I SA/Ol 756/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 26 stycznia 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "A" Sp. z o.o. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi "A" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: określenia zobowiązania w podatku od towarów i usług za II kwartał 2010r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego "A" Sp. z o.o. złożyła formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie prawnej w postaci zwolnienia od kosztów sądowych (w tym wpisu w wysokości 10.367 zł) oraz ustanowienia adwokata. Argumentując wniosek Spółka oświadczyła, że z uwagi na "ciągłe kontrole i zajęcia majątku" została pozbawiana możliwości i wiarygodności do prowadzenia działalności gospodarczej. Nadto z formularza wniosku PPPr. wynika, że kapitał zakładowy Spółki wynosi 5.000 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy wg bilansu za ostatni rok wynosi 1.107.272,00 zł, natomiast wysokość zysku i straty za ostatni rok obrotowy według bilansu skarżąca określiła na kwotę 0 zł. Wyjaśniła, że zrezygnowała z konta bankowego oraz zawiesiła prowadzenie działalności gospodarczej. Do wniosku załączyła zawiadomienie o zajęciu zabezpieczającym prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego z dnia 12.10.2010 r. ( na kwotę 1.057.373,00 zł). Składając wniosek o przyznanie prawa pomocy w piśmie z dnia 05.01.2012 r. oświadczyła, iż nie posiada środków pieniężnych na ich opłacenie w pełnym zakresie, a ewentualna konieczność ich zapłacenia zagraża egzystencji spółki. Wskazała, iż Urząd Skarbowy zablokował konto w banku i od dwóch lat prowadzi kontrole w Spółce. Uniemożliwia to prowadzenie działalności gospodarczej do czasu rozstrzygnięcia sądowego. Wyjaśniła także, iż organ podatkowy dokonał bezpodstawnie zapisów w księdze wieczystej "A" zabezpieczając przyszłe zobowiązania. Skarżąca wskazała również, iż dokumenty obrazujące jej sytuację finansową złożyła do sprawy o sygn. akt I SA/Ol 525/11. Dodała, iż dokumenty te są Sądowi znane i prosi o ich załączenie do akt sprawy przy rozpatrywaniu wniosku. Zarządzeniem z dnia 24 stycznia 2011r. włączono do akt niniejszej sprawy materiały zgromadzone w przedmiocie prawa pomocy w sprawie o sygn. I SA/Ol 525/11. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego z dnia 14.10.2011r. wystosowane w sprawie o sygn. I SA/Ol 525/11 Spółka wyjaśniła, że bilans jak i informacja dodatkowa zostały sporządzone przez biuro rachunkowe, czyli profesjonalistę, natomiast wniosek PPPr strona wypełniała sama, w związku z tym popełniła błąd i tym spowodowane były rozbieżności w dokumentach. Oświadczyła, że Spółka "A" wniosła aport do spółek "B" Sp. z o.o. i do "C" Sp. z o.o., w związku z czym posiada w tych podmiotach udziały. Wskazała, że z tytułu uzyskiwanych zysków lub ponoszonych strat Spółki "B" i "C" nie zwracały się do niej o dotację, z uwagi na jej sytuację finansową i gospodarczą. Wyjaśniła, że jest dłużna Spółce "B" za wykonaną sieć wodociągową. Wskazała, iż "A" nie otrzymała dochodu od "B" jak i "C", ponieważ spółki te nie wypracowały dochodu. Oświadczyła, że nie posiada także powiązań kapitałowych z tymi Spółkami, gdyż nie wpłacały one pieniędzy dla "A". Oświadczyła także, że nie posiada majątku nie wprowadzonego do ewidencji środków trwałych, nie posiada środków trwałych stąd też nie prowadzi ewidencji środków trwałych. Wyjaśniła, że nie wprowadzono zmian do umowy Spółki. Podniosła, że wspólnicy nie deklarują możliwości dopłat do Spółki z powodu braku środków, pokrycie zobowiązań Spółki zagraża ich egzystencji. Odnośnie umowy o świadczenie usług przez biuro rachunkowe "D" i wskazanie wysokości zapłaty za świadczone usługi przez ww. biuro za ostatni rok obrachunkowy skarżąca stwierdziła, iż jest to umowa cywilnoprawna pomiędzy stronami i nie dotyczy niniejszego postępowania. Do złożonych wyjaśnień załączyła sprawozdanie zarządu za rok obrotowy 2010, z którego wynika, że w roku 2010 "Spółka realizowała uchwałę wspólników o pozyskaniu pozwolenia na budowę sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, wybudowaniu tej sieci i realizację budowy domów mieszkalnych zgodnie z planem zagospodarowania terenu. Sieć wodociągową pobudowano". Dodatkowo przedłożyła sprawozdanie zarządu za rok obrotowy 2009, z którego podobnie wynika, że "Spółka realizowała uchwałę wspólników o pozyskaniu pozwolenia na budowę sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, wybudowaniu tej sieci i realizację budowy domów mieszkalnych zgodnie