I SA/Ol 817/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod, Sędziowie sędzia WSA Wojciech Czajkowski,, sędzia WSA Renata Kantecka (sprawozdawca), Protokolant specjalista Paweł Guziur, po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 19 lutego 2015r. sprawy ze skargi spółki A na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2009-2013 postanawia: odmówić dopuszczenia stowarzyszenia do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika postępowania I SA/Ol 817/14 UZASADNIENIE A. w G. (zwana dalej "skarżącą"), wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]’ w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2009-2013. Pismem z dnia 24 listopada 2014 r. Stowarzyszenie B. w S. (zwane dalej "Stowarzyszeniem"), na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 25 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz. U. z 2012 r. poz. 270, zwanej dalej "p.p.s.a."), zgłosiło udział w postępowaniu w sprawie ze skargi A. na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego i wniosło o dopuszczenie do udziału w charakterze uczestnika. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że Wójt Gminy W. zwrócił się do Stowarzyszenia o udzielenie mu pomocy poprzez włączenie się Stowarzyszenia w charakterze uczestnika do postępowania sądowoadministracyjnego ze skargi skarżącej na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia "[...]" w sprawie umorzenia wszczętego z urzędu postępowania podatkowego dotyczącego określenia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2008 r. oraz określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2009 - 2013. Zdaniem Wójta, udział Stowarzyszenia pomoże zapewnić ochronę interesów Gminy. Postępowanie będące przedmiotem rozpoznania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie dotyczy prawidłowości rozliczeń operatora przesyłu energii elektrycznej w zakresie podatku od nieruchomości należnego od obiektów położonych na terenie Gminy W. Wynik postępowania będzie miał bezpośredni wpływ na wysokość podatku stanowiącego dochody Gminy oraz będzie miał istotne znaczenie dla sytuacji finansowej pozostałych samorządów gminnych zlokalizowanych w regionie "[...]". Powołując się na art. 33 § 2 p.p.s.a. Stowarzyszenie uznało, że przedmiotowa sprawa dotyczy zakresu jego działalności statutowej. Celem jego powołania było bowiem stworzenie organizacji, która niezależnie od innych instytucji rządowych, samorządowych i pozarządowych będzie udzielała pomocy technicznej i merytorycznej m.in. jednostkom samorządowym regionu "[...]". Powyższe założenia znalazły odzwierciedlenie w Statucie Stowarzyszenia. Zgodnie z § 3 pkt 1 Statutu, celem Stowarzyszenia jest propagowanie oraz wspieranie wszelkich inicjatyw ekonomicznych i udzielanie pomocy poszczególnym samorządom gmin, powiatom oraz podmiotom gospodarczym, służącej rozwojowi regionu "[...]". Natomiast, stosownie do § 4 pkt 2 Statutu, Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez współpracę z organizacjami, samorządami, fundacjami i stowarzyszeniami. W ocenie Stowarzyszenia, spełnia ono również warunki formalnoprawne, gdyż jest organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami powszechnie obowiązującego prawa (§ 1 pkt 2 Statutu), a jego działalność statutowa uwzględnia charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej (§ 3 pkt 1 i § 4 pkt 2 Statutu). Na potwierdzenie powyższego, Stowarzyszenie załączyło odpis z Rejestru Stowarzyszeń oraz Statut Stowarzyszenia. Za udziałem Stowarzyszenia w postępowaniu przed Sądem przemawia również cel publiczny, czyli udzielanie pomocy samorządom gmin służącej rozwojowi regionu "[...]". Udział Stowarzyszenia w przedmiotowym postępowaniu nie służy partykularnym interesom jego lub też jego członków, lecz przekłada się bezpośrednio na interes mieszkańców Gminy W., zaś pośrednio na interes wszystkich mieszkańców regionu "[...]". Ponadto, udział Stowarzyszenia służy kontroli społecznej nad postępowaniem. Kontrola ta, związana jest z istotnym dla wielu samorządów regionu "[...]" zagadnieniem opodatkowania podatkiem od nieruchomości obiektów elektroenergetycznych. Ustalenie, że decyzja organu podatkowego została wydana w sposób właściwy może mieć istotne znaczenie dla stwierdzenia, że w innych gminach w taki sam sposób podatnik podobnie niewłaściwie ustalił przedmiot, podstawę i stawkę podatku od nieruchomości. Udział Stowarzyszenia w postępowaniu ma więc na celu ochronę obiektywnego porządku prawnego, realizowaną poprzez m.in. możliwość prezentowania swojego stanowiska oraz polemiki z argumentacją podatnika. W piśmie z dnia 11 lutego 2015r. skarżąca wniosła o niedopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Podkreśliła, ze wymóg art.33 § 2 p.p.s.a. dotyczący "statutowej działalności" organizacji społecznej, konieczny dla ustalenia, czy działalność ta dotyczy interesów prawnych innych osób winien się mieścić w zakresie celów statutowych i powinien być on interpretowany ściśle. Działalności takiej nie można domniemywać z ogólnych zapisów określających cele stowarzyszenia. Przyjęte w statucie Stowarzyszenia jako należące do jego działalności "współpraca z organizacjami, samorządami, fundacjami i stowarzyszeniami" jest zadaniem o bardzo ogólnym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie, zważył co następuje: Wniosek Stowarzyszenia, w ocenie Sądu, nie jest zasadny. W postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działania, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi (art.32 p.p.s.a.). Zgodnie z treścią art. 25 § 4 p.p.s.a. zdolność sądową mają organizacje społeczne, choćby nie posiadały osobowości prawnej, w zakresie ich statutowej działalności w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób. W myśl zaś art.33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może również zgłosić osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Zgodnie z uchwałą NSA z dnia 19 maja 2003r., sygn. akt OPS 1/03, powierzenie organowi jednostki samorządu terytorialnego właściwości do orzekania w sprawie indywidualnej w formie decyzji administracyjnej, niezależnie od tego, czy nastąpiło to na mocy ustawy, czy też w drodze porozumienia, wyłącza możliwość uzyskania przez tę jednostkę ochrony interesu prawnego w trybie postępowania administracyjnego, czy sądowoadministracyjnego. W takiej sytuacji jednostka samorządu terytorialnego nie ma legitymacji procesowej strony w tym postępowaniu. W przypadku, gdy przedmiotem kontroli jest akt wydany w skutek odwołania wniesionego od rozstrzygnięcie organu samorządowego w I instancji, organ ten nie ma możliwości uzyskania statusu uczestnika na prawach strony w postępowaniu sądowoadministracyjnym. W konsekwencji powyższego wskazać należy, że Wójt Gminy W., który wydał w niniejszej sprawie decyzję jako organ I instancji, nie jest ani stroną postępowania, ani jego uczestnikiem. Stowarzyszenie natomiast, które we wniosku wskazało na prośbę Wójta Gminy W. o udzielenie mu pomocy poprzez włączenie się do udziału w niniejszym postępowaniu w charakterze uczestnika, nie może zostać dopuszczone, gdyż sprawa nie dotyczy "innych osób", o których mowa w powołanych przepisach, lecz organu samorządu terytorialnego, który w sprawie działał w I instancji. Dokonując wykładni art. 33 § 2 p.p.s.a. Sąd miał także na uwadze stanowisko zawarte w powołanym przez Stowarzyszenie postanowieniu 7 sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09 (dostępne w Internecie pod adresem http:/orzeczenia.nsa.gov.pl), w którym przyjęto, że: - po pierwsze, organizacja społeczna ubiegająca się o prawo udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym musi spełniać warunki formalno-prawne, tj. być organizacją powołaną zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa powszechnie obowiązującego, a zakres działalności statutowej musi uwzględniać charakter rozstrzyganej sprawy sądowoadministracyjnej; - po drugie, udział organizacji społecznej musi odpowiadać celowi sądownictwa administracyjnego, tj. sprzyjać realizacji "sądowej kontroli administracji"; - po trzecie, sąd administracyjny rozpoznający wniosek organizacji społecznej ubiegającej się o dopuszczenie do udziału w postępowaniu przed tym sądem, musi mieć zapewnioną prawną możliwość rzeczywistego zbadania, czy organizacja, korzystając z prawa wynikającego z art. 33 § 2 p.p.s.a. realizuje cel publiczny, dla którego została powołana. W świetle przedstawionych uwag nie jest zatem dopuszczalna taka wykładnia art. 33 § 2 p.p.s.a., według której sąd administracyjny byłby (niejako automatycznie) zobowiązany do uwzględnienia wniosku organizacji społecznej z tego i tylko tego powodu, że jest ona formalnie organizacją społeczną, a charakter rozpoznawanej sprawy sądowoadministracyjnej jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Jeżeli chodzi o pierwszą przesłankę to jest ona spełniona gdy istnieje merytoryczne powiązanie przedmiotu postępowania sądowoadministracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej, określonymi w statucie. Pomiędzy celami statutowymi organizacji społecznej, a przedmiotem sprawy sądowo-administracyjnej musi istnieć powiązanie merytoryczne w sensie prawnym. Przedmiot postępowania sądowoadministracyjnego musi wkraczać w zakres działania organizacji. Innymi słowy, sprawa musi dotyczyć zasadniczych kierunków działalności danej organizacji zapisanych w statucie lub innym akcie regulującym wewnętrzny ustrój danej organizacji społecznej. Musi zatem istnieć merytoryczne