I SA/Ol 785/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 7 stycznia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. I. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi W. I. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Nr "[...]", znak "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata Wnioskiem z dnia 27 grudnia 2010 r. skarżący W.I. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Uzyskuje dochody w wysokości 458,30 zł miesięcznie. Nie posiada majątku. Z żoną w roku 1996 zawarł umowę znoszącą wspólność majątkową małżeńską. Nie pracuje, nie ma prawa do zasiłku. Oświadczył, iż w roku 2008 przebył zawał serca, natomiast w roku 2009 r. miał wypadek w pracy. Dodatkowo na podstawie akt administracyjnych ustalono, że wnioskodawca zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym własność żony. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Ponieważ z mocy art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami; w skrócie: "p.p.s.a."), strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, rozstrzygnięcie przedmiotowego wniosku ogranicza się do kwestii ustanowienia adwokata. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych odpowiednie zastosowanie mają przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy. Jak wynika z odpowiedniego zastosowania art. 245 § 3 i art. 246 § 1 pkt 2 wskazanej ustawy, ustanowienie adwokata na rzecz osoby fizycznej następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść związanego z tym kosztu, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Oceniając sytuację materialną i życiową wnioskodawcy należy stwierdzić, że uzyskiwany dochód w wysokości łącznej 458,30 zł miesięcznie nie pozwala na opłacenie bieżących kosztów związanych z utrzymaniem gospodarstwa domowego oraz na opłacenie kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W sytuacji zatem gdy wnioskodawca jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy prawa, w przypadku wykazania, iż spełnia przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym należało ustanowić adwokata. W związku z tym, na postawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.