I SA/Ol 8/19
WyrokWSA w Olsztynie2019-02-27
Skład orzekający: Renata Kantecka, Jolanta Strumiłło, Katarzyna Górska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary porządkowej na podstawie art. 262 § 1 pkt 2a Ordynacji podatkowej jest zasadne, gdy podatnik nie przedstawił żądanych dokumentów z powodu ich utraty, mimo podjęcia działań w celu odzyskania duplikatów?Ratio decidendi
Kara porządkowa na podstawie art. 262 § 1 pkt 2a Ordynacji podatkowej może zostać nałożona, gdy podatnik bezzasadnie nie przedstawił żądanych dokumentów. Za bezzasadną odmowę lub nieprzedstawienie dokumentów uznaje się sytuację, gdy brak jest faktycznych przeszkód w ich wykonaniu, a podatnik nie ocenia arbitralnie, które dokumenty są istotne. Utrata dokumentów, jeśli nie jest spowodowana okolicznościami niezależnymi od strony i trudnymi do przezwyciężenia, nie stanowi usprawiedliwienia dla pasywnego zachowania podatnika, zwłaszcza gdy organ wielokrotnie wzywał do ich przedłożenia i pouczał o konsekwencjach.Stan faktyczny
Organ celno-skarbowy nałożył na M. Z. karę porządkową w wysokości 2.000 zł za nieprzedłożenie dokumentacji w toku kontroli celno-skarbowej, pomimo wielokrotnych wezwań. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał tę decyzję w mocy, wskazując na brak współpracy podatnika. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej, w tym błędną wykładnię art. 262 § 1 pkt 2a, twierdząc, że nie mógł przedstawić dokumentów z powodu ich utraty, ale podjął działania w celu odzyskania duplikatów. Sąd administracyjny oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Renata Kantecka Sędziowie sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) asesor WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 lutego 2019 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie nałożenia kary porządkowej oddala skargę.
Postanowieniem z dnia "[...]" Naczelnik Urzędu Celno – Skarbowego, działając na podstawie art. 262 § 1 pkt 2a i § 5 oraz art. 216 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.), nałożył na M. Z. karę porządkową w wysokości 2.000 zł.
Utrzymując to rozstrzygnięcie w mocy, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu postanowienia z dnia "[...]" wskazał, że podatnik, pomimo wielokrotnych wezwań, nie przekazał pełnej dokumentacji w toku kontroli celno-skarbowej w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015r. oraz podatku od towarów i usług za I- IV kwartał 2015 r. Kontrola została wszczęta w dniu 17 kwietnia 2018 r. W jej toku pismem z dnia 18 kwietnia 2018 r. organ I instancji wezwał stronę do złożenia dokumentów źródłowych i ewidencji związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą za 2015 r. Wezwanie to zostało doręczone stronie w dniu 4 maja 2018 r. Następnie pismem z dnia 27 kwietnia 2018 r. organ kontroli po raz drugi wezwał stronę, reprezentowaną przez pełnomocnika, do udostępnienia danych w formie elektronicznej na podstawie art. 155 § 1 oraz art. 287 § 1 pkt 3 i art. 193a § 1 Ordynacji podatkowej. