I SA/Ol 788/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie - Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2010 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku D. T. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "A" s.c D. T., W. T. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: podatku od towarów i usług postanawia : odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym w postaci zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 26 października 2009 r. skarżący D. T. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną E. T. oraz trójką małoletnich dzieci. Wnioskodawca ani jego żona nie uzyskują dochodów. Ponadto ze złożonego formularza wniosku wynika, iż skarżący nie posiada żadnego majątku. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że znajduje się w krytycznej sytuacji materialnej. W utrzymaniu pomagają mu rodzice. Na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, referendarz sądowy może zażądać od strony złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. W niniejszej sprawie z możliwości tej skorzystano i wystosowano do strony wezwanie z dnia 14.12.2009r. W wezwaniu tym zwrócono się w terminie siedmiu dni o przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: a. wyciągów i wykazów z rachunków bankowych, kont i lokat posiadanych przez skarżącego i jego rodzinę oraz odpisów polis ubezpieczeniowych jego i jego rodziny, b. odpisów dokumentów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego, c. oświadczenia, w zakresie posiadanego tytułu prawnego do zamieszkiwanego lokalu mieszkalnego, d. oświadczenia o wysokości uzyskiwanej pomocy od rodziców, przedłożenia dokumentów świadczących o możliwościach finansowych rodziców wnioskodawcy (w celu potwierdzenia, iż posiadają realne możliwości udzielenia pomocy skarżącemu), e. przedłożenie innych dokumentów, oświadczeń mogących potwierdzić w ocenie wnioskodawcy jego trudną sytuację materialną i życiową. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący wyjaśnił, że nie posiada żadnych kont bankowych, natomiast żona nie posiada żadnych środków pieniężnych na koncie bankowym. Wyjaśnił, że miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego (tj. wyżywienie, opłaty energię) wynoszą łącznie 530 zł. Poinformował, iż w zamian za pomoc rodzicom w prowadzonym gospodarstwie rolnym, otrzymuje od nich produkty żywnościowe. Wartość tej pomocy trudno jest wycenić. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na mocy art. 243 §1 w związku z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie całkowitym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy Sąd przyznaje prawo pomocy w zakresie częściowym, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie całkowitym stosownie do art. 245 § § 2 p.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Natomiast zgodnie z § 3 p.p.s.a. ww. artykułu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. Celem zaś instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Z tego też względu do obowiązków Sądu należy ocena złożonego przez wnioskodawcę oświadczenia w celu jego weryfikacji oraz wyważenia interesu ogółu (Skarbu Państwa) oraz słusznego interesu strony. Zasadność wniosku rozpatruje się w dwóch aspektach - z jednej strony z uwzględnieniem wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z uwzględnieniem jej możliwości finansowych (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy, zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia zarówno złożone w formularzu wniosku PPF jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 9 listopada 2009 r. - nie mogły zostać uznane za rzetelne, a tym samym dające podstawę do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Skarżący nie uwiarygodnił w ocenie orzekającego z jakich dochodów utrzymuje pięcioosobową rodzinę. Podkreślić przy tym należy, że pomimo wezwania nie przedłożył żadnych odpisów rachunków mogących potwierdzić wysokość ponoszonych kosztów związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego. Nie przedłożył również oświadczeń od członków rodziny mogących potwierdzić fakt i wysokość świadczonej skarżącemu pomocy jak i wyjaśnień dotyczących ich możliwości finansowych. Stwierdzenie wnioskodawcy, iż z uwagi na wyznaczony termin siedmiodniowy nie mógł uzyskać stosownych zaświadczeń nie wyjaśnia przyczyn nie przestawienia odpisów rachunków związanych z bieżącym utrzymaniem gospodarstwa domowego. Należy wskazać, że skarżący takie dokumenty posiada, czy też winien posiadać z samej tylko ostrożności aby na każde wezwanie móc udowodnić fakt poniesienia opłaty. Wyjaśnienia te nie uzasadniają także braku przedstawienia odpowiednich oświadczeń przez członków rodziny, co do wysokości i możliwości udzielania stronie pomocy. Na marginesie zauważyć należy, że w sytuacji trudności z przedstawieniem żądanych oświadczeń w zakreślonym terminie, wnioskodawca mógł wnioskować o jego przedłużenie. Wnioskodawca określając swoją sytuację finansową poprzestał na ogólnikowych, lakonicznych stwierdzeniach wskazujących, że "utrzymuje się z pomocy rodziny". Podkreślić należy, że strona w swoim dobrze rozumianym interesie powinna wykazać dbałość w przedstawieniu stosownych środków dowodowych potwierdzających trudną sytuację materialną i życiową. Skarżący nie wyjaśnił bowiem z jakich środków opłaca bieżące koszty utrzymania gospodarstwa domowego w wysokości 530 zł w sytuacji gdy, jak twierdzi nie pracuje natomiast otrzymuje pomoc od rodziców w formie produktów żywnościowych. Zatem niemożliwe jest rozpatrzenie wniosku skarżącego w aspekcie jego możliwości finansowych w oparciu o przedstawione oświadczenia. Wskazać przy tym należy, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar udowodnienia, że jego sytuacja jest na tyle wyjątkowa i szczególna, że wymaga on pomocy państwa w postaci udzielenia mu zwolnienia od kosztów sądowych, a tym samym przerzucenia tego ciężaru na ogół społeczeństwa. Nie złożenie wyczerpującego oświadczenia o stanie majątkowym miało decydujący wpływ na dokonanie oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Rozpoznając wniosek skarżącego w kontekście przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy bada się całokształt sytuacji życiowej w jakiej znajduje się strona. Tym samym, w takiej sytuacji referendarz sądowy uprawniony jest do sformułowania oceny, iż wniosek o przyznanie prawa pomocy jest nieuzasadniony, a co się z tym wiąże- instytucja ta nie może być wobec skarżącego zastosowana. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.