z planem zagospodarowania terenu. Sieć wodociągową pobudowano". Złożyła również Bilans za rok 2009, z którego wynika posiadanie aktywów wysokości 1.111.031,90 zł w tym środków trwałych w kwocie 1.107.272,00 zł i aktywów obrotowych 3.759,90 zł. Z przedłożonej informacji dodatkowej do bilansu za 2009r. wynika, iż środki trwałe o wartości do 3.500 zł umarzane są jednorazowo po ich wydaniu do użytkowania, kapitał zakładowy spółki wynosi 5.000 zł. Zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest ponoszenie przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Zgodnie jednak z art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym bądź częściowym, gdy wykaże, że nie ma jakichkolwiek środków na poniesienie kosztów postępowania czy też dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Osoba prawna (jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej) obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie ma adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich, mimo iż podjęła wszelkie niezbędne środki, aby zdobyć fundusze na pokrycie tych wydatków. W szczególności zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r., sygn. akt GZ 61/04, GZ 64/04, dostępne w Internecie pod adresem: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Prawo pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Wskazać również należy, że zgodnie z art. 84 Konstytucji RP każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10.01.2005r., sygn. akt FZ 478/04, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Przechodząc do oceny sytuacji majątkowej spółki, na wstępie wskazać należy, iż spółka zwróciła się z prośbą o rozpoznanie niniejszego wniosku, na podstawie dokumentów i oświadczeń złożonych w trakcie wyjaśniającego postępowania w przedmiocie prawa pomocy do sprawy o sygn. I SA/Ol 525/11. Wskazała, iż sytuacja materialna spółki jest Sądowi znana i prosi o załączenie tych dokumentów do akt sprawy przy rozpoznawaniu wniosku. Zauważenia wymaga, iż w sprawie o wyżej wskazanej sygnaturze spółce odmówiono przyznania prawa pomocy z uwagi na niewiarygodność i nierzetelność złożonych oświadczeń i dokumentów, co uniemożliwiało przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, stwierdzić należy, że skarżąca przedstawiając te same dokumenty i oświadczenia, nie wykorzystała możliwości ich uzupełnienia, a w konsekwencji wyjaśnienia rozbieżności, które zostały szczegółowo wykazane w uzasadnieniach postanowień o odmowie przyznania prawa pomocy ( z dnia 14.11.2011r., a następnie po złożonym sprzeciwie z dnia 02.12.2011r.) Dlatego też oceniając sytuację materialną spółki w oparciu o dostępne dokumenty i oświadczenia stwierdzono, iż wnioskodawczyni nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wskazać bowiem należy, iż przestawione przez Spółkę oświadczenia i dokumenty oraz zawarte w nich informacje są względem siebie sprzeczne (niespójne), wzajemnie się wykluczają. Oświadczenie strony, które budzi wątpliwości, nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. W związku z tym, że przestawione oświadczenia są niewiarygodne, nierzetelne referendarz sądowy nie miał możliwości ocenienia rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącej. Spółka ponownie nie wyjaśniła rozbieżności pomiędzy złożonym bilansem, informacją dodatkową, oświadczeniem złożonym w formularzu wniosku PPPr, odpisem z KRS i informacjami wynikającymi z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych. Skarżąca poprzestała na lakonicznym stwierdzeniu, że dokumenty księgowe sporządzał podmiot profesjonalny, natomiast sama wypełniała formularz wniosku i w związku z tym popełniła błąd. Wbrew zatem zapytaniu nie wyjaśniła jaki jest kapitał podstawowy Spółki, nie wyjaśniła rozbieżności pomiędzy sporządzonym bilansem a informacją dodatkową, jak i dokumentami znajdującymi się w aktach administracyjnych przedmiotowej sprawy. Przy czym istotne jest, że pod dokumentami tymi podpisał się zarówno Prezes Zarządu T. J. jak i L. D. reprezentująca "D". Należy stwierdzić, że przedłożony bilans Spółki za rok 2010, w ocenie referendarza sądowego, dysponującego tylko szczątkowymi informacjami na temat prowadzonej działalności gospodarczej przez skarżącą jest nierzetelny. Nie wykazuje bowiem kapitału podstawowego Spółki. Jest to pozycja w bilansie, którą każda spółka istniejąca winna wykazać. Zgodnie z obowiązującymi przepisami w zakresie rachunkowości, w bilansie należy wykazać wysokość kapitału podstawowego, jaka została wpisana w rejestrze sądowym. Z