I SA/Ol 792/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. P. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące: czerwiec, sierpień, wrzesień, grudzień 2009r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 30 października 2014r. skarżąca R. P., reprezentowana przez doradcę podatkowego B. D., zwróciła się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu w wysokości 1.500 zł. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, iż wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie posiada jakiegokolwiek majątku i utrzymuje się z emerytury w wysokości 649,56 zł brutto. Argumentując wniosek skarżąca wskazała, iż nie jest w stanie uiścić jednorazowo wpisu w kwocie 1.500 zł. Wskazała na niskie dochody w postaci emerytury, która została zajęta tytułem wykonawczym z dnia 12.09.2014r. Wskazała również, że z uwagi na wiek (66 lat) przekazała synowi i synowej budynek mieszkalny w stanie surowym wraz z gruntem w zamian za dożywocie. Podniosła, iż oprócz emerytury nie posiada innych źródeł dochodu. Do wniosku załączono kopię przekazu pocztowego potwierdzającą wypłatę świadczenia emerytalnego w kwocie 571,10 zł. Na podstawie akt administracyjnych ustalono, iż w roku 2003 skarżąca umową darowizny przekazała córce J.M. zabudowaną nieruchomość rolną o powierzchni 19,7776 ha, w zamian córka darowała matce niezabudowaną nieruchomość rolną o powierzchni 15,9573 ha (k. 28-32 akt administracyjnych). W okresie od 2004r do 2012r skarżąca dokonała sprzedaży części posiadanych gruntów, po uprzednim podziale jednej z działek na 74 nowe działki. Z wykazu informacji o czynnościach majątkowych R. P. ( k. 5 – 12 akt administracyjnych) wynika iż skarżąca w 2009r sprzedała część działek za łączną kwotę 230.000 zł, w 2010r. sprzedała kolejne działki za łączną kwotę 644.700 zł, w 2011r za łączną kwotę 570.725 zł, a w 2012 r sprzedała następne działki za kwotę 634.100 zł. W roku 2011 przekazała umową darowizny środki pieniężne w wysokości 120.000 zł na rzecz E. J. (k. 7). Łącznie w latach 2009 -2012 dokonała sprzedaży 54 działek za kwotę 2.079.525,00 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 § 1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o prawo pomocy, strona musi wykazać, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania - w tym drugim przypadku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą budżetu państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niej. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Analiza danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, przedłożonych dokumentach, a także danych uzyskanych z akt administracyjnych prowadzi do wniosku, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku własnego utrzymania koniecznego. Zaznaczyć na wstępie należy, że otrzymywane przez wnioskodawczynię świadczenie emerytalne w kwocie 571,10 zł netto z pewnością nie wystarczyłoby na pokrycie należnych w sprawie kosztów postępowania sprowadzających się obecnie do wpisu od skargi w kwocie 1.500 zł, jednak zwrócić należy uwagę również na inne okoliczności sprawy, mające wpływ na ocenę możliwości płatniczych skarżącej. Po pierwsze podkreślić należy, iż skarżąca była właścicielką znacznego majątku nieruchomego składającego się z gruntów rolnych o powierzchni 15,95 ha. W okresie od 2004r do 2012r skarżąca dokonała sprzedaży części posiadanych gruntów, po uprzednim podziale jednej z działek na 74 nowe działki. Jak ustalono na podstawie akt administracyjnych skarżąca w wyżej wymienionym okresie sprzedała 54 działki osiągając z tego tytułu znaczny zysk. Z wykazu informacji o czynnościach majątkowych R. P. ( k. 5 – 12 akt administracyjnych) wynika iż skarżąca w 2009r sprzedała część działek za łączną kwotę 230.000 zł, w 2010r. sprzedała kolejne działki za łączną kwotę 644.700 zł, w 2011r za łączną kwotę 570.725 zł, a w 2012 r sprzedała następne działki za kwotę 634.100 zł. Tym samym w latach 