kolegium żaden z przywołanych przepisów nie obliguje wprost organów podatkowych do objęcia w jednej decyzji podatkowej wszystkich przedmiotów opodatkowania. Organ odwoławczy zgodził się z wnioskodawcą, że decyzja podatkowa winna obejmować wszystkie przedmioty opodatkowania należące do tego samego podatnika wykazane w deklaracji podatkowej. Skoro jednak sam podatnik złożył dwie deklaracje podatkowe (z wyłączeniem tych nieruchomości które pozostawały we współwłasności), w których wykazał różne przedmioty opodatkowania, a jedna z deklaracji i wykazana w niej wysokość zobowiązania podatkowego (oraz jego zapłata) nie budziła wątpliwości organu podatkowego, to powstało pytanie, czy organ podatkowy pierwszej instancji winien decyzją określającą objąć tylko te obiekty, które w jego ocenie zostały nieprawidłowo wykazane lub też zobowiązanie podatkowe zostało nieprawidłowo określone i zapłacone, czy też konieczne było objęcie przedmiotową decyzją wszystkich nieruchomości należących do danego podatnika, wynikających z obu deklaracji podatkowych. Ta wątpliwość, zdaniem SKO, powoduje, że jeżeli nawet doszło w tej sprawie do naruszenia prawa, to nie miało ono charakteru rażącego naruszenia. Brak jest bowiem bezsporności, oczywistości tego naruszenia. Zarzut braków w podstawie opodatkowania mógł być ewentualnie rozstrzygnięty w postępowaniu odwoławczym, instancyjnym, a nie w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik Spółki wnosząc o jej uchylenie oraz o stwierdzenie nieważności decyzji nr "[...]" z dnia "[...]" utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy K. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. W uzasadnieniu wskazał, że pominięcie przy wydawaniu decyzji w sprawie zobowiązania w podatku od nieruchomości przez organ podatkowy niektórych obiektów podlegających opodatkowaniu tym podatkiem stanowi rażące naruszenie art. 207 § 2, art. 21 § 3 O.p. oraz art. 6 ust. 9 pkt 1 u.p.o.l. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia "[...]"., nr "[...]" utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż zgodnie z art. 247 § 1 pkt 3 O.p., organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych i piśmiennictwo, SKO uznało, że naruszenie prawa tylko wtedy powoduje nieważność aktu administracyjnego, gdy ma ono charakter "rażącego", tzn. gdy decyzja wydana została wbrew nakazowi lub zdarzeniu ustanowionemu w przepisie prawnym, wbrew wszystkim przesłankom przepisu nadano prawa lub ich odmówiono, albo też wbrew tym przesłankom obarczono stronę obowiązkiem, albo uchylono obowiązek. Cechą rażącego naruszenia prawa jest to, że treść decyzji pozostaje w sprzeczności z przepisem poprzez proste ich zestawienie ze sobą. Nie chodzi w tego typu przypadkach o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny, gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Podkreślono, że skład orzekający Kolegium, rozpatrując ponownie sprawę, podzielił ocenę dokonaną przez poprzedni skład Kolegium i stwierdził, iż kwalifikowana niezgodność z prawem decyzji Kolegium "[...]" z dnia "[...]" r. nie nastąpiła. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniosła Spółka.A. w W.żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r. oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonej decyzji spółka zarzuciła naruszenie art. 247 § 1 pkt 3 O.p. przez odmowę stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji podatkowej wydanej z rażącym naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi Spółka podniosła, że wbrew stanowisku organu odwoławczego zasadny jest wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia z dnia "[...]" r., nr "[...]" utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy K. nr "[...]" z dnia "[...]" r. w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 rok. Jej zdaniem pominięcie przy wydaniu decyzji w sprawie zobowiązania w podatku od nieruchomości przez organ podatkowy niektórych obiektów podlegających opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości stanowi rażące naruszenia art. 207§ 2, art. 21§ 3 O.p. oraz art. 6 ust. 9 pkt 1 u.p.o.l.. Jest zatem rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednak z przyczyn w niej niewskazanych. Na wstępie należy zauważyć, że w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że granice rozpoznania sądu administracyjnego wyznaczone zostały przez granice sprawy administracyjnej czy podatkowej będącej przedmiotem rozstrzygnięcia. Cytowany wyżej przepis ustanowił obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym I instancji zasadę niezwiązania sądu granicami skargi. O ile wiec w sprawie, której dotyczy skarga, doszło do naruszenia prawa, o którym mowa w art. 145 § 1 p.p.s.a Sąd może, a nawet powinien swoim rozstrzygnięciem (zakresem orzekania) objąć również te naruszenia, przyczyny czy uchybienia, które nie zostały wskazane w skardze, a których stwierdzenie rodzi konieczność uwzględnienia skargi na decyzję lub postanowienie w tym uchylenie w całości lub w części zaskarżonej decyzji lub postanowienia organu administracyjnego czy podatkowego. