I SA/Ol 77/14

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 7 marca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]", nr "[...]’ w przedmiocie: określenia daty powstania długu celnego, kwoty długu celnego, kwoty podatku akcyzowego, opłaty paliwowej oraz podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 20 lutego 2014r. skarżący K. K. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z rodzicami. Skarżący nie pracuje. Wyjaśnił, iż jest osobą bezrobotną, nie posiadającą żadnych dochodów. Ojciec wnioskodawcy pracuje i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 4.500 zł. Matka skarżącego nie pracuje i nie osiąga żadnych dochodów. Skarżący nie posiada majątku nieruchomego, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Posiada oszczędności w wysokości 500 zł. Rodzice skarżącego posiadają mieszkanie o powierzchni 45 m2, ojciec jest właścicielem samochodu osobowego. Argumentując wniosek skarżący wskazał, na pozostawanie bez pracy, brak uzyskiwania dochodów przez niego oraz jego matkę, a także pozostawanie członków rodziny na utrzymaniu ojca. Zgodnie z treścią przepisu art. 245 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie go od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym zgodnie z treścią art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje bowiem zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przepisy dotyczące instytucji prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną, nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Instytucja ta ma bowiem charakter wyjątkowy i jest stosowana w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Do takich osób zaliczyć można przykładowo osoby, które na skutek szczególnych okoliczności życiowych pozbawione zostały jakichkolwiek środków do życia. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, powinna partycypować w kosztach postępowania, nawet gdyby przeznaczenie ich na ten cel miałoby nastąpić z jakimś uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla niej i jej rodziny. Niewątpliwie konieczność zapłaty kosztów sądowych zawsze powoduje uszczerbek i ewentualnie konieczność ograniczenia innych wydatków, jednakże zastosowanie instytucji przyznania prawa pomocy jako wyjątku od zasady ponoszenia kosztów sądowych jest możliwe tylko w sytuacji powstania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, nie zaś w przypadku powstania jakiegokolwiek uszczerbku. Przez pojęcie uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i finansowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny nie przemawia za uznaniem, że w niniejszej sprawie zachodzi przesłanka uzasadniająca zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Skarżący, co prawda, nie pracuje i nie osiąga dochodów, jednakże posiada oszczędności, w wysokości przewyższającej kwotę wymagalnego na chwilę obecną wpisu sądowego. Tym samym posiada środki, wystarczające na pokrycie kosztów sądowych niniejszej sprawy. Sytuacja rodziny pomimo nie uzyskiwania dochodów przez wnioskodawcę, a także jego matkę jest stabilna. Rodzice skarżącego posiadają mieszkanie zaspokajające potrzeby mieszkaniowe rodziny, a ojciec skarżącego uzyskuje stały dochód z tytułu pracy. Zauważyć również należy, iż dochód rodziny nie wymaga interwencji socjalnej, która znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie nie przekracza 456 zł. Mając zatem na uwadze wysokość dochodów rodziny (4.500 zł), przyjąć należy, że przy rozsądnym gospodarowaniu, umożliwiają one nie tylko zabezpieczenie środków na zaspokojenie najniezbędniejszych potrzeb 3-osobowej rodziny, ale również na pokrycie kosztów postępowania w niniejszej sprawie, tj. 200 zł na obecnym etapie postępowania. We wniosku skarżący nie wykazał bowiem, że poniesienie pełnych kosztów postępowania nie jest możliwe – czy to ze względu na określonego rodzaju wydatki, których ponoszenie w przypadku rodziny skarżącego jest obecnie konieczne, czy też wyższą od przeciętnej, a uzasadnioną sytuacją jego rodziny. W świetle powyższego, stwierdzić należy, iż w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie wykazał, pomimo braku uzyskiwania dochodów, że nie posiada czy nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, na sfinansowanie swojego udziału w postępowaniu sądowym bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powyższego, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.