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi w dniu 11 maja 2018 r. Kolejnym pismem z dnia 15 maja 2018 r., doręczonym w dniu 29 maja 2018 r., ponownie wezwano stronę do przekazania dokumentów źródłowych i ewidencji związanych z działalnością gospodarczą za 2015 r. W dalszym toku postępowania pismem z dnia 28 czerwca 2018r., doręczonym w dniu 12 lipca 2018 r., wezwano stronę do przedłożenia brakujących dokumentów za 2015 r. Pismem z dnia 3 lipca 2018r. kontrolujący po raz piąty wystąpili do strony o dostarczenie dokumentacji. Wezwanie to zostało doręczone w dniu 17 lipca 2018 r. Pismem z dnia 23 lipca 2018 r. pełnomocnik strony poinformował, że nie jest w posiadaniu dokumentów wskazanych w załączniku do wezwania, przy czym zostały podjęte środki zmierzające do uzyskania duplikatów dokumentów. Wobec powyższego organ wezwał stronę do osobistego stawiennictwa w dniu 21 sierpnia 2018r., celem przesłuchania w charakterze strony. W odpowiedzi pismem z dnia 16 sierpnia 2018 r. pełnomocnik poinformował, iż strona skorzysta z prawa odmowy wyrażenia zgody na przesłuchanie. W konsekwencji pismem z dnia 9 sierpnia 2018 r., doręczonym w dniu 23 sierpnia 2018 r., organ kontroli po raz siódmy wezwał stronę do dostarczenia dokumentów, jednakże strona nie zareagowała na to wezwanie.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, z bezspornego stanu faktycznego sprawy wynikało, że organ I instancji skierował do strony aż 7 wezwań do dostarczenia dokumentów źródłowych. Wezwania były prawidłowo sporządzone i odpowiadały wymogom z art. 159 Ordynacji podatkowej. Organ precyzyjnie wskazał, do kogo wezwanie kieruje, jakich dokumentów żąda, w jakim terminie i gdzie należy je złożyć, pouczył również, że za niewykonanie obowiązku strona może zostać ukarana karą porządkową do 2.800 zł. Skoro organ wezwał stronę do przedłożenia dokumentów źródłowych, należy uznać, iż były one niezbędne dla zakończenia czynności kontrolnych. Ciężar dowodu obciąża organ podatkowy, jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego, gdyż podatnik zobowiązany jest do współudziału w obowiązku zebrania całego materiału dowodowego, w szczególności, gdy konstrukcja przepisu prawa materialnego wymusza na nim ciężar udowodnienia określonych faktów, jak ma to miejsce w przypadku zdarzeń związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą. Brak udziału strony może doprowadzić do sytuacji, gdy nie w pełni zebrany materiał dowodowy prowadzi do rezultatów dla niej niekorzystnych.
Uzasadniając nałożenie na stronę kary porządkowej w wysokości 2.000 zł, organ odwoławczy uwzględnił takie okoliczności jak: sposób postępowania strony, rodzaj i stopień zawinienia, wagę naruszenia oraz sytuację majątkową strony. Wskazał m.in., że dobrą sytuację finansową podatnika potwierdzały obroty na kwoty kilkaset tysięcy kwartalnie wykazane w deklaracjach VAT - 7K za 2017 r. i 2018 r. (sprzedaż netto I/2017 r. - 716.463 zł, II/2017 r. - 767.172 zł, III/2017 r. – 1.849.954 zł, IV/2017 r. - 1.052.417 zł, I/2018 r. – 951.843 zł, lI/2018 r. - 980.130 zł, III/2018 r. -1.120.484 zł). W ocenie organu II instancji, wysokość kary porządkowej była adekwatna do stopnia zawinienia. Działania polegające na niedostarczeniu na kolejne wezwania dokumentacji niezbędnej do przeprowadzenia kontroli były umyślne i celowe, a ich motyw może wskazywać na przedłużaniu w czasie kontroli. Skarżący miał pełną świadomość konsekwencji zaniechania nałożonego obowiązku. Ponadto w postanowieniu organu I instancji zawarto pouczenie o możliwości złożenia wniosku o uznanie za usprawiedliwione niewykonanie obowiązków i uchylenia postanowienia nakładającego karę porządkową, lecz z możliwości tej skarżący nie skorzystał.
