I SA/Ol 789/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia NSA Włodzimierz Kędzierski Sędzia WSA Wiesława Pierechod (spr.) Protokolant Referent stażysta Ewa Grusza po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011r. sprawy ze skarg E. G. na decyzje Dyrektora Izby Celnej z dnia "[...]" nr "[...]" i nr "[...]" w przedmiocie określenia daty powstania długu celnego, określenia kwoty podatku akcyzowego, opłaty paliwowej oraz podatku od towarów i usług 1. stwierdza nieważność zaskarżonych decyzji i poprzedzających je decyzji organu pierwszej instancji ; 2. określa ,że zaskarżone decyzje w całości nie podlegają wykonaniu; 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącego kwotę 1.014 (tysiąc czternaście ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego . Dwiema decyzjami z dnia "[...]" Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy skierowane do E.G. decyzje Naczelnika Urzędu Celnego: 1.z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie określenia dat powstania długu celnego, kwot podatku akcyzowego, opłaty paliwowej oraz podatku od towarów i usług 2. z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie określenia dat powstania długu celnego, kwot podatku akcyzowego, opłaty paliwowej oraz podatku od towarów i usług . Wymienionymi decyzjami. Naczelnik Urzędu Celnego stwierdził usunięcie spod dozoru celnego oleju napędowego w ilościach wyszczególnionej w ich sentencjach. Podstawą rozstrzygnięć było ustalenie, że E.G. prowadzący przedsiębiorstwo E. w C. nie dostarczył do kontroli organom celnym towarów będących pod dozorem celnym co stanowi usunięcie towaru spod dozoru celnego (w niniejszych sprawach: usunięcie paliwa ze zbiornika autobusu o nr rej. "[...]"), skutkującym powstaniem długu celnego na podstawie art. 203 Wspólnotowego Kodeksu Celnego. Ustalono, że zatrudnieni przez przedsiębiorcę kierowcy autokaru o nr rej. "[...]", przekraczali w wyszczególnionych dniach maja 2005r. granicę Wspólnoty przez przejście graniczne w C., dokonując przywozu oleju napędowego, znajdującego się w zbiorniku wyżej wymienionego pojazdu. Następnie kierowcy autokaru przekraczali granicę Wspólnoty przez to samo przejście graniczne, dokonując wywozu oleju napędowego, znajdującego się w zbiorniku wyżej wymienionego pojazdu. Na powyższą okoliczność każdorazowo sporządzono protokoły z przyjazdu i wyjazdu do RP wskazując m.in. ilość paliwa przy każdym przekroczeniu granicy, stan licznika przejechanych kilometrów i deklarowaną trasę przejazdu. Porównanie danych dało podstawę do stwierdzenia naruszenia art. 112 rozporządzenia Rady EWG nr 918/83 z dnia 28.03.1983r. ustanawiającego wspólnotowy system zwolnień celnych.(Dz.U. WE L 105 z dn. 23.04.1983r. ze zm.) Wobec powyższego organ określił odpowiednio w decyzjach daty powstania długu celnego: 7, 8, 9, i 12,13,15,17 maja 2005r oraz należne z tytułu każdorazowego usunięcia wskazanych ilości paliwa, kwoty podatku akcyzowego, opłaty paliwowej, oraz podatku od towarów i usług. W odwołaniach od decyzji organu I instancji E. G. reprezentowany przez pełnomocnika – radcę prawnego zarzucił tym decyzjom naruszenie: art. 20, art. 29, art. 30 ust 2 lit. a, art. 35, art. 203 oraz art. 214 Wspólnotowego Kodeksu Celnego; art. 122, art. 180 par. 1, art. 187 par.1 i art. 191 Ordynacji podatkowej; art. 37 ust.3, art. 39 ust. 1, art. 73 ustawy Prawo celne i par. 31 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 7 i 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26.04.2004r. w sprawie obniżenia podatku akcyzowego (Dz.U. nr 87. poz. 825 ze zm.) W uzasadnieniach polemizował z ustaleniami przedstawionymi w decyzjach wskazując na braki postępowania dowodowego. W szczególności dotyczyły one nieustalenia pojemności fabrycznie zamontowanego w autobusie pojemnika na paliwo, oparcia rozstrzygnięcia na nieprawidłowych danych co do ilości paliwa zużywanego przez pojazd w trakcie pracy silnika i na biegu jałowym, oparcie się na protokółach sporządzanych przy przekraczaniu granicy, które nie odzwierciedlały rzeczywistych stanów paliwa w zbiorniku. Ponadto zarzucił nieważność postępowania z uwagi na to, że w odniesieniu do paliwa wprowadzonego na obszar celny Wspólnoty w dniach: 7, 8, 9 maja 2005r. Dyrektor Izby Celnej: dwiema decyzjami z dnia 4 marca 2009r. uchylił decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 20.01.2009r. o wymiarze należności i umorzył postępowanie odnośnie paliwa wprowadzonego w dniach 8 i 9 maja; dwiema decyzjami z dnia 15 czerwca 2009r uchylił decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 25. 03.2009r. i umorzył postępowanie odnośnie paliwa wprowadzonego w dniach 7 i 9 maja 2005r. Takie same rozstrzygnięcia zawarto w treści czterech decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 29 stycznia 2009r. Uchylono nimi decyzje Naczelnika Urzędu Celnego z dnia 18.09.2008r. o wymiarze należności odnośnie paliwa wprowadzonego w dniach 11, 12, 13, 14, 15, 16 maja 2005r. i umorzono postępowanie. Zdaniem pełnomocnika odwołującego się, zasada trwałości decyzji ostatecznych nie pozwala na prowadzenie postępowania w zwykłym trybie w sprawach zakończonych decyzjami organu odwoławczego o umorzeniu postępowania. Dyrektor Izby Celnej nie uwzględnił odwołań. W decyzjach z dnia "[...]" podzielił ustalenia i wnioski organu I instancji o naruszeniu przepisów prawa wspólnotowego i krajowego ustanawiających warunki, na jakich paliwo wprowadzane na obszar Wspólnoty korzysta ze zwolnienia od należności celnych i podatkowych. Za prawidłowe uznał też określenie ilości paliwa usuniętego spod dozoru celnego oraz określenie wysokości należności publiczno-prawnych w każdej z decyzji. Nie zgodził się z zarzutem wydania decyzji w tych samych sprawach. Wyraził stanowisko, że nie występuje tożsamość spraw, gdyż powodem umorzenia postępowania powołanymi przez odwołującego się decyzjami Dyrektora Izby Celnej (odpowiednio: z dnia 29.01., 4.03. i 15.06.2009r) " było jego błędne wszczęcie poprzez doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania pełnomocnikowi. Decyzje o umorzeniu postępowania miały jedynie procesowy (formalny) skutek, nie wywołując skutków materialnych". E.G., działając przez pełnomocnika - radcę prawnego w jednakowo brzmiących skargach do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Izby Celnej i zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Zaskarżonym decyzjom zarzucił naruszenie: art. 20, art. 29, art. 30 ust. 2 lit. a, art. 35, art. 203 oraz art. 214 Wspólnotowego Kodeksu Celnego; art. 122, art. 180 par. 1, art. 187 par. 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej; art. 37 ust.3, art. 39 ust. 1, art.73 ustawy Prawo celne i par. 31 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 7 i 8 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 26.04.2004r. w sprawie obniżenia podatku akcyzowego ( Dz. U. nr 87. poz. 825 ze zm.) W treści obszernych skarg podniesiono m.in. w pierwszym punkcie, że w sprawach zachodzi nieważność postępowania, gdyż w odniesieniu do tych samych zdarzeń – tj. wprowadzenia paliwa stwierdzonego wymienionymi protokółami podjęto już wcześniej rozstrzygnięcia. Tych samych protokołów wjazdu dotyczą bowiem zaskarżone decyzje, jak też decyzje ostatecznie z dnia 29.01.2009r. o nr "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", z dnia 04.03.2009r. nr "[...]", "[...]" i z dnia 15.06.2009r. nr "[...]" i "[...]". W tej sytuacji zaskarżone decyzje winny być uchylone, a postępowania umorzone z uwagi na to, że zostały prawomocnie zakończone w innym postępowaniu. W dalszej części skarg skarżący przedstawił zasadniczo takie same argumenty jak w odwołaniu, wskazując