I SA/Ol 774/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 2 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi A. M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: przyznać prawo pomocy obejmujące ustanowienie adwokata WSA/post.1 - sentencja postanowienia A. M. (dalej strona, skarżąca, wnioskodawczyni) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na ww. decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowej. Wyrokiem z dnia 22 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę strony na przedmiotową decyzję. W związku z zamiarem złożenia skargi kasacyjnej, strona wnioskiem z dnia 28 stycznia 2015 r., uzupełnionym następnie wnioskiem z dnia 17 lutego 2015 r. zwróciła się o udzielenie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata. We wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej strona wskazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem J. M. oraz dwójką dzieci w wieku 14 i 17 lat. Z oświadczenia wnioskodawczyni wynika, że nie posiada majątku. Uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę na 1/8 etatu w wysokości 210 zł miesięcznie brutto, ponadto maż wnioskodawczyni z tytułu świadczenia rentowego otrzymuje kwotę 1.551,96 zł. Nadto na dzieci strona pobiera świadczenia rodzinne w łącznej kwocie 258 zł miesięcznie. W uzasadnieniu wniosku podała, że sytuacja jej rodziny uniemożliwia uiszczenie wpisu sądowego oraz poniesienie kosztów związanych z przymusem adwokackim bez uszczerbku utrzymania dla członków rodziny. Uzyskiwane dochody nie wystarczają na comiesięczne opłaty związane z utrzymaniem gospodarstwa domowego, jak i też na zakup niezbędnych leków dla męża. Gospodarstwo domowe funkcjonuje tylko dzięki pomocy rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zaznaczyć jednocześnie należy, iż prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, a w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 i 3 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Wskazać jednak należy, iż prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem koniecznego utrzymania, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przy czym ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na stronie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając niniejszy wniosek, Sąd miał również na uwadze, że postanowieniem z dnia 14 listopada 2014 r. Referendarz sądowy przyznał stronie prawo pomocy obejmujące zwolnienie od kosztów sądowych ( strona została zatem także zwolniona od wpisu od skargi kasacyjnej). W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy, strona była wzywana na podstawie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów źródłowych w zakresie okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego, które mogą mieć wpływ na ocenę zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie Referendarza sądowego strona wyjaśniła, że comiesięczne koszty utrzymania rodziny w okresie od maja do października 2014 r. kształtowały się w granicach od 2160,60 zł ( za miesiąc czerwiec 2014 r.) do kwoty 2.732,56 zł ( za lipiec 2014 r.). Z przedstawionego zestawienia wynikało, że średnie koszty utrzymania rodziny wynosiły około 2.361,38 zł. Na miesięczne wydatki rodziny składają się następujące pozycje: opłata za multimedia – 98,98 zł, opłata za TV Polsat- 59,90 zł do sierpnia 2014 r., rachunki za telefon komórkowy- od 111 zł do 266 zł, zakup leków od 315 zł do 419,08 zł, utrzymanie pojazdu – 100 zł, ogrzewanie, woda, ścieki itp. – 300 zł, wyżywienie 500 zł, odzież 100 zł, środki czystości 100 zł, wynajem mieszkania 450 zł. Poza ww. wydatkami strona oświadczyła, że ponosiła także wydatki z tytułu wizyt lekarskich w wysokości 150 zł na kwartał, dojazdy do szpitala w okresie maj-czerwiec w kwocie 100 zł miesięcznie, comiesięczne potrącenia z tytułu prowadzonej egzekucji administracyjnej w wysokości ok. 380-400 zł miesięcznie. Skarżąca podkreśliła, że przedstawiając powyższe nie uwzględniła wydatków z tytułu zakupu artykułów szkolnych. Nadto wnioskodawczyni oświadczyła, że postępowanie sądowe w sprawie renty męża zakończyło się utrzymaniem w mocy decyzji ZUS. Oświadczyła także, że wynajmowane mieszkanie składa się z trzech pokoi, kuchni, łazienki i toalety. Na potrzeby przedszkola przeznaczono 1 pokój, kuchnia toaleta i największy pokój użytkowany jest wspólnie przez rodzinę skarżącej i przedszkole. Koszty wynajmu lokalu oraz opłat dzielone są po 50%. Do pisma załączyła wyciąg bankowy z rachunku męża J. M. za okres od 1 maja 2014 r. do 31 października 2014 r., wyciąg z rachunku bankowego strony za okres od 1.05.2014 r. do 31.10.2014 r., oświadczenie M. M. w zakresie udzielanej pomocy małżonkom A. i J. M., prowadzonej działalności "[...]" oraz sytuacji materialnej oświadczającej, kopie decyzji ZUS o przyznaniu renty J. M., pismo z dnia 4.10.2014 r. w kwestii wysokości potrąceń dokonywanych z renty męża, 19 faktur zakupu leków przez J. M., 6 faktur wystawionych na "(...)" A. M. z tytułu opłat dla B., 3 faktury wystawione przez C.. Rozpoznając zatem wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia adwokata z urzędu, niezbędnego do ewentualnego sporządzenia skargi kasacyjnej, Sąd uznał, że strona spełnia przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W pierwszej kolejności, należy stwierdzić, że miesięczne dochody czteroosobowej rodziny wnioskodawczyni w kwocie łącznej 2.019,96 zł nie wystarczają na opłacenie niezbędnych kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego, w związku z powyższym strona musi liczyć na pomoc rodziny. Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że strona nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, w oparciu o które mogłaby ewentualnie zgromadzić niezbędne środki pieniężne na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto sytuację finansową rodziny wnioskodawczyni dodatkowo pogarszają niezbędne i konieczne do poniesienia wydatki związane z chorobą męża. Należy zatem zauważyć, że ze środków pieniężnych z jakich utrzymuje się rodzina strony, nie jest ona w stanie pokryć kosztów związanych z ustanowieniem zawodowego pełnomocnika, bez uszczerbku koniecznego dla jej utrzymania. Przyjąć również należy, że skarżąca nie będzie w stanie spłacić zaciągniętych ewentualnie na ten cel pożyczki/kredytu. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.