Organ II instancji nie uwzględnił argumentacji zażalenia, że główną przyczyną braku reakcji strony na wezwania był fakt, że nie jest ona w posiadaniu żądanych dokumentów, lecz podjęła próbę uzyskania ich duplikatów. W ocenie organu, strona nie dołożyła należytej staranności w dbałości o własne interesy. Prowadzi działalność gospodarczą od 2001 r., a zatem zobowiązana jest do znajomości przepisów normujących m.in. obowiązek przechowywania dokumentów przez okres 5 lat stosownie do art. 3 pkt 4 i art. 86 § 1 Ordynacji podatkowej. Możliwość uzyskania duplikatów faktur w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2014 r. reguluje art. 106l ustawy o podatku od towarów i usług. Podatnik nie poczynił jednak żadnych starań w celu odtworzenia utraconych dokumentów, dopiero na etapie kontroli poinformował organ, że podjął działania w celu uzyskania duplikatów. Brak dostarczenia żądanych dokumentów oraz niestawiennictwo na przesłuchanie uniemożliwiło zakończenie kontroli. Dokumenty związane z działalnością gospodarczą za 2015 r. nie były należycie przechowywane i zabezpieczone. Część dokumentacji została pobrana przez organ na podstawie protokołu z dnia 11 czerwca 2018 r., natomiast brakującą część skarżący zobowiązał się dostarczyć po ich uzyskaniu. W momencie powzięcia wiadomości o prowadzonych czynnościach kontrolnych, a więc od dnia 17 kwietnia 2018 r., miał obowiązek zadbania z należytą starannością o rzetelne wypełnienie ciążącego na nim obowiązku dostarczenia dokumentacji do kontroli. Pomimo to dopiero po upływie 3 miesięcy od wszczęcia kontroli celno-skarbowej, tj. w dniu 24 lipca 2018 r., poinformował o braku części dokumentów. Brak wykonania w wyznaczonym terminie wezwania organu kontroli powoduje, iż ryzyko przypadkowej utraty dokumentów obarcza wyłącznie skarżącego i nie powinno być przerzucane na organ kontroli.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie strona, wnosząc o uchylenie rozstrzygnięć organów obu instancji, zarzuciła naruszenie:
- art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie błędnie ustalonego stanu faktycznego, z pominięciem istotnych okoliczności, co w efekcie doprowadziło do naruszenia art. 262 pkt 2a Ordynacji podatkowej;
- art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez nieprzeprowadzenie postępowania na okoliczność kondycji finansowej strony w celu określenia i uzasadnienia wysokości kary porządkowej;
- naruszenia art. 262 § 1 pkt 2a Ordynacji podatkowej poprzez jego błędną wykładnię;
- art. 217 § 2 oraz 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej poprzez nieodniesienie się do wszystkich zarzutów zażalenia.
W ocenie strony, uzasadnienia postanowień organów obu instancji nie zawierają jakiegokolwiek uzasadnienia prawnego, którego przedmiotem byłaby interpretacja przepisu prawa materialnego. W treści uzasadnienia postanowienia organu II instancji nie zawarto elementów, z których wynikałoby jakich zabiegów interpretacyjnych art. 262 pkt 2a Ordynacji podatkowej dokonano i jakie są tego efekty. Zaś organ I instancji nie przytoczył nawet treści przepisu, na podstawie którego nałożył karę porządkową. Z uwagi na braki w uzasadnieniach rozstrzygnięć nie ma możliwości merytorycznego odniesienia się do przyjętej przez organy interpretacji art. 262 § 1 pkt 2a Ordynacji podatkowej.
Zdaniem strony, nałożenie kary porządkowej jest możliwe po zaistnieniu wszystkich trzech przesłanek określonych w powołanym wyżej przepisie, przy czym pod pojęciem "bezzasadności odmowy" należy rozumieć odmowę niemającą podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy. W niniejszej sprawie przeszkodą uniemożliwiającą spełnienie żądania organu I instancji był brak żądanych dokumentów. Tej faktycznej przeszkody nie można traktować jako nieistotnej dla ukarania karą porządkową. Powołując wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 8 listopada 2011 r., sygn. akt I SA/Rz 5/11, strona stwierdziła, że uczestnik postępowania (strona) może być dyscyplinowany nałożeniem kary porządkowej, o ile ma faktyczną możliwość wykonania żądań organu. Natomiast gdy istnieje fizyczna przeszkoda (brak dokumentów, które zostały zagubione) i przeszkoda ta jest znana organowi i nie jest przez niego kwestionowana, nie ma możliwości ukarania karą porządkową. Odnosząc się do twierdzenia organu, iż skarżący nie poczynił żadnych starań przed wszczęciem kontroli w celu odtworzenia utraconych dokumentów, skarżący wskazał, że powziął wiadomość o tym, iż nie posiada określonych dokumentów dopiero, gdy zaczął je kompletować celem przekazania organowi. Otrzymując sukcesywnie duplikaty faktur od dostawców, niezwłocznie przekazywał je organowi. Podatnik zarzucił ponadto, że dopiero organ odwoławczy przeprowadził analizę jego sytuacji finansowej, zaś organ I instancji takiej oceny nie dokonał.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu skarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sprawując tę kontrolę m.in. w zakresie skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym (art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, j.t. - Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, zwanej dalej "p.p.s.a."), Sąd jest związany – w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a. – granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i wydaje wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 tej ustawy). Orzekając w danej sprawie, sąd administracyjny pełni wyłącznie funkcje kasacyjne, zaś przedmiotem kontroli legalności działania organów podatkowych jest wyłącznie zaskarżony akt.
Podkreślenia również wymaga, że skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 p.p.s.a.. Przepis ten stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Dokonana przez Sąd we wskazanych wyżej ramach kontrola zaskarżonego w niniejszej sprawie postanowienia prowadzi do oceny, że nie jest ono dotknięte wadami. Dlatego też skarga okazała się niezasadna.
Przedmiotem sporu w sprawie jest ocena legalności zastosowania przez organy przepisu art. 262 § 1 pkt 2a Ordynacji podatkowej, w myśl którego strona, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach - mogą zostać ukarani karą porządkową w wysokości 2.800 zł.
W doktrynie prawa podatkowego wskazuje się, że stosowanie kar porządkowych, ma na celu zdyscyplinowanie uczestników postępowania podatkowego do określonych zachowań (S. Presnarowicz [w:] C. Kosikowski oraz L. Etel (red.), J. Brolik, R. Dowgier, P. Pietrasz, M. Popławski, S. Presnarowicz, W. Stachurski, Ordynacja podatkowa. Komentarz LEX, Warszawa 2013, s. 1331). Instytucja kary porządkowej zapewnia organom podatkowym środki prawne niezbędne dla realizacji ustawowych zadań. Skoro na organie zasadniczo spoczywa obowiązek ustalenia okoliczności faktycznych sprawy, zgromadzenia i rozważenia materiału dowodowego, to w świetle art. 155 § 1 Ordynacji podatkowej organ może wezwać stronę lub inne osoby do złożenia wyjaśnień, zeznań, przedłożenia dokumentów lub dokonania określonej czynności osobiście, przez pełnomocnika lub na piśmie, w tym także w formie dokumentu elektronicznego, jeżeli jest to niezbędne dla wyjaśnienia stanu faktycznego lub rozstrzygnięcia sprawy. Narzędzie dyscyplinujące opisane w art. 262 Ordynacji podatkowej ma zabezpieczyć możliwość prawidłowego wykonania ciążącego na organie obowiązku dochodzenia do prawdy materialnej.
Zasadniczą przesłanką nałożenia kary porządkowej, o której mowa w art. 262 § 1 pkt 2a Ordynacji podatkowej jest bezzasadność odmowy lub nieprzedstawienia dokumentacji, czyli niedokonania konkretnej czynności procesowej przez stronę bądź odmowę jej dokonania, która nie ma podstaw w obiektywnych okolicznościach sprawy. W orzecznictwie sądowym podnosi się, że znamiona "bezzasadnej odmowy" nosi postępowanie strony, która bez uzasadnionej przyczyny nie realizuje wezwania organu. Nie ma zatem znaczenia to, czy w przekonaniu strony powinna ona ten obowiązek wykonać, lecz chodzi o kwestię istnienia faktycznych przeszkód w jego wykonaniu. Podatnik nie jest bowiem właściwym podmiotem do oceny, jakie dokumenty są istotne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy i nie ma podstaw do kwestionowania potrzeby ich złożenia. Jego obowiązkiem jest przedstawienie dokumentów. Nie może on zatem arbitralnie decydować, które dokumenty przedłoży, a których nie przedstawi (wyrok NSA z dnia 6 marca 2018 r., sygn. akt II FSK 1695/16, dostępny podobnie jak orzeczenia powołane poniżej na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Zgodnie z orzecznictwem sądowym, za usprawiedliwione niewykonanie obowiązku traktować należy tylko takie okoliczności, które w sposób niezależny od strony i w normalnych warunkach trudny do przezwyciężenia uniemożliwiały jej zadośćuczynienie obowiązkom nałożonym przez organ podatkowy, nawet przy dołożeniu należytej staranności (wyrok NSA z dnia 24 stycznia 2017 r, sygn. akt I FSK 992/15). Same ogólne stwierdzenia o braku możliwości zadośćuczynienia wezwaniu nie stanowią wystarczającego usprawiedliwienia pasywnego zachowania podatnika, zwłaszcza w sytuacji, gdy – jak w rozpoznawanej sprawie – organ wielokrotnie wzywał stronę, a obowiązek przedłożenia dokumentacji księgowej mógł zostać zrealizowany w różny sposób, podobnie jak załatwiane są inne sprawy życia codziennego (wyrok NSA z dnia 28 kwietnia 2015 r., sygn. akt II FSK 923/13).
