I SA/Ol 815/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2017 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 29 listopada 2016r., w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi H.Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie: zobowiązania w podatku dochodowym od osób prawnych za 2010 r. postanawia: zmienić zaskarżone postanowienie i przyznać stronie skarżącej prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 300 (trzysta) złotych. Skarżąca spółka "H" Sp. z o.o. z siedzibą w W. prowadząca działalność w zakresie "pozostałe doradztwo w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania", wniosła na urzędowym formularzu PPPr o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że jako strona postępowania konsekwentnie nie zgadza się ze stanowiskiem organu podatkowego. Podkreśliła, że na podstawie decyzji organu I instancji – Naczelnika Urzędu Skarbowego, w dniu 19.05.2016 r. dokonano zajęcia kwoty 98.027,61 zł tytułem "spłata zajęcia egz. "H. SPÓŁKA Z OGRANICZONĄ ODPOWIEDZIALNOŚCIĄ". Zajęcia dokonano bez zawiadomienia Spółki, w związku z powyższym, nie posiada ona środków na pokrycie kosztów procesu. W oświadczeniu o majątku i dochodach strona podała, że kapitał zakładowy spółki wynosi 5.050 zł, wartość środków trwałych 0 zł, zaś za ostatni rok obrotowy strona poniosła stratę w kwocie 7.555,78 zł. Saldo rachunku bankowego na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosiło 936,46 zł. Postanowieniem dnia 29 listopada 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 815/16 Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił stronie skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wskazał m.in., że w niniejszej sprawie aktualne koszty sądowe to wpis od skargi w wysokości 500 zł. Spółka zaś w podpisanym w dniu 18.11.2016 r. przez Prezesa Zarządu urzędowym formularzu PPPr deklaruje na ujawnionym rachunku bankowym kwotę 936,46 zł. Nadto ustalono, że na mocy wyroku z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt I SA/Ol 164/16 tut. Sądu zasądzono od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę 8 835 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarówno okoliczność posiadania przez Spółkę środków na rachunku bankowym jak i fakt uzyskania zwrotu kosztów sądowych we wskazanej wyżej wysokości, zdaniem referendarza sądowego, umożliwia Spółce samodzielne poniesienie kosztów postępowania sądowego. Spółka bowiem jako przedsiębiorca powinna zabezpieczyć odpowiednie środki na konieczne koszty sądowe związane z toczącymi się postępowaniami sądowymi. Podkreślono, że zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od podmiotów toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – również sądowych. Wskazano również, że ze złożonego przez Prezes Zarządu oświadczenia, nie wynika aby spółka zalegała z płatnościami kontrahentom, pracownikom, ZUS-owi czy urzędowi skarbowemu. Zdaniem referendarza sądowego, skarżąca spółka nie wykazała należycie zasadności przedmiotowego wniosku. Sama bowiem okoliczność zajęcia kwoty 98.027.61 zł na rachunku bankowym Spółki, nie może stanowić samodzielnej podstawy do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Fakt ten bowiem nie spowodował, że strona straciła płynność finansową, a przynajmniej Spółka nie uprawdopodobniła tego faktu w żaden sposób. Nadto pomimo zajęcia tej kwoty Spółka, na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku tj. 31.10.2016 r., a zatem już po doręczeniu skarżącej decyzji organu odwoławczego posiadała środki pieniężne na opłacenie m.in wpisu od skargi. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem strona wniosła sprzeciw, w którym wskazała m.in., że zwrócone koszty sądowego zostały wydatkowane na pokrycie kosztów sądowych oraz kosztów zastępstwa procesowego i strona nimi nie dysponuje. Bezprawne zajęcie kwoty 98.027,61 zł przez organy państwowe pozbawiło stronę środków pieniężnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Stosownie do treści art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r., poz. 718 ze zm. dalej cyt. jako "p.p.s.a."), od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. W takiej sytuacji, tj. rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego, sąd zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 § 2 p.p.s.a. stanowi wyjątek od zasady określonej w art. 167a § 2-3 p.p.s.a., że sąd rozpoznający sprzeciw działa jako sąd pierwszej instancji. Wniosek dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Prawo pomocy w takim zakresie może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej - gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy jest jednym z elementów umożliwiającym realizację konstytucyjnego prawa do sądu i zastrzeżone zostało dla przypadków uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jednak to rzeczą wnioskodawcy jest dokładne i zgodne z prawdą przedstawienie własnej sytuacji majątkowej oraz wykazanie, że spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Z formularza wniosku PPPr złożonego przez stronę skarżącą wynika, że wartość środków trwałych wynosi 0 zł. Strata za ostatni rok obrotowy według bilansu – 7.555,78 zł. Saldo na rachunku bankowym to 936,46 zł. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, zdaniem Sądu strona nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W ocenie Sądu sytuacja finansowa skarżącej pozwala na wygospodarowanie środków na uiszczenie kosztów sądowych w części. Przyznane prawo pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych ponad kwotę 300 zł nie przekracza możliwości finansowych strony skarżącej. Za przyznaniem prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych ponad kwotę 300 zł, przemawia również okoliczność, że odmowa przyznania prawa pomocy stanowiłaby w rozpoznawanej sprawie naruszenie konstytucyjnego prawa do sądu, ustanowionego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP .Brak środków na uiszczenie wpisu spowodowałaby konieczność cofnięcia skargi, bądź jej odrzucenie. W konsekwencji obiektywnie uniemożliwiłoby to stronie skarżącej doprowadzenie do kontroli zaskarżonej decyzji (tj. realizację prawa do sądu). Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 260 § 1 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji.