I SA/Ol 815/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Skarżący K.K. zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w tym wpisu określonego na kwotę 500 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż prowadzi on działalność gospodarczą, która jak oświadczył od lipca 2009r generuje stratę. Skarżący otrzymuje również rentę inwalidzką, która wyniosła w okresie od stycznia do listopada 2009r. - 11.941. zł, z działalności gospodarczej w tym okresie uzyskał dochód w wysokości 66.705,42 zł. We wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Małżonka skarżącego uzyskuje dochód z tytułu emerytury oraz z tytułu działalności gospodarczej. W okresie od stycznia do listopada 2009r małżonka skarżącego uzyskała dochód 17.020,03 zł (z tytułu emerytury) oraz 28.045,62 zł (z działalności gospodarczej). Łącznie małżonkowie w wykazywanym okresie – 11 miesięcy uzyskali dochód 123.712,39 zł. Skarżący jest współwłaścicielem nieruchomości o pow. 1.272m2 zabudowanej domem wolnostojącym o powierzchni 536 m2 – w "[...]". Argumentując wniosek skarżący podniósł, iż stan środków na wspólnym z małżonką rachunku bankowym jest ujemny, a wysokość spłat kredytów konsumpcyjnych w znacznej mierze wyczerpała uzyskany dochód. Wnioskodawca wskazał, iż w 2009r. wspólnie z małżonką dokonał spłaty kredytu osobistego w wysokości 36.313 zł oraz odsetek w kwocie 14.425 zł, łącznie 50.738 zł. Dodatkowo z treści skargi wynika, iż - jak podaje skarżący, łączny średniomiesięczny dochód jego rodziny za 8 miesięcy ubiegłego roku wynosił 14.610,49 zł, a po dziewięciomiesięcznym okresie ubiegłorocznej działalności wynosi średniomiesięcznie 12.915,68 zł. Skarżący w uzasadnieniu skargi wykazał również miesięczne wydatki jakie ponosi jego rodzina, niezbędne dla ustalenia jego rzeczywistej sytuacji majątkowej. Miesięczne koszty utrzymania jego gospodarstwa domowego przedstawiają się następująco: energia elektryczna – 625 zł, telefon – 125 zł, woda – 90 zł, ubezpieczenie domu – 25 zł, leki – 225 zł, wyżywienie, odzież, środki czystości – ok. 2.000 zł, podatek od nieruchomości 142,30 zł, eksploatacja windy 192,60 zł, olej opałowy – 616 zł, spłata kredytu hipotecznego – 2.190 zł, spłata kredytu gotówkowego – ok. 1.154 zł, spłata kredytu gotówkowego Platinum – 3.594,36 zł, spłata kredytu odnawialnego w ramach linii kredytowej w Banku PKO BP – 3.000 zł, spłata kredytu na cele restrukturyzacyjne – 2.077,20 zł. Skarżący załączył również wyciąg z rachunku bankowego z Banku PKO BP z okresu od 01.12.2009r. do 28.12.2009r. z saldem na koniec okresu minus 8.765,31 zł. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 246 §1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, w przypadku gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast stosownie do pkt 2 §1 art. 246 ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a., prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z powyższej regulacji wynika, iż chcąc ubiegać się o prawo pomocy, strona musi wykazać, że rzeczywiście nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bądź pełnych kosztów postępowania - w tym drugim przypadku bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy zauważyć, że ciężar dowodu spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wnioskodawca powinien zatem wykazać, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że nie jest w stanie pokryć kosztów procesu we własnym zakresie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to sprowadzać się powinna do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie jej udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Rozpatrując w powyższym świetle wniosek skarżącego uznać należało, iż nie zasługuje on na uwzględnienie, wnioskodawca nie wykazał bowiem, że spełnia ustawowe przesłanki do udzielenia prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wskazać należy, iż sytuacja finansowa i majątkowa wnioskodawcy pozwala na poniesienie kosztów sądowych w pełnej wysokości. W pierwszej kolejności odnieść należy się do spłacanych przez wnioskodawcę i jego małżonkę rat kredytów. Jak wynika z danych przedstawionych przez ubiegającego się o prawo pomocy, miesięcznie spłaca on raty kredytów w łącznej wysokości 11.319.04 zł. Jednakże jak wynika z akt administracyjnych w kwocie tej ujęte zostały również zobowiązania zaciągnięte przez prowadzoną przez skarżącego firmę A. Są to: kredyt odnawialny w ramach linii kredytowej w Banku PKO BP (3.000 zł) oraz kredyt na cele restrukturyzacyjne (2.077,20 zł). Tym samym raty kredytów w łącznej wysokości 5.077,20 zł są zobowiązaniami innego podmiotu, a mianowicie spółki jawnej, która