Do prawidłowości zastosowania kary porządkowej niezbędne jest również wcześniejsze pouczenie przez organ podatkowy o skutkach niezastosowania się do wezwania (wyrok NSA z dnia 29 sierpnia 2002 r., sygn. akt I SA/Po 533/01). Prawidłowość wezwania w znaczeniu art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej oznacza, że wezwanie powinno spełniać wymogi określone w art. 155 – 159 ww. ustawy.
Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie wezwania skierowane do kontrolowanego były prawidłowe i spełniały wszelkie wymogi formalne. Nie budzi również wątpliwości zasadność wezwania kontrolowanego do przedłożenia dokumentacji podatkowej za 2015 r. podlegającej analizie w ramach kontroli celno – skarbowej w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2015 r. oraz podatku od towarów i usług za I- IV kwartał 2015 r. Pomimo kilkakrotnie ponawianych wezwań, kontrolowany konsekwentnie nie wywiązywał się z obowiązku przedłożenia dokumentacji, przy czym organ I instancji każdorazowo pouczał o konsekwencjach wynikających z art. 262 § 1 Ordynacji podatkowej.
W ocenie Sądu, w związku z niewykonaniem przez kontrolowanego czynności określonych w kolejnych dokonanych aż 7 – krotnie wezwaniach (pisma: z dnia 18 kwietnia 2018 r., z dnia 27 kwietnia 2018 r., z dnia 15 maja 2018 r., z dnia 28 czerwca 2018 r., z dnia 3 lipca 2018 r., z dnia 23 lipca 2018 r., z dnia 9 sierpnia 2018 r., z dnia 21 sierpnia 2018 r.), organ I instancji zasadnie postanowił o nałożeniu kary porządkowej w wysokości 2.000 zł.
Tym samym Sąd uznał, że nie znajduje potwierdzenia w niekwestionowanym stanie faktycznym sprawy stanowisko skarżącego, że nie było podstaw do nałożenia kary porządkowej, gdyż nie mógł on przedstawić żądanej dokumentacji, ponieważ nie był w jej posiadaniu, przy czym jednocześnie podjął czynności w kierunku jej odzyskania. Argumentacji tej przeczy sekwencja zdarzeń w niniejszej sprawie, w której skarżący już w momencie powzięcia wiadomości o czynnościach kontrolnych, a więc od dnia 17 kwietnia 2018 r., miał obowiązek zadbania z należytą starannością o rzetelne wypełnienie ciążącego na nim obowiązku dostarczenia dokumentacji za kontrolowany okres. Pomimo to skarżący dopiero po upływie 3 miesięcy od wszczęcia kontroli celno-skarbowej, tj. w dniu 24 lipca 2018 r., poinformował o braku części dokumentów oraz o podjęciu działań zmierzających do uzyskania duplikatów dokumentów. Co istotne, o braku woli współpracy strony w gromadzeniu materiału dowodowego świadczy również skorzystanie z prawa odmowy wyrażenia zgody na przesłuchanie w dniu 21 sierpnia 2018 r., jak również brak reakcji strony na kolejne wezwanie organu z dnia 9 sierpnia 2018 r. do dostarczenia dokumentów. Brak odpowiedzi strony na wezwania organu, pomimo ich wielokrotnego ponawiania, jednoznacznie dowodzi, że w sprawie nie zaistniała sytuacja, w której niewykonanie nałożonego wezwaniami obowiązku mogłoby mieć usprawiedliwione, niezależne od podatnika, przyczyny. W ocenie Sądu, taki stan sprawy potwierdza, że kontrolowany w sposób bezzasadny i uporczywy nie stosował się do wezwań organu prowadzącego kontrolę celno - skarbową.