przedstawionego zaś na wezwanie Sądu odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 31.08.2011r. wynika, że wysokość kapitału zakładowego wynosi 400.000,00 zł. Także inne informacje zawarte w bilansie, informacji dodatkowej, a raczej ich brak stanowią, iż przedstawione dokumenty księgowe są niewiarygodne. Z akt administracyjnych wynika jednoznacznie i faktu tego nie podważa również skarżąca, iż posiada udziały w innych Spółkach z o.o. – również ta okoliczność nie została odzwierciedlona w bilansie. W bilansie także nie został ujęty posiadany majątek, który Spółka niewątpliwie posiada. Sama skarżąca wykazała w formularzu wniosku, iż posiada środki trwałe w postaci: gruntów, wodociągów w gruntach, dróg o wartości 1.107272,00 zł. Natomiast w bilansie za 2010r. spółka nie posiada już środków trwałych w ogóle. Aktywa (środki trwałe w tej wysokości) ujęte są jedynie w bilansie za rok 2009. Zauważyć również należy, że w bilansie za rok 2010 nie ujęto także w pozycji rezerwy na zobowiązania, zobowiązań określonych decyzją organu podatkowego I instancji. Z przedstawionych dokumentów wynikają również inne sprzeczności, z przedłożonych bowiem Sprawozdaniach Zarządu Spółki wynika, że zarówno w roku 2009 i 2010 "Spółka realizowała uchwałę wspólników o pozyskaniu pozwolenia na budowę sieci wodociągowej i kanalizacyjnej, wybudowaniu tej sieci i realizację budowy domów mieszkalnych zgodnie z planem zagospodarowania terenu. Sieć wodociągową pobudowano" okoliczności te nie znajdują odzwierciedlenia w złożonych przez wnioskodawcę dokumentach księgowych. Skarżąca nie wyjaśniła również jakie koszty ponosi z tytułu usług świadczonych przez biuro rachunkowe. Oświadczyła, iż łączy ją z usługodawcą umowa cywilnoprawna i nie dotyczy ona niniejszego postępowania. W ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek informacja powyższa, wbrew twierdzeniom strony, jest istotna dla ustalenia rzeczywistego stanu majątkowego skarżącego podmiotu. Określa bowiem jakie koszty spółka ponosi, czy jest w stanie ponieść na wydatki związane ze swoim funkcjonowaniem. Ponadto koszty te niewątpliwie winny znaleźć swoje odzwierciedlenie w bilansie za rok 2010. Wyjaśnienie tych okoliczności miało również na celu potwierdzenie bądź zaprzeczenie wiarygodności złożonych dokumentów księgowych. Powoływane zawieszenie działalności gospodarczej z dniem 01.11.2010r. nie zwalnia skarżącej z obowiązku rzetelnego przedstawienia swojej sytuacji finansowej. Spółka nie przedłożyła odpisów aktów notarialnych wprowadzających zmiany do umowy spółki. Złożone zaś oświadczenie, iż nie wprowadzano zmian do umowy spółki pozostaje w sprzeczności z informacjami wynikającymi z przedłożonego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego prowadzonego dla skarżącej, z którego wynika, że w dniu 28.10.2004 r. zmieniono § 7, § 8 ust. 2, §10 ust.1, § 15 ust. 1, ust. 3 oraz dodano w § 19 ust. 3 umowy Spółki. Godzi się zauważyć, że Kodeks Spółek Handlowych przewiduje instytucję czasowych wkładów wspólników tzw. dopłat. Dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki. Celem zaś dopłat jest przekazanie środków finansowych przez wspólników na dofinansowanie prowadzenia działalności gospodarczej, w tym również na opłacenie niezbędnych kosztów sądowych i ewentualnie opłacenie kosztów zastępstwa procesowego. W sytuacji zatem, gdy Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia takich koniecznych wydatków, w tym przypadku udziałowcy Spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Złożone w tym zakresie lakoniczne oświadczenie " że wspólnicy nie deklarują możliwości dopłat do spółki z powodu braku środków ponieważ pokrycie zobowiązań Spółki zagraża ich egzystencji" w ocenie referendarza nie może stanowić rzetelnej informacji o realnych możliwościach sfinansowania dopłat przez wspólników. W tym zakresie skarżąca powinna przedłożyć oświadczenia o stanie majątkowym wspólników na potwierdzenie ich aktualnej sytuacji materialnej i życiowej. Podkreślić przy tym należy, że aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Reasumując, należy stwierdzić, że również w niniejszej sprawie skarżąca nie wyjaśniła istniejących rozbieżności, stąd też przedłożone oświadczenia w zestawieniu z dokumentami księgowymi nadal wskazują, iż nie przedstawiła wiarygodnych informacji dotyczących swojej rzeczywistej sytuacji finansowej. Zatem Referendarz sądowy nie miał podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 2 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji