I SA/Ol 801/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A w B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie wymiaru podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia 2008 r. do września 2010 r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Spółka A w B. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na wymienioną w sentencji decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]’ w przedmiocie wymiaru podatku od towarów i usług za miesiące od sierpnia 2008 r. do września 2010 r.. W złożonym wraz ze skargą na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy Spółka zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazała, że od dwóch lat Urząd Skarbowy prowadzi wobec Niej kontrole, w wyniku których dokonano zajęcia rachunku bankowego oraz samochodu osobowego, a ponadto komornik zajmuje środki pieniężne w prowadzonym przez Spółkę sklepie. W wyniku tych działań strona powoli traci płynność finansową. Wskazano ponadto, że wysokość kapitału zakładowego Spółki wynosi 300.000 zł, przy czym nie posiada Ona środków trwałych, zaś wartość zysku lub straty za ostatni rok obrotowy wynosi 78.235,50 zł. Postanowieniem z dnia 13 stycznia 2015 r., działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", Sąd odrzucił wniesioną przez stronę skargę z uwagi na nieusunięcie w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi poprzez złożenie dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego lub innego dokumentu). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, może być przyznane, jeśli osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej, wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zauważyć należy, co już wielokrotnie podnoszono w orzecznictwie sądowym, że celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym (w tym również osobom prawnym oraz innym jednostkom organizacyjnym), znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami, strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych (p. postanowienia NSA: z dnia 31 lipca 2008 r., sygn. akt II FZ 297/08, z dnia 15 marca 2011 r., sygn. akt II GZ 83/11, z dnia 28 października 2011 r., sygn. akt II OZ 1040/11, opubl.: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przywołanej powyżej regulacji wynika również, że to strona ma przekonać sąd, iż znajduje się w wyżej opisanej sytuacji, która uniemożliwia poniesienie jej pełnych kosztów postępowania. Zaakcentowania także wymaga, że przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny i zostało pozostawione uznaniu sądu. Oznacza to, że nawet w razie spełnienia ustawowych wymogów przyznania prawa pomocy, sąd może oddalić wniosek. Ta fakultatywność wynika m.in. z faktu, że ww. podmioty posiadają zorganizowaną strukturę, a zatem w swojej działalności winny przewidzieć konieczność ponoszenia kosztów postępowań związanych z ich funkcjonowaniem i zgromadzić środki na ten cel (postanowienie NSA z dnia 19 września 2007 r. sygn. akt I FZ 434/07, opubl.: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl). W konsekwencji przyznanie prawa pomocy osobom prawnym odbywa się niejako w dwóch etapach. Na wstępie badana jest przesłanka w postaci braku po stronie wnioskodawcy środków na poniesienie wskazanych kosztów postępowania, a dopiero później, w przypadku stwierdzenia tych okoliczności, sąd podejmuje decyzję w przedmiocie przyznania prawa pomocy bądź oddalenia wniosku, w ramach przysługującego mu z mocy ustawy uznania. Oceniając wniosek skarżącej w aspekcie wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Na podstawie ujętych we wniosku danych nie sposób bowiem jednoznacznie stwierdzić, iż Spółka nie posiada środków pozwalających na sfinansowanie kosztów sądowych. Z oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że na majątek i dochody Spółki składa się kapitał zakładowy na kwotę 300.000 zł. Strona skarżąca wskazała również, że jej rachunek bankowy został zajęty przez organ egzekucyjny. W swej argumentacji odwołała się ponadto do okoliczności prowadzenia wobec niej kontroli podatkowych w okresie ostatnich 2 lat. Przypomnieć w związku z tym należy, że stosownie do art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy powinna dołożyć szczególnej staranności w przedstawieniu swej sytuacji w sposób kompletny i czytelny, gdyż w razie ewentualnego stwierdzenia braków w zakresie wyjaśnienia okoliczności dotyczących tej sytuacji, to właśnie ona poniesie tego konsekwencje. Pomimo obowiązku wynikającego z ww. przepisu strona nie wyjaśniła i nie udokumentowała zasadniczych kwestii związanych ze spełnieniem przesłanki przyznania prawa pomocy. Zauważyć ponadto należy, że pomimo sygnalizowanych problemów finansowych wiążących się głównie z wszczętą egzekucją administracyjną, Spółka nadal funkcjonuje, nie zaprzestała prowadzenia działalności gospodarczej, nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości, ani też nie wszczęła postępowania naprawczego. Utrzymuje zatem pewien poziom płynności finansowej. Nie wykazała tym samym, że zmaga się z groźbą niewypłacalności. Podstawy przyznania prawa pomocy, nie stanowi natomiast samo prowadzenie postępowania egzekucyjnego. Podkreślenia wymaga, że wnosząc o przyznanie prawa pomocy strona powinna wykazać, iż nie tylko w danej chwili nie ma żadnych środków finansowych, ale też, że nie istnieje żadna obiektywna możliwość ich pozyskania celem uiszczenia należnych kosztów sądowych (postanowienie NSA z 29 marca 2011 r., I OZ 191/11, opubl.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie nie zostało to uwiarygodnione. Nie wykazano w szczególności, że nie jest możliwym spieniężenie aktywów Spółki. To w interesie strony powinno leżeć takie zorganizowanie działalności, by mogła ona skutecznie prowadzić swe sprawy, w tym zainicjowane postępowanie sądowe. Zauważyć ponadto należy, że postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 13 stycznia 2015 r. skarga strony w niniejszej sprawie została odrzucona wobec nieusunięcia w wyznaczonym terminie braku formalnego w postaci nie złożenia dokumentu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego lub innego dokumentu). W związku z odrzuceniem skargi, na aktualnym etapie postępowania sądowego nie ciąży zatem na stronie obowiązek poniesienia kosztów sądowych. W sytuacji zaś wniesienia skargi kasacyjnej od wymienionego postanowienia, przysługuje jej prawo złożenia wniosku w przedmiocie zwolnienia od kosztów na tym etapie. Reasumując należy stwierdzić, że skoro w związku ze złożonym wnioskiem strona skarżąca nie wykazała w dostateczny i przekonywujący sposób, iż nie dysponuje dostatecznymi środkami na poniesienie kosztów sądowych, to brak jest podstaw do przyjęcia, że zachodzą podstawy do przyznania jej wnioskowanego prawa pomocy. Dlatego też, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.