I SA/Ol 767/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]"., Nr Rep. "[...]" w przedmiocie: łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia A. R. (zwany dalej skarżącym) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę, na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2008 r. Wnioskiem z dnia 29 października 2014 r. złożonym na urzędowym formularzu PPF skarżący zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Oświadczył, że nie uzyskuje dochodów. Posiada zabudowaną nieruchomość rolną o powierzchni 1,71 ha. Wnioskodawca oświadczył, że nie posiada innego majątku. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że jest bezrobotny, bez prawa do zasiłku. Nie uzyskuje stałych dochodów. Nie prowadzi działalności gospodarczej, również posiadane gospodarstwo rolne o powierzchni 1,71 ha nie przynosi dochodu. Nie korzysta z pomocy socjalnej, w utrzymaniu pomaga mu brat. W chwili obecnej nie posiada środków finansowych na opłacenie kosztów sądowych. Dodatkowo wyjaśnił, że budynek o powierzchni 296 m2 uznany przez organ samorządowy za budynek mieszkalny nie jest ogrzewany i nie nadaje się do zamieszkania. Wnioskodawca oświadczył ponadto, że gospodarstwo rolne, które w połowie odziedziczył po zmarłym bracie wymaga gruntownej modernizacji. Pismem z dnia 5 listopada 2014 r. skarżący na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst. jedn.: Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Ol 767/14 Referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Nie zgadzając się z ww. postanowieniem skarżący złożył sprzeciw podnosząc, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika niezbicie, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych. Skarżący wskazuje, że jako osoba bezrobotna nie uzyskuje dochodów. Nie posiada również kont bankowych. Rachunki reguluje jego brat, kiedy odwiedza kraj. Środki pieniężne jakie czasami uzyskuje ze sprzedaży złomu ledwie wystarczają na zakup żywności. Skarżący nie ma możliwości zaoszczędzenia środków pieniężnych na koszty sądowe. Do wniosku skarżący załączył kartę rejestracji bezrobotnego oraz decyzję Starosty I., uznającego skarżącego za osobę bezrobotną oraz odmawiającą mu przyznania prawa do zasiłku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W pierwszej kolejności należy wskazać, że generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Jednakże na podstawie art. 244 § 1 p.p.s.a. ustawodawca przyznał prawo pomocy, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art.246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przyznaje się osobie fizycznej w zakresie całkowitym jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził bowiem Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego, muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia skarżącego z obowiązku ich ponoszenia. Oceniając przedstawioną sytuację materialną wnioskodawcy, Sąd uznał, iż nie zachodzą przesłanki uzasadniające zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Oceniając bowiem sytuację rodzinną, majątkową i finansową wnioskodawcy na podstawie złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenia oraz wyjaśnień zwartych w sprzeciwie, Sąd stwierdził, iż skarżący nie wykazał, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Podkreślić przede wszystkim należy, że przepisy p.p.s.a. nakładają na wnioskodawcę obowiązek współdziałania z Sądem w zakresie gromadzenia dowodów w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź przedstawienie ich w sposób nierzetelny musi mieć zatem wpływ na dokonywaną przez Sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. B.Dauter, S.Babiarz, M.Niezgódka – Medek, Koszty postępowania w sprawach administracyjnych i sądowoadministracyjnych, wyd. Lexis – Nexis, Warszawa 2007, s. 244). Poszukiwanie dowodów w celu ustalenia rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy nie jest natomiast w tym postępowaniu zadaniem Sądu. Jak podkreślano już w dotychczasowym orzecznictwie, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 27 lipca 2005r., sygn. akt I SA/Gd 335/05, LEX – nr 220289). W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca pomimo wezwania z dnia 5 listopada 2014 r. nie przedstawił dokumentów z których wynikałaby wysokość jego dochodów. Tymczasem informacje, do przedstawienia których wnioskodawca był wzywany były niezbędne dla oceny zasadności złożonego wniosku. Skarżący wyjaśnił jedynie, że w utrzymaniu pomaga mu brat, regulując jego rachunki. Ponadto skarżący uzyskuje środki pieniężne sprzedając złom. Skarżący nie wskazał natomiast szczegółowych danych wskazujących na wysokość uzyskiwanych dochodów czy też kwot pieniężnych otrzymywanych od brata. Skarżący nie przedstawił również informacji wskazujących na rodzaj wydatków jakie ponosi oraz ich wysokość. Skarżący nie przedstawił bowiem szczegółowych danych dotyczących chociażby kosztów utrzymania, wydatków na środki czystości, lekarstw czy też odzież, jak również dokumentów potwierdzających fakt ich ponoszenia, do czego został wezwany pismem z dnia 5 listopada 2014 r. Brak danych w powyższym zakresie uniemożliwia – wbrew zarzutom zawartym w sprzeciwie - zweryfikowanie wskazanej we wniosku sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy. Tymczasem Sąd rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy analizuje nie tylko dochody wnioskodawcy, ale również wysokość oraz rodzaj jego wydatków. Na ocenę sytuacji finansowej strony ma bowiem wpływ nie tylko wysokość jej dochodów, czy też generalnie uzyskiwanych przez nią pożytków z określonego tytułu, ale również wysokość i rodzaj ponoszonych przez nią wydatków. Podsumowując, Sąd zaznacza, że w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy należy wykazać rzeczywistą sytuację majątkową strony, z uwzględnieniem zarówno wydatków, jak i dochodów, która poddana ocenie Sądu może być przyczyną przyznania stronie prawa pomocy. Strona skarżąca, tak jak to uczyniła w niniejszej sprawie, nie przedstawiła pełnej i wyczerpującej informacji na temat sytuacji majątkowej, czym wnioskodawca utrudnił dokonanie pełnej analizy, uniemożliwiając tym samym ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W tej sytuacji, stwierdzić należy, że dane i oświadczenie zawarte w formularzu PPF oraz w sprzeciwie wywołują wątpliwości co do rzetelności złożonego przez nią oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Przedmiotowe dane nie mogą stanowić tym samym podstawy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie jest bowiem właściwą podstawą dla dokładnej i rzetelnej oceny rzeczywistej sytuacji materialnej strony. Postawa wnioskodawcy, nie pozwala zatem ustalić, jak w rzeczywistości się kształtuje jego sytuacja majątkowa oraz, czy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Dołączone natomiast przez wnioskodawcę pisma nie stanowią podstawy do udzielenia prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Podsumowując, wnioskodawca nie wywiązał się z obowiązku udowodnienia swojej sytuacji finansowej przez co uniemożliwił Sądowi dokonanie oceny, czy w niniejszej sprawie wystąpiły ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy. Z tych też względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 260 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.