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż uwzględniając przepisy zawarte w ustawie Ordynacja podatkowa, regulujące postępowanie, w którym wydano zaskarżoną decyzję, w przedmiotowej sprawie nastąpiło naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania podatkowego. W niniejszej sprawie doszło bowiem do naruszenia przez organ odwoławczy art. 130 § 1 pkt 6 O.p. Zgodnie z treścią art. 130 § 1 pkt 6 O.p. członek samorządowego kolegium odwoławczego podlega wyłączeniu od załatwienia spraw dotyczących zobowiązań podatkowych oraz innych spraw normowanych przepisami prawa podatkowego, w których brał udział w wydaniu zaskarżonej decyzji. Z kolei przepis art. 240 § 1 pkt 3 powołanej ustawy stanowi, że wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ podatkowy, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 130 - 132 O.p. Przez pracownika, o którym mowa w tym przepisie należy bowiem rozumieć także członka organu kolegialnego (samorządowego kolegium odwoławczego), a podstawa do wznowienia postępowania zachodzi także wówczas, gdy pozostali członkowie takiego organu stanowili quorum, gdyż nie zmienia to faktu, że członek podlegający wyłączeniu uczestniczył w wydaniu decyzji (zob. B. Gruszczyński w: S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, wyd. 4, Warszawa 2007, s. 731). Zdaniem Sądu powyższa zasada znajduje zastosowanie również przy rozpatrywaniu sprawy na skutek złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej, a zatem zaistnienie powyższej przesłanki rodziło skutek opisany w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Ponadto, dodać należy, iż przepisy o wyłączeniu pracownika, członka samorządowego kolegium odwoławczego odgrywają ważną rolę i mają na celu zapewnienie stronom obiektywizmu i bezstronności przy ponownym rozpatrzeniu sprawy przez organ odwoławczy, na co zwrócił uwagę Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 7 marca 2005 r. sygn. akt P 8/03 (OTK-A 2005/3/20). Takie gwarancje powinny być zapewnione także i stronie postępowania prowadzonego przez ten sam organ w trybie nadzwyczajnym. W tym miejscu zwrócić również należy uwagę na fakt, iż skarżąca Spółka, która złożyła odwołanie ma prawo oczekiwać, iż pomimo, że ponowne rozstrzygnięcie wydawane jest przez ten sam organ administracji, to jednak ponownej oceny jego sprawy dokona inny pracownik tego organu, bądź inny skład organu kolegialnego. Nie sposób bowiem uznać za pogłębianie zaufania obywateli do organów Państwa takiego działania organu administracji, w którym ten sam pracownik dwukrotnie rozpatruje sprawę indywidualną, jeżeli ponowne rozpatrywanie tej samej sprawy ma służyć zobiektywizowaniu oceny prawnej niezależnie od wydanego już w sprawie pierwszego rozstrzygnięcia. Zaskarżona decyzja została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w składzie: M.P., K. G., D. L., natomiast poprzedzająca ją decyzja z dnia "[...]" r. została wydana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w składzie: M.P., J. J., A. K.. A zatem w wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia "[...]" r. brał udział ten sam członek Samorządowego Kolegium Odwoławczego, który orzekał uprzednio w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w I instancji. W ocenie Sądu, M. P. podlegała wyłączeniu z rozpatrywania sprawy o stwierdzenia nieważności decyzji w II instancji, na podstawie art. 130 § 1 pkt 6 O.p. Stwierdzona powyżej podstawa wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 3 O.p. powoduje konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) p.p.s.a. Wobec zaś powyższego bezprzedmiotowa stała się kontrola legalności tejże decyzji w pełnym zakresie, w tym ocena zarzutów podniesionych w skardze, gdyż w pierwszej kolejności Samorządowe Kolegium Odwoławcze musi ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem wyłączenia członków tego organu, którzy brali udział w wydaniu wcześniejszej decyzji, zaskarżonej odwołaniem. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. O kosztach postępowania orzeczono zgodnie z art. 200 i art.205 §2 w zw. z §4 w/w ustawy.