2009 -2012 dokonała sprzedaży działek za łączną kwotę 2.079.525,00 zł. Skarżąca wprawdzie nie posiada obecnie żadnego majątku, jednakże jak wykazano wyżej w latach 2009 – 2012 sprzedała 54 działek, uzyskując ze sprzedaży kwotę ponad 2 mln złotych tj, kwotę wielokrotnie przewyższającą kwotę wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Zdaniem rozpoznającego niniejszy wniosek, wyżej wskazana kwota umożliwiała skarżącej zabezpieczenie środków pieniężnych na ewentualne kwestionowanie decyzji organów podatkowych, w tym również na koszty sądowe. Uwzględniając również wyjaśnienia strony złożone do protokołu przesłuchania strony z dnia 11.02.2014r. (k. 41-42), że uzyskane środki pieniężne zostały przeznaczone na budowę domu, pomoc finansową dzieciom, utrzymanie oraz wydatki związane z podziałem działek, pozyskana ze sprzedaży działek kwota, w ocenie rozpoznającego niniejszy wniosek, pozwala na poczynienie oszczędności, które mogą służyć również na pokrycie kosztów niniejszego postępowania. Wskazać również należy, iż skarżąca w wyżej wskazanym protokole z dnia 11.02.2014r. wyjaśniła, iż niektóre z rozliczeń finansowych z tytułu sprzedaży działek otrzymuje nadal w formie zaliczek na konto bankowe. Wskazała, iż "co miesiąc otrzymywałam i otrzymuję po 200-300 zł od Państwa (...), po 1000 zł od Państwa (...) i po 500 zł od Pana (...). (...). Pieniądze wpływają na moje konto w Banku (...)". Tym samym można przyjąć, iż poza emeryturą skarżąca otrzymuje dodatkowe środki finansowe w wysokości około 1.700 zł Pozostała część majątku, dom w stanie surowym wraz z gruntem, jak wynika z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy została przekazana synowi i synowej w zamian za dożywocie. Stwierdzić zatem należy, iż w sytuacji wyżej opisanego rozdysponowania majątkiem, trudno przerzucić obowiązek finansowania postępowania sądowoadministracyjnego prowadzonego w indywidualnej sprawie skarżącej na ogół obywateli. Dlatego też w okolicznościach niniejszej sprawy zasadne jest stwierdzenie, iż pomocy w zakresie uiszczenia kosztów sądowych czy ich części, skarżąca może również oczekiwać ze strony swoich dzieci, co nie pozostawałoby w sprzeczności z art. 87 Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, zgodnie z którym "rodzice i dzieci obowiązani są wspierać się wzajemnie". Powyższe uzasadnia bowiem fakt darowania synowi majątku nieruchomego, a także wcześniejszego wspomagania finansowo dzieci ze środków uzyskanych ze sprzedaży działek. Dodatkowo zauważyć należy, że skarżąca korzysta z usług doradcy podatkowego. Decyzja skarżącej o ustanowieniu dla siebie zastępstwa prawnego jest bezsprzecznie jej wyłącznym uprawnieniem. Jednakże okoliczność powyższa wskazuje, że sytuacja finansowa skarżącej nie jest na tyle zagrożona, aby niemożliwe było poniesienie tego rodzaju kosztów, które nie służą zaspokojeniu elementarnych potrzeb wnioskodawczyni. Uwzględniając dane zawarte w aktach sprawy, pomimo aktualnej sytuacji majątkowej i finansowej skarżącej, trudno zaliczyć ją do osób wymagających pomocy Państwa w zakresie uiszczania za nią części czy też całości kosztów niniejszego postępowania. Aktualne oczekiwania skarżącej co do udzielenia jej pomocy ze strony budżetu państwa, w świetle wysokości uzyskanych przez nią dochodów w latach ubiegłych oraz rozdysponowania pozostałym majątkiem na rzecz dzieci, nie znajdują uzasadnienia. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy nie bada jedynie aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Ocena kondycji finansowej składającego wniosek o przyznanie prawa pomocy opiera się także na obrazie przeszłych zdarzeń (por. postanowienie NSA z dnia 9 lutego 2006 r. sygn. I FZ 9/06, publ. CBOiS). Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej argumenty, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. w oparciu o art. 258 §2 pkt 7 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.