na nieprawidłowości postępowania, które doprowadziły do błędnych ustaleń. W odpowiedzi na skargi organ wniósł o ich oddalenie. Przyznał, że decyzjami z 29.01.2009r., 04.03.2009r. i 15.06.2009r. Dyrektor Izby Celnej uchylił w całości decyzje organu I instancji i umorzył postępowania w sprawie, z uwagi na doręczenie postanowienia o wszczęciu postępowania pełnomocnikowi z pominięciem strony. Zdaniem organu nie można mówić o tożsamości uprzednich rozstrzygnięć z zaskarżonymi obecnie, gdyż decyzje o umorzeniu miały jedynie procesowy, formalny skutek. Nie wywołały natomiast skutków materialnych, co ma z kolei miejsce w odniesieniu do zaskarżonych decyzji. Skarżone decyzje wydano w sprawie określenia, iż z mocy prawa powstał dług celny i zobowiązania podatkowe, jednocześnie nakładając na stronę obowiązek uiszczenia należności w określonej wysokości. Na rozprawie w dniu 27.01.2011r. Sąd postanowił połączyć sprawy o sygn. akt I SA/Ol 789/10 i I SA/Ol 790/10 do wspólnego rozpatrzenia oraz rozstrzygnięcia i prowadzić je dalej pod sygn. akt I SA/Ol 789/10. Dodatkowo pełnomocnik organu złożyła odpisy w/w decyzji Dyrektora Izby Celnej z 29.01.2009r., 04.03.2009r. i 15.06.2009r., które nie zostały dołączone do akt administracyjnych przesłanych Sądowi wraz ze skargą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości dokonuje kontroli aktów administracyjnych z punktu widzenia ich zgodności z prawem. Zasady i tryb tej kontroli określają przepisy ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: p.p.s.a., Według art. 133 i 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga o zasadności skargi na podstawie akt, w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Natomiast rodzaje rozstrzygnięć i przesłanki ich podjęcia, w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, zostały wskazane odpowiednio w art. 145 i 151 p.p.s.a. W myśl art. 145 par. 1 pkt 2 p.p.s.a. sąd jest obowiązany stwierdzić nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Analiza akt rozpoznawanych spraw dała postawy do stwierdzenia zaistnienia wymienionej przesłanki uwzględnienia skarg. Zgodnie z art. 247 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 29.08.1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jednolity Dz.U. z 2005r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwanej dalej w skrócie: O.p., organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotyczy sprawy już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną. Powyższe wiąże się niewątpliwie z treścią art. 128 O.p., statuującego zasadę trwałości ostatecznych decyzji w postępowaniu podatkowym. Wymieniony przepis stanowi, że decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w niniejszej ustawie oraz w ustawach podatkowych. Ustalając istnienie przesłanki wydania w sprawie decyzji już poprzednio rozstrzygniętej inną decyzją ostateczną uznać należy, że chodzi tu o sytuację, w której rozstrzygnięto już tę samą sprawę. O tożsamości spraw w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 4 O.p. można mówić, gdy występują te same podmioty, dotyczy ona tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym sprawy i tego samego przedmiotu rozumianego jako interesy prawne lub obowiązki, które następnie po wydaniu decyzji stają się prawem nabytym lub obowiązkami prawnie określonych podmiotów. Przedłożone decyzje Dyrektora Izby Celnej z 29.01.2009r., 04.03.2009r. i 15.06.2009r., (k-41-70 akt sądowych) zostały wydane na podstawie art. 233 par 1 pkt 2 lit. a Ordynacji podatkowej. W sentencji każdej decyzji zawarte jest rozstrzygnięcie o uchyleniu w całości decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania w sprawie. "Sprawą" rozstrzyganą w każdej uchylonej decyzji było określenie daty powstania długu celnego oraz wymiar należności podatkowych w związku z wprowadzeniem na obszar celny Wspólnoty oleju napędowego odpowiednio w dniach 7, 8, 9 i 11, 12, 13, 14, 15, 16, maja 2005 przez E. G. Uchylenie przez organ odwoławczy decyzji o wymiarze należności publiczno-prawnych i umorzenie postępowania, jednoznacznie świadczy o tym, że w ocenie organu postępowanie było bezprzedmiotowe. Tylko w takim bowiem wypadku organ II instancji mógł wydać rozstrzygnięcia o umorzeniu postępowania w sprawie. Art. 208 par.1 O.p. wyraźnie stanowi, że organ podatkowy wydaje decyzję o umarzeniu postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe. Z bezprzedmiotowością postępowania mamy do czynienia wówczas, gdy organ stwierdzi brak podstaw do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Na gruncie przepisów procedury podatkowej , ostatecznej decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie przysługuje przymiot trwałości w takim samym stopniu, jak każdej innej decyzji. Zatem nie jest możliwe ponowne wydanie decyzji określającej należności publicznoprawne bez uprzedniego usunięcia z obrotu prawnego decyzji o umorzeniu postępowania w sprawie wymiaru należności wynikających z tego samego zdarzenia, w jednym z nadzwyczajnych trybów przewidzianych w O.p. Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym w skardze wyroku z dnia 29.04.1998r. sygn. akt.I SA/Gd 1279/96 (SIP lex. nr 35931 ) sformułował tezę o zbliżonym brzmieniu na tle przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Stwierdził, że nowa decyzja w tej samej sprawie wydana w zwykłym trybie musi się spotkać ze skutecznym zarzutem nieważności (art. 156 par. 1 pkt 3 k.p.a.) Zdaniem Sądu błędne jest stanowisko organu zawarte w zaskarżonych decyzjach i powtórzone w odpowiedziach na skargi, że o tożsamości sprawy przesądza treść rozstrzygnięcia. Sprawa, w której postępowanie umorzono, nie staje się przez to inną sprawą od tej, w której orzeczono o wymiarze należności. Dotyczy bowiem tych samych zdarzeń, tej samej strony, takiego samego stanu faktycznego i prawnego. Brak jest podstawy prawnej, w rozumieniu normy proceduralnej zawartej w Ordynacji podatkowej, która zezwalała by na odmienne traktowanie decyzji o umorzeniu postępowań ze względu na przyczynę oraz rozróżnianie przyczyn formalnych od materialnych (np. przedawnianie). Za wiążące należy uznać przede wszystkim sentencje rozstrzygnięć. Skoro postępowanie administracyjne zostało umorzone, to ponowne jego prowadzenie w trybie zwykłym nie jest dopuszczalne bez względu na powody rozstrzygnięcia przedstawione w jego uzasadnieniu. Powołany wyżej art. 128 O.p. statuuje zasadę trwałości decyzji ostatecznych i bezsprzecznie odnosi się do rozstrzygnięcia, czyli umorzenia postępowania administracyjnego. Poza oceną w niniejszym postępowaniu sądowym pozostaje natomiast zgodność z prawem decyzji Dyrektora Izby Celnej z dnia 29.01. 4.03. i 15.06.2009r. Decyzje te nie zostały zaskarżone i korzystają z domniemania zgodności z prawem na mocy art. 212 i art. 128 O.p. Wobec stwierdzenia, że zaskarżone decyzje dotyczą spraw rozstrzygniętych innymi decyzjami ostatecznymi Sąd był zobowiązany stwierdzić ich nieważność. W takim stanie rzeczy, na podstawie przepisów art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji Sąd orzekł na podstawie art. 152 ustawy. Zgodnie z dyspozycją art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a., a także § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 pkt 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.09.2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.) zasądzono na rzecz skarżącego od Dyrektora Izby Celnej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę 1.014 zł (180 zł i 600 zł - wynagrodzenie pełnomocnika w każdej z połączonych spraw + 200 zł - wpisy sądowe od skarg w obu sprawach + 34 zł - opłata skarbowa od pełnomocnictw w obu sprawach).