I SA/Ol 79/14
PostanowienieWSA w Olsztynie2014-03-18
Skład orzekający: Małgorzata Klimek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych może zostać uwzględniony, gdy skarżący nie wykazał w sposób wiarygodny swojej trudnej sytuacji majątkowej i rodzinnej?Ratio decidendi
Prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych przysługuje wyłącznie osobom, które w sposób niebudzący wątpliwości wykazały, że nie są w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny. W przypadku, gdy złożone oświadczenia i dokumenty budzą wątpliwości co do rzeczywistej sytuacji majątkowej, a strona nie przedstawiła pełnych i wiarygodnych dowodów, wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych należy oddalić.Stan faktyczny
Skarżący R. D. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie dotyczącej odmowy zwrotu nadpłaty podatku VAT. Wnioskodawca wykazał niskie dochody z umowy o pracę (400 zł miesięcznie), brak majątku oraz zadłużenie. Twierdził, że nie otrzymuje wsparcia finansowego od córek, które mieszkają daleko i mają niskie dochody. Jednakże z dokumentów wynikało, że jedna z córek udostępnia mu mieszkanie nieodpłatnie i regularnie przekazuje środki finansowe.Rozstrzygnięcie
Odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.Pełny tekst orzeczenia
Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy zwrotu nadpłaty podatku od towarów i usług postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych
Wnioskiem z dnia 10 lutego 2014r. skarżący R. D. zwrócił się
o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w wysokości 1.500 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku
i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe Skarżący uzyskuje dochody z tytułu umowy o pracę w wysokości 400 zł. Skarżący nie posiada jakiegokolwiek majątku: nieruchomości, zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. Wskazał, iż posiada debet w wysokości 17.500 zł.
Argumentując wniosek podniósł, iż przez pięć lat był osobą bezrobotną. Od stycznia 2013r. został zatrudniony na ¼ etatu z wynagrodzeniem 400 zł miesięcznie. Wyjaśnił, iż uzyskiwany dochód wystarcza na podstawową egzystencję. Jest rozwiedziony od 1993r. Ma dwie córki, które zamieszkują 300 km od wnioskodawcy, przebywają na urlopie rodzinnym i macierzyńskim. Nie są w stanie wspomóc skarżącego finansowo. Rodzice wnioskodawcy są osobami starszymi i schorowanymi, którzy nie utrzymują z nim kontaktu.
W dodatkowym oświadczeniu, złożonym na wezwanie w trybie art. 255 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t.j. Dz. U. z 2012r. , poz. 270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), skarżący wyjaśnił iż mieszkanie w którym zamieszkuje w "[...]" jest własnością córki A. D., która zamieszkuje ze swoją matką w "[...]". Lokal mieszkalny córka udostępniła nieodpłatnie i reguluje wszystkie opłaty związane z jego eksploatacją. Otrzymywane wynagrodzenie wystarcza na posiłki i wyżywienie, odzieży wnioskodawca nie kupuje. Wskazał, iż posiadane konta bankowe są zablokowane od 2008r., posiada konto debetowe z debetem w wysokości 17.500 zł. Nie posiada żadnych lokat terminowych, nie posiada żadnych nieruchomości, ruchomości. Posiada rower którym porusza się po "[...]". Wyjaśnił, iż z rodzicami utracił kontakt, po tym jak nie zwrócił pożyczonej od nich na wpis sądowy kwoty 1.500 zł. Dodał, iż nie może liczyć na pomoc finansową
z ich strony. Córka A. w lutym 2014r. skończyła urlop macierzyński, samotnie wychowuje dziecko, zasiłek który otrzymywała przez ostatnie 6 miesięcy w wysokości 900 zł nie pozwalał jej na dodatkowe wspieranie ojca, posiada 7-letnią "[...]". Córka A. przebywa na urlopie macierzyńskim i otrzymuje około 400 zł, jej mąż rozpoczął działalność gospodarczą, aktualnie bez efektów finansowych. Do złożonego oświadczenia załączono wyciąg z rachunku bankowego w "[...]" za okres od 2 września 2013r. do 28 lutego 2014r., z którego wynika zadłużenie skarżącego na kwotę 17.500 zł. Na konto w tym okresie dokonywane były przelewy od córki A.
w kwotach od 19,90 zł do 590 zł w łącznej wysokości 4.502.45 zł, co daje średnio kwotę 750 zł miesięcznie. Wnioskodawca przedłożył także zeznanie podatkowe za 2013r., z którego wynika osiągnięcie przychodu w wysokości 4.400 zł, dochodu
w wysokości 2.573,01 zł.
Na podstawie Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej (dostępnej pod adresem www.ceidg.gov.pl) ustalono na dzień 18.03.2014r., iż córka wnioskodawcy A. D. prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą 1) "[...]" 2) "[...]" w zakresie hurtowej sprzedaży elektrycznych artykułów użytku domowego. Działalność ta prowadzona jest w miejscu zamieszkania skarżącego w "[...]".
Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje:
Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych, następuje jeśli osoba fizyczna wykaże, że nie jest
w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Podkreślić należy, że instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w procedurach sądowych, w tym w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Zatem to na stronie spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy w określonym zakresie. Innymi słowy strona winna wykazać, czy też przedstawić w sposób przekonywujący, iż zachodzą wobec niej przesłanki przyznania prawa pomocy. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Wskazać bowiem należy, iż na skutek wskazanych przez wnioskodawcę dowodów musi zostać osiągnięty stan pewności co do tego, że strona nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych w całości bądź w części.
Biorąc pod uwagę ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy zauważyć należy, iż złożone przez wnioskodawcę oświadczenia zarówno złożone w formularzu wniosku PPF jak i w udzielonej odpowiedzi na wezwanie z dnia 17.02.2014 r. - nie mogły zostać uznane za rzetelne, a tym samy dające podstawę do ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Ze złożonych oświadczeń wynika, iż skarżący utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 400 zł miesięcznie, opłaty związane z mieszkaniem ponosi za niego córka A., która udostępniła mu własne mieszkanie nieodpłatnie. Skarżący wskazał, iż córki nie są w stanie wspierać go finansowo z uwagi na bardzo niskie dochody uzyskiwane z zasiłków 900 zł i 400 zł. Jednocześnie ze złożonym oświadczeniem przedłożone zostały wyciągi z rachunku bankowego wnioskodawcy, z którego wynika, że córka A. D. w okresie od września 2013r. do marca 2014r. wspomagała ojca finansowo. Z wyciągu wynika, iż przekazała ona ojcu w tym okresie łączną kwotę w wysokości 4.502,45 zł. Dodatkowo nieodpłatnie użycza skarżącemu mieszkanie i reguluje wszystkie opłaty z nim związane. Okoliczność ta prowadzi więc do stwierdzenia, że złożone oświadczenie jest niewiarygodne. Po pierwsze skarżący uzyskuje pomoc finansową od jednej z córek i to ponad tę, otrzymywaną w formie bezpłatnego zamieszkiwania i uiszczania opłat mieszkaniowych. Po drugie nierzetelne jest stwierdzenie, że otrzymywany przez córkę z tytułu zasiłku dochód w wysokości 900 zł "nie pozwala jej na wsparcie ojca w dodatkowej pomocy". Wskazać bowiem należy, iż córka ze wskazanego przez wnioskodawcę dochodu, była w stanie przekazywać ojcu kwotę średnio 750 zł miesięcznie, a dodatkowo regulować wszelkie opłaty związane z mieszkaniem. Tym samym dane dotyczące dochodów córki jak również udzielanej przez nią pomocy nie zostały przedstawione w sposób wyczerpujący. Skarżący nie wyjawił przy tym, iż w miejscu w którym zamieszkuje prowadzona jest działalność gospodarcza przez jego córkę A. D. Powyższe prowadzi do stwierdzenia, ze złożone przez wnioskodawcę wyjaśnienia nie są wiarygodne, a jego rzeczywista sytuacja materialna nie jest taka jak ją przedstawia.
Nie przedłożono także wszystkich wyciągów z rachunków bankowych. Skarżący wskazał, iż konta bankowe, które posiada są zablokowane od 2008r. i jedynie z konta debetowego może dokonać ewentualnej opłaty sądowej. Nie można zatem dokonać oceny operacji dokonywanych za ich pośrednictwem, a także ustalić czy z rachunków tych ściągane są wszystkie wpływy wnioskodawcy. Oświadczenie o zablokowaniu rachunków bankowych, nie jest wystarczające dla zobrazowania sytuacji finansowej skarżącego, ponadto nie czyni zadość wystosowanemu do niego wezwaniu.
Wystąpienie rozbieżności w przedłożonych oświadczeniach i dokumentach uniemożliwia ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego. Przede wszystkim brak rzetelności złożonych wyjaśnień stwierdzono w zakresie nie korzystania z pomocy córek. Wysokość uzyskiwanej pomocy od córki utrzymującej się z zasiłku, jak również fakt prowadzenia działalności pod adresem zamieszkania wnioskodawcy rodzi wątpliwości co do rzetelności złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku
i dochodach i nie pozwala przyjąć w sposób nie budzący wątpliwości, że skarżący nie posiada i nie jest w stanie zdobyć środków pieniężnych, które mogłyby posłużyć do sfinansowania kosztów postępowania w niniejszej sprawie bez uszczerbku koniecznego dla jego utrzymania. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób nie budzący wątpliwości wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił.
Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło