I SA/Ol 808/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2013r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Spółki A o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółki A na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[..]" w przedmiocie: odmowy stwierdzenia nadpłaty podatku dochodowego od osób prawnych oraz pozostawienia bez księgowania korekty zeznania postanawia: odmówić zwolnienia od kosztów sądowych Spółka A złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu w wysokości 1.325 zł. Wskazała, że koszty postępowania przekraczają możliwości strony skarżącej. Wyjaśniła, iż od 2010 r. spółka nie osiąga przychodów. Działalność gospodarcza spółki nie została zawieszona, pomimo praktycznego jej nieprowadzenia od czterech lat. Dodała, iż jest spółką celową powołaną na wybudowanie jednego budynku wielomieszkaniowego, które to zadanie zostało wykonane w 2009r. Podniosła, że za ostatni rok obrotowy według bilansu poniosła stratę w wysokości 5.099,28 zł. Z oświadczenia Spółki wynikało, że jej kapitał zakładowy wynosi 140.000 zł, zaś na rachunku bankowym w "[...]" na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku posiadała kwotę 5.758 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje: Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie zaś z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże ona, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wskazać należy, iż udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalności gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów także sądowych (vide: postanowienie NSA z dnia 6 października 2004r., sygn. akt. GZ 61/04, GZ 64/04 niepubl.). Zgodnie bowiem z art. 84 Konstytucji każdy na obowiązek świadczenia ciężarów i świadczeń publicznych, do których zalicza się daniny publiczne w postaci kosztów sądowych. Zwolnienia od tego rodzaju danin stanowi więc odstępstwo od konstytucyjnej zasady ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego winno być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli (vide: postanowienie NSA z dnia 10 stycznia 2005r., sygn. akt FZ 478/04 niepubl.). Dodatkowo wskazać należy, iż to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek udowodnienia zaistnienia przesłanek uzasadniających przyznanie jej prawa pomocy w określonym zakresie. W sytuacji gdy wnioskodawcą jest osobą prawną jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, musi ona wykazać nie tylko, iż nie ma środków na poniesienie kosztów postępowania, lecz także że nie ma ich, mimo wykorzystania wszelkich możliwości aby zdobyć fundusze na ich pokrycie. Oceniając sytuację finansową Spółki na podstawie złożonych przez nią oświadczeń Referendarz sądowy doszedł do wniosku, iż skarżąca nie wykazała, że spełnia przesłanki warunkujące przyznanie jej prawa pomocy. Wnioskodawczyni nie wskazała na żadne szczególne czy też wyjątkowe okoliczności świadczące o jej trudnej sytuacji finansowej takie jak np. prowadzona wobec niej egzekucja, zajęcie kont bankowych, wysokie zobowiązania pieniężne wobec innych podmiotów, zadłużenie, zawieszenie działalności gospodarczej, upadłość spółki czy inne. Takie okoliczności jak brak przychodów od 2010r., nieprowadzenie działalności gospodarczej od czterech lat czy stosunkowo niewielka strata za ostatni rok obrotowy nie są wystarczającym argumentem przemawiającym za przyznaniem spółce prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać bowiem należy, iż skarżąca posiada środki na rachunku bankowym w wysokości 5.758,70 zł, które znacznie przekraczają wysokość wymaganego na chwilę obecną wpisu sądowego. Spółka posiada tym samym środki pieniężne wystarczające na pokrycie kosztów zainicjowanego przez nią postępowania sądowego. Skoro zatem spółka nie wykazała żadnych nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających jej przeznaczenie, części tych środków na pokrycie kosztów sądowych, nie ma przeszkód aby koszty te pokryła we własnym zakresie bez konieczności odwoływania się do pomocy ze strony Skarbu Państwa. Na marginesie wskazać należy, iż podmiotem zwracającym się o udzielenie preferencji w postaci zwolnienia od kosztów sądowych jest spółka prawa handlowego – spółka kapitałowa. Kodeks spółek handlowych przewiduje rozwiązania, za pomocą których podmiot ten, jeśli nie jest w stanie uzyskać z zewnątrz niezbędnych do działalności środków finansowych, może skorzystać z pewnych instytucji; mianowicie dopłat wspólników. W sytuacji zatem, gdy Spółka nie dysponuje środkami pieniężnymi niezbędnymi do opłacenia koniecznych wydatków, udziałowcy Spółki mają możliwości prawne wesprzeć finansowo utworzony przez nich podmiot prawa, poprzez dofinansowanie działalności spółki. Podkreślić przy tym należy, że aktualne na gruncie przedmiotowej sprawy pozostaje orzeczenie SN z dnia 13 września 1937r. II C 618/37 OSN(C) 1938/6/293, Lex 4328, w którym wyrażono pogląd, że "Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, ubiegająca się o prawo ubogich, (...) nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość nie może się powołać na swe zupełne ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe przez zażądanie dopłat od wspólników". Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, że wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych nie wyczerpuje ustawowej przesłanki, o której mowa w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.