I SA/Ol 806/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 100 (słownie sto) złotych Wnioskiem z dnia "[...]" skarżący J. W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych w tym wpisu od skargi w wysokości 200 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną G. W. Z tytułu umowy o dzieło oraz ze świadczenia emerytalnego małżonkowie "[...]" uzyskują łączny dochód w wysokości 1.444,78 zł. Posiadają mieszkanie o powierzchni 60 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 6 ha. Wnioskodawca posiada także zaległości w opłatach za mieszkanie w kwocie 2.400 zł oraz spłaca pożyczkę w wysokości 530 zł. W złożonym wniosku wnioskodawca przedstawił swoje wydatki i dochody tj.: 1.444,78 zł – 400 zł (opłata za mieszkanie) – 100 zł (opłata za energię elektryczną) – 100 zł (opłata za telefon). Z powyższego wynika, iż na utrzymanie pozostaje mu wraz z żoną 844,78 zł. Argumentując wniosek skarżący wskazał, że znajduje się w bardzo trudnej sytuacji materialnej powodującej brak środków na bieżące utrzymanie. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy, na podstawie złożonych przez niego oświadczeń referendarz sądowy doszedł do wniosku, że sytuacja majątkowa, rodzinna i osobista skarżącego pozwala na opłacenie kosztów sądowych jedynie do wysokości 100 zł, która to kwota stanowi górny pułap kosztów jakie jest on w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać bowiem należy, że wnioskodawca uzyskuje wraz z żoną stały miesięczny dochód w wysokości 1.444 zł, nadto posiadają majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 6 ha. Dodatkowo spłaca raty pożyczki w wysokości 530 zł, posiada zatem zdolność kredytową, zaś zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych, którymi są m.in. koszty sądowe. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.