zgodnie z art. 22 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (Dz. U. Nr 94, poz. 1037 ze zm.) prowadzi przedsiębiorstwo pod własną firmą, a nie jest inną spółką handlową. Z regulacji powyższej wynika, iż spółka jawna posiada zdolność prawną, która umożliwia jej występowanie w stosunkach zewnętrznych jako podmiot prawa, mający własną sferę praw i obowiązków, a zatem i własny majątek, którym odpowiada za swoje zobowiązania. Wskazać należy, iż fakt ponoszenia zobowiązań z tytułu zaciągniętych kredytów nie może być wystarczającą okolicznością uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Wysokość rat kredytowych obciążających skarżącego w kwocie około 6.240 zł. miesięcznie, została ustalona w oparciu o możliwości finansowe kredytobiorcy. Możliwości te zostały także zweryfikowane przez profesjonalne instytucje finansowe, które wydały pozytywne decyzje o udzieleniu wnioskodawcy znacznych kredytów: hipotecznego (300.000 zł) i konsumpcyjnych (90.000zł i 13.480 CHF). Oznacza to, że sytuacja finansowa wnioskodawcy jest na tyle dobra, iż gwarantuje terminową spłatę zaciągniętych zobowiązań wraz z pozostałymi kosztami bieżącego utrzymania rodziny. Znajduje to również odzwierciedlenie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, skoro skarżący nie podniósł, by miał trudności finansowe z terminowym uiszczaniem tych należności, czy też, że zalega ze spłatą rat kredytów. Ponadto skarżący wykazał, iż w ubiegłym roku wspólnie z małżonką dokonał spłaty kredytu osobistego w wysokości 36.313 zł oraz odsetek w kwocie 14.425 zł, łącznie 50.738 zł. Dodatkowo podkreślić należy, iż ponoszenie wydatków związanych ze spłatą zaciągniętych kredytów nie może być uznane za przyczynę uzasadniającą przyznanie prawa pomocy. Jak wskazano wyżej sytuacja ta świadczy o tym, że wnioskodawca posiada środki, które pozwalają mu na zaciągnięcie tego typu zobowiązań i ich spłatę. Dlatego też niezrozumiałe jest, aby wnioskodawca spłacał inne ciążące na nim zobowiązania o charakterze prywatnoprawnym, i to w kwocie (6.240 zł) dwunastokrotnie wyższej od wymaganego na chwilę obecną wpisu od skargi (500 zł), a jednocześnie żądał by na tej podstawie koszty związane z wniesieniem skargi pokrywał za niego Skarb Państwa. Brak jest racjonalnego uzasadnienia dla przyjęcia stanowiska, iż to budżet powinien kredytować w tym zakresie stronę skarżącą. Ponadto na marginesie dodać należy, iż majątek skarżącego został zwiększony o uzyskane kwoty kredytów, i tym samym to sam skarżący winien tak rozsądnie zawierać umowy kredytowe, aby spłata kredytu nie stanowiła nadmiernego obciążenia co do kosztów utrzymania skarżącego i jego rodziny. Argumentując odmowę przyznania prawa pomocy zauważenia wymaga również, iż wnioskodawca dysponuje majątkiem nieruchomym w postaci nieruchomości zabudowanej domem wolnostojącym o powierzchni 536 m2. Posiadanie takiego majątku stwarza możliwość uzyskania dodatkowych środków finansowych poprzez jego wynajęcie czy też częściową sprzedaż. Okoliczności te, co do zasady, wykluczają możliwość skorzystania z dobrodziejstwa prawa dla ubogich. Podnieść również należy, iż wnioskodawca osiąga dochody w wysokości znacznie przekraczającej średnie przeciętne wynagrodzenie. Miesięczny dochód 2 – osobowej rodziny to kwota 12.915,68. Nawet przy uwzględnieniu wysokich rat kredytów dochody te są znaczne i wystarczające na uiszczenie wpisu w niniejszej sprawie. Skarżący nie wykazał przy tym, by miał jakieś zaległości w bieżących płatnościach, zatem osiągane dochody pozwalają na pokrycie niezbędnych koszów utrzymania 2-osobowej rodziny, a także znacznych rat kredytowych. Całościowa ocena sytuacji materialnej i finansowej wnioskodawcy nie pozwala na stwierdzenie, iż jest on osobą wymagającą pomocy Państwa, tym samym nie znajdują uzasadnienia argumenty skarżącego, iż działalność gospodarcza generuje straty, a obecny stan środków na rachunku bankowym jest ujemny. Godzi się zauważyć, iż przejściowe kłopoty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, nie są wystarczającym argumentem przemawiającym za przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym okresie. Zwłaszcza w sytuacji posiadania przez skarżącego znacznego majątku, uzyskiwania wysokich dochodów, oraz możliwości spłacania wysokich rat kredytów. W tych okolicznościach poniesienie przez wnioskodawcę kosztów sądowych w postaci wpisu sądowego w wysokości 500 zł mieści się w jego możliwościach finansowych i nie spowoduje uszczerbku utrzymania koniecznego wnioskodawcy i jego rodziny. W związku z tym skoro nie są spełnione przesłanki określone w art. 246 § 1 p.p.s.a. należało orzec jak w sentencji.