I SA/Ol 806/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. W. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy przyrznia pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2009 postanawia przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 100 (słownie sto) złotych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł J. W. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 21 stycznia 2011r. roku przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w kwocie przekraczającej 100 złotych. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw w uzasadnieniu którego wskazał, że wnosi o całkowite zwolnienie, gdyż nie ma skąd wziąć 100 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną. Małżonkowie W. uzyskują łączny dochód w wysokości 1.444,78 zł. Posiadają mieszkanie o powierzchni 60 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 6 ha. Wnioskodawca posiada także zaległości w opłatach za mieszkanie w kwocie 2.400 zł oraz spłaca pożyczkę w wysokość 530 zł. Ponosi także opłatę za mieszkanie w wysokości 400 zł, za światło w wysokości 100 zł i za telefon w wysokości 100 zł. Na utrzymanie dwóch osób po spłacie pożyczki pozostaje 314, 78 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W razie wniesienia sprzeciwu, zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd. Generalną zasadą postępowania przed sądami administracyjnymi jest konieczność ponoszenia przez strony kosztów postępowania związanych z udziałem w sprawie. Wyjątek od powyższej zasady wprowadza instytucja prawa pomocy. Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W orzecznictwie podkreśla się jednakże, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienie od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.). Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. Oceniając sytuację finansową wnioskodawcy, na podstawie złożonych przez niego oświadczeń Sąd doszedł do wniosku, że sytuacja majątkowa, rodzinna i osobista skarżącego pozwala na opłacenie kosztów sądowych jedynie do wysokości 100 zł, która to kwota stanowi górny pułap kosztów jakie jest on w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać bowiem należy, że wnioskodawca uzyskuje wraz z żoną stały miesięczny dochód w wysokości 1.444 zł, nadto posiadają majątek w postaci nieruchomości rolnej o powierzchni 6 ha. Dodatkowo spłaca raty pożyczki w wysokości 530 zł, posiada zatem zdolność kredytową, zaś zobowiązania cywilnoprawne nie mogą mieć pierwszeństwa w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych, którymi są m.in. koszty sądowe. Wskazać należy, iż Sąd wziął także po uwagę fakt, że obecnie przed tut. Sądem toczy się także drugie postępowanie w sprawie I SA/OI 724/10., w której stroną skarżącą jest również J. W. Tym samym mając powyższe na względzie stwierdzić należy, iż na obecnym etapie postępowania skarżący jest obowiązany uiścić jedynie połowę należnego wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Przyznany zakres zwolnienia powoduje, że poza uiszczeniem wpisu w kwocie 100 zł skarżący nie będzie miał obowiązku pokrywać żadnych innych kosztów sądowych w toku dalszego postępowania sądowego. Pod pojęciem kosztów sądowych zgodnie z art. 211 p.p.s.a., należy rozumieć opłaty sądowe i zwrot wydatków. Opłatami sadowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Pismami podlegającymi opłacie jest m.in. skarga kasacyjna, od której pobiera się wpis lub wniosek o sporządzenie uzasadnienia, od którego pobiera się opłatę kancelaryjną. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w pkt 1 postanowienia.