Na marginesie sprawy wskazać można, że Sądowi z urzędu wiadomym jest, że podatnik w innych toczących się już wcześniej postępowaniach podatkowych w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2010 r. oraz podatku dochodowego od osób fizycznych za 2010 r. nie przedłożył wszystkich dokumentów księgowych, przedstawiając ponad 1.800 faktur zakupu lub duplikatów faktur dopiero na etapie postępowania odwoławczego (wyroki WSA w Olsztynie: z dnia 30 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 110/17; z dnia 21 lutego 2018 r., sygn. akt I SA/Ol 550/17). Okoliczność ta, mimo, że dotyczy roku podatkowego 2010, ma wpływ na ocenę sposobu postępowania strony także w niniejszej sprawie, gdyż wskazuje na kontynuację w kolejnych latach podatkowych określonej strategii procesowej zmierzającej do maksymalnego odsunięcia w czasie rozpatrzenia sprawy podatkowej, a przynajmniej na istnienie świadomości strony co do spoczywania na niej obowiązku gromadzenia i przedłożenia organowi dokumentacji podatkowej oraz konsekwencji niedopełnienia tego obowiązku.
Odnosząc się co do wysokości nałożonej przez organ kary porządkowej, podkreślenia wymaga, że przy ogólnym zagrożeniu karą porządkową, wymiar kary w konkretnym przypadku powinien być uznawany w świetle całokształtu okoliczności sprawy za sprawiedliwy i uzasadniony (wyrok NSA z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. akt II FSK 2539/10). Wymiar ten winien odpowiadać rodzajowi i stopniowi zawinienia strony w zakresie zaniechania ustawowego obowiązku oraz jego skutkom. Organ podatkowy musi zatem ustalić przyczyny takiego stanu rzeczy, wyjaśnić okoliczności wskazywane przez stronę, przeanalizować całokształt okoliczności i ocenić je, a w konsekwencji uwzględnić takie okoliczności jak np. umyślny, czy też nieumyślny charakter zawinienia, notoryjny czy też przypadkowy charakter zaniechania, stopień nasilenia złej woli strony, czasookres trwania w nieprzejednanej postawie, mniej lub bardziej lekceważący stosunek do tego ustawowego obowiązku, czy też wręcz jawne i celowe działanie zmierzające do blokowania i utrudniania postępowania podatkowego (wyrok NSA z dnia 18 lipca 2000 r., sygn. akt I SA/Kr 2246/98).
W ocenie Sądu, mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy nałożenie kary porządkowej w wysokości 2.000 zł było zasadne. Podatnik swym postępowaniem skutecznie uniemożliwiał prowadzenie kontroli celno – skarbowej, a jego działania w celu pozyskania duplikatów dokumentów zostały podjęte z opóźnieniem i nieskutecznie, skoro do dnia wydania zaskarżonego postanowienia nie przedstawił wymaganych dokumentów. Z powodu nieprzedłożenia dokumentacji księgowej organ miał niezależne od niego trudności w pełnej ocenie sytuacji finansowej strony. Jednakże trafnie w takiej sytuacji odwołał się do danych dotyczących deklarowanych przez podatnika obrotów w deklaracjach VAT-7K za lata 2017 – 2018, uznając, że z uwagi na obroty w wysokości kilkaset tysięcy kwartalnie (m.in. za III kwartał 2018 r. w wysokości 1.120.484 zł) wymiar kary porządkowej w wysokości 2.000 zł jest sprawiedliwy i adekwatny do sytuacji finansowej strony.
Z przedstawionych powyżej powodów Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia przepisu prawa materialnego, tj. art. 262 § 1 pkt 2a Ordynacji podatkowej, a także przepisów postępowania, w tym powołanych w petitum skargi art. 122, art. 187 § 1, art. 191 oraz art. 217 § 2 i 210 § 4 w zw. z art. 219 Ordynacji podatkowej. W ocenie Sądu, dokonanej przez organ odwoławczy ocenie stanu sprawy nie sposób zarzucić dowolności, gdyż wyciągnięte wnioski są logicznie poprawne, merytorycznie uzasadnione i znajdują odzwierciedlenie w materialne znajdującym się w aktach sprawy. Organ odwoławczy odniósł się do zgłoszonych w zażaleniu zarzutów.
Sąd nie stwierdził tym samym naruszenia przepisów prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisów prawa dających podstawę do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności.
Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, Sąd orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło