I SA/Ol 758/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. H. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy rozłożenia na raty zaległości podatkowych oraz umorzenia odsetek postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego ponad kwotę 250 zł Wnioskiem z dnia 12 listopada 2010r. skarżący J. H. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w wysokości 500 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca uzyskuje dochód w postaci emerytury w wysokości 1.139,38 zł oraz wynagrodzenia z tytułu pracy w Spółce A w wysokości 1.600 zł miesięcznie. Skarżący nie posiada żadnego majątku: nieruchomości, przedmiotów wartościowych, zasobów pieniężnych (oszczędności, papierów wartościowych, itp.). Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Argumentując wniosek skarżący podkreślił, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla własnego utrzymania. Wskazał, iż znajduje się w bardzo ciężkiej sytuacji finansowej. Wyjaśnił, iż po potrąceniu podatku dochodowego, składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz dokonanego przez Urząd Skarbowy zajęcia wynagrodzenia i emerytury otrzymuje dochód w wysokości 1.641,41 zł. Podniósł, iż kwota ta jest mu niezbędna na dokonanie comiesięcznych zobowiązań wcześniej zaciągniętych z tytułu rat kredytowych w łącznej wysokości 1.236,42 zł. Ponadto skarżący ponosi opłaty za: gaz w kwocie 13 zł, za energię elektryczną w wysokości 110 zł, lekarstwa w wysokości około 100 zł, abonament RTV 17 zł. Dodał również, iż od lipca 2010r. ograniczył swoje wydatki z tytułu telewizji Vectra i telefonu stacjonarnego – rezygnując z tych usług. Wskazał, iż nie posiada innych możliwości ograniczenia wydatków, miesięcznie na życie pozostaje mu kwota 287,99 zł. Do złożonego wniosku skarżący załączył pismo uzupełniające złożony wniosek, w którym poinformował, iż z dniem 1 grudnia 2010r. jego sytuacja finansowa ulegnie znacznemu pogorszeniu w związku z rozwiązaniem z nim umowy o pracę. Jedyny jego dochód będzie stanowiło świadczenie emerytalne. Przedłożył kserokopię pisma o rozwiązaniu umowy o pracę za wypowiedzeniem - z dnia 9 listopada 2010r. Załączył także pismo z ZUS z dnia 10.11.2010r. potwierdzające potrącenia ze świadczenia emerytalnego od sierpnia 2010r. w wysokości 292,52 zł. Mając na uwadze, iż postępowanie podatkowe w niniejszej sprawie dotyczyło rozłożenia na raty zaległości podatkowych oraz umorzenia odsetek, miało zatem na celu ustalenie sytuacji finansowej i materialnej strony, posłużono się przy rozpoznawaniu niniejszego wniosku zebranym w tym postępowaniu materiałem dowodowym. Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż skarżący zamieszkuje w "[...]" przy ul. "[...]". Mieszkanie to kupił w październiku 2004r. a następnie w grudniu tego samego roku sprzedał małżonkom "[...]" (k. 24-25 akt administracyjnych). Sprzedaż nastąpiła w drodze rozliczenia nabywców pomiędzy spółdzielnią mieszkaniową, od której skarżący nabywał lokal, a skarżącym. Ostatecznie wnioskodawca otrzymał od kupujących kwotę 41.469, 50 zł, którą przeznaczył na remont i urządzenie mieszkania. Na podstawie aktu notarialnego z dnia 21.12.2004r sprzedane mieszkanie skarżący ma prawo dożywotnio zamieszkiwać( k. 25 verte – akt administracyjnych). Skarżący ponosi koszty związane z utrzymaniem mieszkania za wyjątkiem czynszu ( k. 28 verte – akt administracyjnych). Wnioskodawca spłaca dwa kredyty gotówkowe otrzymane w Banku Zachodnim WBK S.A. ( w kwocie po 25.000 zł każdy, z okresem spłaty – 60 miesiecznych rat) zaciągnięte na spłatę zadłużenia z tytułu obciążenia zajmowanego wcześniej stanowiska-funkcji ( k. 13-16 akt administracyjnych). Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Na wstępie niniejszych rozważań przyznać należy, iż sytuacja majątkowa skarżącego nie pozwala mu na uiszczenie całości kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 500 zł. W niniejszej sprawie uznano, że skarżący wykazał przesłanki do zastosowania w jego przypadku prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od części wpisu sądowego. Na wstępie niniejszych rozważań, przyznać należy, iż sytuacja finansowa skarżącego w ostatnim okresie uległa pogorszeniu, skarżący utracił wynagrodzenie z tytułu dodatkowego zatrudnienia. Rozwiązano bowiem z nim z dniem 27.11.2010 umowę o pracę, w związku z czym jedynym jego dochodem będzie otrzymywane świadczenie emerytalne. Wskazać należy, iż skarżącego obciążają wysokie koszty utrzymania, które nawet w sytuacji - jak do tej pory - osiągania dochodów z dwóch źródeł, pochłaniały w całości uzyskiwane środki finansowe. Biorąc jednakże pod uwagę całokształt sytuacji materialnej wnioskodawcy stwierdzić należy, iż nie jest ona na tyle zła, aby zdobycie przez wnioskodawcę środków pieniężnych na uiszczenie części kosztów sądowych było rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Rozpoznając niniejszy wniosek należy nadmienić, iż co do zasady okoliczność spłacania zobowiązań (pożyczek) o charakterze prywatnoprawnym rozpatrywana jest jako możliwość ponoszenia dodatkowych kosztów z budżetu wnioskodawcy, nie korzystających przy tym z pierwszeństwa zaspokojenia, przed zobowiązaniami o charakterze publicznoprawnym, do których należą koszty sądowe. Okoliczność ta najczęściej stanowi o braku podstaw do przyznania prawa pomocy w jakimkolwiek zakresie, ponieważ świadczy o zdolności do zaciągania i spłacania tego typu zobowiązań. Skarżący spłaca zobowiązania (raty kredytów) i jest w stanie miesięcznie na ten cel wygospodarować kwotę 1.236,42. zł., tj. około ¾ uzyskiwanych dochodów. Dlatego też w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek nie ma przeszkód, aby skarżący poniósł koszty sądowe w postaci części wpisu sądowego w wysokości 250 zł. Dodać również należy, iż sytuacja bytowa skarżącego jest stabilna, posiada on stałe miejsce zamieszkania, uzyskuje niewysokie, ale stałe dochody w postaci emerytury. Wskazać należy, iż pomimo braku majątku nieruchomego, skarżący ma zapewnione dożywotnie prawo zamieszkiwania w zajmowanym lokalu mieszkalnym. Ponadto ponosi jedynie koszty związane z użytkowaniem mieszkania, nie ponosi natomiast kosztów czynszu za lokal. Tym samym znajduje się, w tym zakresie, w sytuacji dogodniejszej od części obywateli, którzy w związku z nieposiadaniem własnej nieruchomości (domu, mieszkania) zobowiązani są do ponoszenia dodatkowych kosztów z tytułu wynajmu jak i czynszu. Całość podanych okoliczności, w ocenie referendarza sądowego, nie uprawnia do twierdzenia, iż sytuacja majątkowa skarżącego jest aż tak zła, by uzasadniać pomoc państwa w zakresie zwolnienia od całości kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji