I SA/Ol 803/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2018 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 8 lutego 2018 r., o sygn. akt I SA/Ol 803/17, odmawiającego przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi O na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. O.Sp. z o. o. (dalej jako skarżąca, Spółka, strona, wnioskodawca), wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" ., w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2016 r. We wniosku o prawo pomocy złożonym w odpowiedzi na wezwanie od uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 525 zł, strona wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że nie posiada jakichkolwiek środków na pokrycie kosztów sądowych, z uwagi na trudną wciąż pogarszającą się kondycję finansową spółki. Brak środków jest następstwem zajęcia rachunków bankowych spółki przez komorników sądowych oraz poniesionej w ubiegłym roku straty w wysokości 12.784.438,71 zł. Z oświadczeń skarżącej wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 551.650,00 zł, wartość środków trwałych wynosi 6.244,21zł. Stan na trzech rachunkach bankowych wynosi 0 zł. Stan w kasie podmiotu wynosi 0 zł. Miesięczne dochody spółki oscylują w granicach ok. 65.000,00 zł, natomiast wydatki/koszty utrzymania wynoszą 440.000,00 zł. Do wniosku została załączona kopia zeznania podatkowego CIT-8 za 2016r. z którego wynika, iż przychody spółki w ubiegłym roku wynosiły 4.700.000,00 zł, koszty uzyskania przychodów wyniosły 17.484.438,71 zł, a strata 12.784.438,71. Załączono także kopie z dwóch rachunków bankowych z Bank S.A. na dzień 16.10.2017r. oraz z Bank za okres od 01.01.2016r. do 08.02.2016r. Postanowieniem z dnia 8 lutego 2018r. Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie, odmówiła częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. W ocenie referendarza porównanie wysokości wpisu, jaki strona zobowiązana jest uiścić w niniejszej sprawie (a także w sprawach, w których aktualnie ubiega się o zwolnienie od wpisu sądowego zawisłych przed tutejszym Sądem) z przychodem netto spółki, ponoszonymi kosztami działalności gospodarczej oraz wartością kapitału zakładowego, prowadzi do wniosku, że nie istnieją przesłanki przemawiające za obciążeniem Skarbu Państwa kosztami prowadzonego przez spółkę postępowania sądowoadministracyjnego. Zdaniem referendarza sądowego spółka nie wykazała również, że zmaga się z groźbą niewypłacalności, gdyż przedłożone dokumenty świadczą o prowadzeniu działalności na dużą skalę. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem skarżąca złożyła sprzeciw. Wniosła o zmianę postanowienia referendarza sądowego i zwolnienie jej od wpisu sądowego od skargi. Zarzuciła postanowieniu referendarza naruszenie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( DZ.U. z 2017, poz. 1369 ze zm.) – dalej jako "p.p.s.a.", (powinno być art. 246 § 2 pkt 2) poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy skarżąca wykazała, że nie posiada w chwili obecnej środków na pokrycie opłat sądowych, nie tylko z uwagi na wyniki finansowe, ale przede wszystkim prowadzone wobec strony postępowania egzekucyjne, w związku z którym, wszelkie przychody które w normalnym toku działalności skarżąca by uzyskała są zajmowane przez organ egzekucyjny i fizycznie nie wpływają do Spółki. W treści sprzeciwu podniesiono, że nie tylko środki finansowe na rachunkach bankowych Spółki są zajęte przez organy egzekucyjne, ale również wierzytelności przysługujące od kontrahentów. Powoduje to, że skarżąca prowadzi działalność w bardzo ograniczonym zakresie i w rzeczywistości nie uzyskuje jakichkolwiek przychodów nie mając dostępu do pieniędzy wpływających na rachunek bankowy. Nie jest w stanie ponieść nawet kwoty wpisu w niniejszej sprawie. Z kolei spośród wspólników będących podmiotami gospodarczymi, jeden jest w stanie upadłości, a środki przekazane Spółce w ramach podwyższenia kapitału zakładowego przez drugi podmiot zostały wyczerpane. Zatem wnioskująca podjęła działania w zakresie podwyższenia kapitału, jednak możliwości w tym zakresie zostały wyczerpane, przez co strona spełnia wymogi dla uzyskania prawa pomocy. Ponadto Spółka podniosła, że ocena jej sytuacji materialnej winna być dokonywana na podstawie bieżącej sytuacji a nie odległych sprawozdań nieodzwierciedlających aktualnej sytuacji skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego nie narusza obowiązujących przepisów. Zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień referendarza sądowego, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżony akt zmienia albo utrzymuje w mocy. Czyniąc to, w myśl art. 260 § 2 p.p.s.a., działa jako sąd drugiej instancji i stosuje odpowiednio przepisy o zażaleniu. Na wstępie wskazać należy, że prawo pomocy stanowi wyjątek od zasady ponoszenia przez strony pełnych kosztów postępowania, wyrażonej w art. 199 p.p.s.a.. Skoro zaś przyznanie prawa pomocy ma charakter wyjątkowy, okoliczności przytoczone przez stronę ubiegającą się o to prawo powinny uzasadniać takie (wyjątkowe) traktowanie (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2004r., sygn. akt FZ 463/04 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przyznanie tego prawa uzależnione jest od spełnienia ściśle określonych przesłanek. W sprzeciwie skarżąca błędnie powołała art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. jako podstawę prawną przyznania prawa pomocy. Przepis ten nie ma zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż normuje warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, podczas gdy strona wnosi wyłącznie o zwolnienie od wpisu od skargi. Jak stanowi art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Przyznanie prawa pomocy osobom prawnym i innym jednostkom organizacyjnym, przy spełnianiu przesłanek przewidzianych w przepisie art. 246 § 2 pkt 1 i 2 p.p.s.a., nie ma więc charakteru bezwzględnego. Sąd bowiem może, a nie musi, przyznać taką pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2010r. sygn. akt I FSK 790/10, z dnia 30 września 2011r., sygn. akt II FZ 409/11). Zaznaczyć również należy, że od podmiotów prowadzących działalność gospodarczą wymaga się co do zasady podejmowania działań z zachowaniem wyższego stopnia staranności aniżeli ma to miejsce w przypadku osób fizycznych, niebędących profesjonalnymi przedsiębiorcami ani nie posiadających specjalistycznej wiedzy prawniczej. Dotyczy to również przewidywania konsekwencji prowadzonej działalności w postaci konieczności prowadzenia postępowań sądowych i ponoszenia związanych z tym kosztów. Osoba prawna obowiązana jest wykazać nie tylko, że nie posiada adekwatnych środków na poniesienie kosztów postępowania, ale także że nie ma ich mimo podjęcia wszelkich niezbędnych środków celem zdobycia funduszy na pokrycie tych wydatków (J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. 2., Warszawa 2006, s. 504, postanowienie NSA z dnia 24 czerwca 2008r., sygn. akt I GZ 147/08, LEX nr 479137). Dokonując analizy wniosku skarżącej, zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz argumentacji zawartej we wniesionym sprzeciwie Sąd stwierdził, że rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego nie narusza obowiązujących przepisów. Nie ma podstaw do zmiany postanowienia referendarza sądowego i postulowanego w sprzeciwie zwolnienia Spółki w całości od wpisu sądowego od skargi. Sąd podzielił stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że koszty sądowe związane z toczonymi sporami sądowymi, należy zaliczyć do zwykłych kosztów funkcjonowania Spółki, zatem konieczność ich sfinansowania nie może być rozpatrywana w kategorii obciążenia jej nieuzasadnionymi ciężarami zwłaszcza, że wysokość wpisu jest wielokrotnie niższa od ponoszonych przez skarżącą kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Skarżąca wykazała bowiem za 2016r. poniesione koszty w wysokości 17.484.843,11 zł, aktualnie deklarowała miesięczne wydatki w granicach 440.000 zł i uzyskany miesięczny dochód w wysokości 65.000 zł. Powyższe dane świadczą o prowadzeniu działalności na znaczną skalę. Spółka odnotowuje znaczące obroty (za 2016r. blisko 5 mln zł), generując jednocześnie wysokie koszty prowadzonej działalności. Z porównania tych kwot wynika, że posiada nie tylko znaczny potencjał finansowy związany z uzyskiwanymi przychodami, ale również znaczne zasoby finansowe przejawiające się w kwocie poniesionych kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Osoba prawna nie może powoływać się tylko na to, że aktualnie nie dysponuje środkami na poniesienie kosztów sądowych, musi natomiast wykazać podjęcie wszelkich niezbędnych działań zmierzających do zdobycia funduszy. Źródła finansowania wskazał już referendarz. W pierwszej kolejności Spółka winna zwrócić się o pomoc do swoich udziałowców, z woli których funkcjonuje w obrocie prawnym. Powyższe wynika z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2013r., poz. 1030 ze zm.). Wspólnicy, którymi są dwie spółki: spółka akcyjna i spółka z o.o., posiadające w skarżącej Spółce udziały o łącznej wartości 551.650 zł, nie mogą pozostawać bierni w sytuacji trudności finansowych i oczekiwać udzielenia przez państwo bezzwrotnej pomocy finansowej na prowadzenie postępowań sądowych. Skarżąca nie wykazała, że podjęła wszelkie działania zmierzające do pozyskania niezbędnych środków na pokrycie jej własnej aktywności i zapewnienie środków na wniesienie wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Deklarowany w sprzeciwie brak możliwości dopłat wspólników nie jest przekonywujący. Nie ma przeszkód, aby wspólnik ponownie dofinansował funkcjonującą Spółkę. Natomiast postulowane w sprzeciwie dążenie do orzekania w oparciu o aktualną sytuację skarżącej jest jak najbardziej zasadne, dlatego Spółka już w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zobowiązana przedstawić aktualne dane finansowe. Strona jest najlepiej poinformowana i stosowne dane winna udostępniać na potrzeby omawianego postępowania. Ciężar dowodu istnienia przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych spoczywa na wnioskodawcy, który ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Wniosek o przyznanie prawa pomocy był w niniejszej sprawie rozpatrywany na podstawie udostępnionych przez skarżącą informacji i przez nią udokumentowanych. Nie było powodu, aby uznawać te informacje za niepełne. Sąd nie kwestionuje trudności wnioskodawcy związanych z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi, zajęciem rachunków bankowych, oraz wykazaną stratą za 2016r. Niemniej strona prowadzi działalność znacznych rozmiarów, a kwoty jakimi operuje są niewspółmiernie wysokie w porównaniu z kwotą należnego wpisu - nie tylko wymaganego w niniejszej sprawie, ale także w pozostałych sprawach zawisłych przed tutejszym Sądem (przychody Spółki w 2016r. wynosiły ponad 4.700.000 zł). Podkreślenia wymaga, że Spółka konsekwentnie prowadzi działalność gospodarczą, z której odnotowuje wysoki przychód. Na tle powyższego zarzuty sprzeciwu, w tym odnośnie naruszenia przez referendarza art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., nie zasługują na uwzględnienie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak sentencji postanowienia.