I SA/Ol 800/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub po rozpoznaniu w dniu 15 marca 2011r. na posiedzeniu niejawnym sprawy na skutek sprzeciwu Z. Ż. od postanowienia Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, z dnia "[...]" o sygn. akt "[...]" w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi Z. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie: zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego Wnioskiem z dnia 31 grudnia 2010 r. Skarżący Z. Ż. zwrócił się do Sądu o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi określonego na kwotę 100 zł oraz o ustanowienie radcy prawnego. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 11 lutego 2011r. o sygn. akt I SA/Ol 800/10 odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez Skarżącego zakresie podnosząc, iż nieprzedłużenie żądanych oświadczeń i dokumentów źródłowych uniemożliwiło ocenę rzeczywistej sytuacji materialnej skarżącego i jego żony. W dniu 09.03. 2011r. ( data nadania) skarżący wniósł sprzeciw przeciwko temu postanowieniu. Wskazał, iż przyczyną odmowy przyznania prawa pomocy było niepoinformowanie Referendarza sądowego o stanie majątkowym jego żony. Tymczasem Skarżący ma ustanowioną rozdzielność majątkową, a w związku z tym, Referendarz sądowy bezpodstawnie usiłował dowiedzieć się o sytuacji materialnej małżonki skarżącego. Wszystkie niezbędne informacje zostały przedstawione we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Do pisma procesowego, skarżący załączył kopię sporządzonej w formie aktu notarialnego umowy o wyłączeniu wspólności ustawowej pomiędzy małżonkami. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 Ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc. Zatem wniosek strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego podlega ponownemu rozpatrzeniu. Na wstępie należy wskazać, iż zgodnie z przepisami p.p.s.a., generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Jednakże na podstawie art. 244§ 1 p.p.s.a. ustawodawca przyznał prawo pomocy, które obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast zgodnie z art.246 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy przyznaje się osobie fizycznej w zakresie całkowitym jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy przy tym podkreślić, iż co do zasady, prawo pomocy obejmuje osoby nie osiągające żadnych dochodów lub osiągające dochód wybitnie niski, który nie pozwala na uiszczenie kosztów, nawet przy poczynionych oszczędnościach w wydatkach koniecznych. Tak więc przepisy o prawie pomocy mają zastosowanie wyłącznie do osób, które mimo największych starań nie mogą poczynić oszczędności i ponieść kosztów postępowania sądowego czy też ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika (np. radcy prawnego). Jak wynika ze złożonego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną K. Ż. Skarżący nie pracuje. Jedynym dochodem rodziny jest emerytura żony w wysokości 922,10 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 6,73 ha. Jednakże jako właściciel ziemi nie osiąga już od 10 lat z przedmiotowej nieruchomości żadnych dochodów, gdyż otrzymał zakaz wykonywania pracy zawodowej (uprawy roli). Innego majątku nie posiada. Oświadczył również, iż emerytura żony jest jedynym źródłem utrzymania jego i żony. Pismem z dnia 18.01.2011r. Referendarz sądowy wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie następujących dodatkowych dokumentów źródłowych i oświadczeń: – wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie wykazania podstawy prawnej ( ewentualnie faktycznej) do lokalu, w którym skarżący zamieszkuje bądź oświadczenia w tym zakresie (tj. czy lokal ten wynajmuje, zamieszkuje nieodpłatnie lub inne), - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie zestawienia miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem rodziny ( np. rachunki za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, Internet, TV, czynsz za mieszkanie, koszty wyżywienia, ubrania, środków czystości, ew. koszty leczenia, komunikacji, eksploatacji samochodu itp.), przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, oświadczenia czy korzysta z czyjejś pomocy, w przypadku odpowiedzi twierdzącej, podania zakresu otrzymywanej pomocy, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia o posiadanym majątku współmałżonki: nieruchomościach (podania ich rodzaju, powierzchni, położenia), ruchomościach powyżej 3.000 euro, zasobach pieniężnych w tym oszczędnościach, papierach wartościowych, -wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w jaki sposób wykorzystywana jest posiadana przez skarżącego nieruchomość rolna o pow. 6,73 ha, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia czy skarżący pozostaje osobą bezrobotną, w przypadku odpowiedzi twierdzącej należy przedłożyć z odpowiedniego Urzędu Pracy zaświadczenia w przedmiocie zarejestrowania skarżącego, gotowości do podjęcia pracy, pobierania bądź nie pobierania zasiłku dla bezrobotnych, - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia czy skarżący korzysta z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, w przypadku odpowiedzi twierdzącej określenia wysokości otrzymywanych zasiłków oraz ich częstotliwości, bądź innych form pomocy, - przedłożenia innych dokumentów, oświadczeń mogących potwierdzić w ocenie skarżącego trudną sytuację materialną i życiową. W wykonaniu wezwania skarżący oświadczył, iż prawo zakazuje mu udzielania informacji dotyczących danych osobowych, dóbr osobistych oraz majątku i sfery życia prywatnego osób trzecich, w związku z czym nie jest możliwe udzielenie przez niego odpowiedzi na trzy pierwsze pytania. Odnośnie pozostałych pytań oświadczył, iż posiadana nieruchomość leży odłogiem z uwagi na administracyjny zakaz wykonywania pracy zawodowej co jest przedmiotem postępowań sądowych – zarówno przed sądami administracyjnymi, jak i powszechnymi. Wyjaśnił, iż nie jest osobą bezrobotną gdyż posiada nieruchomość rolną, która stanowi jego miejsce pracy. Wskazał również, iż nie korzysta i nie korzystał z żadnych form pomocy społecznej. Poinformował również, iż nie będzie prosił urzędników, którzy świadomie doprowadzili go do ubóstwa o jakąkolwiek pomoc. Wezwał Sąd do zaprzestania naruszania jego godności i zbierania informacji wrażliwych dotyczących jego życia pod pozorem zbierania danych dotyczących jego stanu majątkowego. W ocenie Sądu, przedstawiona powyżej sytuacja finansowa wnioskodawcy pozwala na przyjęcie, iż skarżący spełnia przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Wnioskodawca wykazał bowiem z czego się utrzymuje oraz wyjaśnił swoją sytuację majątkową. Podał m.in., że jedynym źródłem utrzymania jest emerytura żony w wysokości 922,10 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest również współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 6,73 ha, jednakże od 10 lat z przedmiotowej nieruchomości nie uzyskuje żadnych dochodów. Stwierdzić zatem należy, iż skarżący utrzymuje się z bardzo ograniczonych środków finansowych, z których nie jest w stanie pokryć kosztów postępowania sądowego oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Ograniczenia natury finansowej nie mogą natomiast zamykać wnioskodawcy prawa do kontroli przez niezawisły sąd zaskarżonego postanowienia. Z tych też względów, na podstawie art. 260 w związku z art. 245 § 2 oraz art.246§ 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.