I SA/Ol 765/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G. S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości na rok 2010 postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2011 r., skarżący G. S. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w postaci wpisu od skargi w kwocie 200 zł. Następnie w odpowiedzi na wezwanie, złożył swój wniosek na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej PPF. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką małoletnich dzieci. Oświadczył, że dochody z tytułu umowy o pracę uzyskuje wyłącznie żona w kwocie 1.386 zł miesięcznie brutto. Ponadto wyjaśnił, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 7,8 ha, nadto inne nieruchomości o powierzchni 5,8 ha (nieużytki). Oświadczył, że zamieszkuje z rodziną w mieszaniu stanowiącym własność rodziców. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że jego sytuacja materialna nie pozwala na opłacenie "opłaty" sądowej. Oświadczył, że nie otrzymał zarówno w roku 2010 jak i 2011 dopłat unijnych. Obecnie utrzymuje się z pomocy rodziny. Następnie na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwano skarżącego pismem z dnia 9.05.2011 r., do złożenia dodatkowego oświadczenia, przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jego stanu majątkowego i dochodów. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący pismem z dnia 20.01.2012 r. oświadczył, iż w związku z kolejnym wezwaniem do uzupełnienia braków wniosku o przyznanie prawa pomocy, przesyła pokwitowanie uiszczenia wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U Nr 153, poz. 1270, dalej p.p.s.a.), Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Natomiast zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy, zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenie w formularzu wniosku PPF nie dawało podstaw do ustalenia rzeczywistej sytuacji majątkowej skarżącego. Ponadto, w związku z ustalonymi przez orzekającego rozbieżnościami pomiędzy złożonymi oświadczeniami we wniosku PPF a informacjami uzyskanymi z akt administracyjnych, niezbędne stało się skorzystanie z uprawnienia wynikającego z art. 255 p.p.s.a. Dlatego też wezwano wnioskodawcę do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz dokumentów źródłowych. Wątpliwości m.in. dotyczyły powierzchni prowadzonego gospodarstwa rolnego, tytułu prawnego posiadanego przez wnioskodawcę do uprawnianych gruntów. Należy stwierdzić, iż kwestia ta miała istotne znaczenie przy ustaleniu, czy skarżący spełnia warunki do przyznania prawa pomocy. Niewątpliwe bowiem sytuację materialną skarżącego kształtuje wielkość prowadzonego gospodarstwa rolnego i nie bez znaczenia dla oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy, jest czy prowadzone gospodarstwo rolne ma powierzchnię ponad 200 ha czy też powierzchnię 7,8 ha. Istotne dla kwestii ewentualnego przyznania prawa pomocy było także ustalenie tytułów prawnych jakie skarżący posiadał zarówno do nieruchomości, w której zamieszkiwał jak i do nieruchomości, na której prowadził działalność rolniczą. Dodatkowo należy stwierdzić, że pozostałe oświadczenia i dokumenty źródłowe, do przedłożenia których skarżący został wezwany stanowiły również niezbędne źródło informacji, koniecznych dla prawidłowej oceny czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Niemożliwe zatem jest rozpatrzenie wniosku skarżącego jedynie w oparciu o przedstawione oświadczenia w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy. Trzeba bowiem podkreślić, iż zgodnie z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny (referendarz sądowy) orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. To strona ma zatem przekonać sąd (referendarza sądowego) o tym, że jej sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie kosztów postępowania. W gestii sądu administracyjnego (referendarza sądowego) pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności (postanowienie NSA 28.01.2009 r. sygn. akt I FZ 525/08, publ. LEX nr 551932). W tak ustalonym stanie faktycznym, brak było podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Na marginesie należy zauważyć, że skarżący opłacił należny wpis od skargi, co potwierdził przesyłając odpis polecenia przelewu. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.