powiązanie, rozumiane w sensie prawnym, a nie tylko faktycznym, przedmiotu postępowania sądowoadministracyjnego z celami i zakresem działania organizacji społecznej. We wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym Stowarzyszenie odwołało się do postanowień § 3 pkt 1 Statutu, zgodnie z którym: "Celem Stowarzyszenia jest propagowanie oraz wspieranie wszelkich inicjatyw ekonomicznych i udzielanie pomocy poszczególnym samorządom gmin, powiatom oraz podmiotom gospodarczym służącej rozwojowi regionu "[...]’". Stowarzyszenie odwołało się również do § 4 pkt 2 Statutu, w świetle którego: "Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez współpracę z organizacjami, samorządami, fundacjami i stowarzyszeniami." Należy zauważyć, że przepis § 3 Statutu określa sposób realizacji celu Stowarzyszenia. Analiza tego przepisu wskazuje, iż Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez szeroko rozumianą działalność informacyjną, doradczą, edukacyjną, szkoleniową, promocyjną regionu czy też poprzez współpracę z innymi stowarzyszeniami i fundacjami. Z kolei z treści powołanego § 4 Statutu wynika, że Stowarzyszenie realizuje swoje cele poprzez współpracę z władzami samorządowymi, organizacjami, fundacjami oraz innymi stowarzyszeniami, jak również poprzez współpracę z organami administracji publicznej. Z treści § 3 i § 4 Statutu nie wynika wprost aby Stowarzyszenie zakładało możliwość brania udziału w charakterze uczestnika w postępowaniu sądowoadministracyjnym w ww. zakresie. Następnie należy zwrócić uwagę, że postępowanie sądowoadministracyjne zostało wszczęte na skutek wniesienia skargi na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2009-2013. Jak wynika z treści skargi, strona skarżąca nie zgadza się ze stanowiskiem organów podatkowych, że stacje transformatorowe w sieci elektroenergetycznej stanowią część budowli, a w związku z tym podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości. Kwestię sporną w niniejszej sprawie stanowi zatem sposób opodatkowania podatkiem od nieruchomości składników majątku strony skarżącej, zajmującej się dystrybucją energii elektrycznej, jakimi są sieci energetyczne. Obowiązkiem Sądu jest natomiast skontrolowanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji. Kontrola ta obejmuje m.in. ocenę prawidłowości postępowania dowodowego jak również, zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego, w tym zawartych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych. Wiąże się to również z wyjaśnieniem m.in. kwestii w jaki sposób należy zakwalifikować obiekty elektroenergetyczne na terenie gminy W. W sytuacji zatem, gdy przedmiot w niniejszej sprawie dotyczy kwalifikacji obiektów to nie można uznać, iż sprawa ta jest merytorycznie powiązana z celem działania Stowarzyszenia określonym w statucie. Cel ten jest bowiem określony bardzo ogólnie i nie można uznać, iż obejmuje on także wskazane wyżej kwestie. W ocenie Sądu, niniejsza sprawa nie dotyczy statutowej działalności Stowarzyszenia. Nie została tym samym spełniona przesłanka dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wbrew stanowisku Stowarzyszenia, za udziałem w postępowaniu sądowoadministracyjnym nie przemawia również realizacja celu publicznego. Powyższe pojęcie nie zostało normatywnie zdefiniowane. W związku z czym, w każdej sprawie wnioskodawca winien w możliwie pełny sposób określić na czym ten cel polega i wykazać, że taki cel istnieje w konkretnej sprawie. Stowarzyszenie we wniosku podniosło, iż działa w interesie mieszkańców Gminy W., zaś pośrednio w interesie wszystkich mieszkańców regionu "[...]’. W ocenie Sądu, tak ogólnie (a jednocześnie szeroko) sformułowany cel nie może uzasadniać dopuszczenia Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Również powołanie się Stowarzyszenia na postanowienie NSA z dnia 30 sierpnia 2011 r. sygn. akt I OZ 609/11 nie zmienia stanowiska Sądu w tym zakresie. Zgodzić się należy poglądem NSA, że celem wymienionym w statucie organizacji, uzasadniającym dopuszczenie organizacji społecznej do udziału w postępowaniu sądowym może być nie tylko obrona indywidualnych interesów i praw swoich członków, ale także na przykład propagowanie określonej działalności czy pewnych idei, ochrona wartości materialnych i niematerialnych, zapobieganie niekorzystnym zjawiskom społecznym lub ekonomicznym. Nie oznacza to jednakże, że określony w Statucie cel działania Stowarzyszenia, w tym mówiący o współpracy Stowarzyszenia z samorządem lokalnym, uprawnia Stowarzyszenie do reprezentowania mieszkańców tego samorządu lub innych osób przed sądem administracyjnym. Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w oparciu o art. 33 § 2 p.p.s.a. i art. 90 § 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.