I SA/Ol 82/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Czajkowski po rozpoznaniu dniu 27 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A.D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]", w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych postanawia: 1) przyznać prawo pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych; 2) odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego. WSA/post.1 - sentencja postanowienia Pismem z dnia 17 lutego 2015 r., uzupełnionym w dniu 3 marca 2015 r., A. D. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi na wymienioną wyżej decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych. Według oświadczenia, wnioskodawczyni prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Z mężem pozostaje w rozdzielności majątkowej od 2011 r.. Nie uzyskuje dochodów i nie posiada żadnego majątku nieruchomego, zasobów pieniężnych, oszczędności, czy też przedmiotów wartościowych o wartości powyżej 3.000 euro. W uzasadnieniu strona wskazała, że w wyniku wypadku samochodowego od 15 października 2014 r. jest niepełnosprawna. Przebyła dwie operacje, nie porusza się samodzielnie, czekają ją jeszcze dwie operacje i długa rehabilitacja. Rocznie osiąga dochód w wysokości około 20.000 – 25.000 zł, z czego musiała opłacić podatki w wysokości około 50%, zaś kolejne 25% przychodów pochłaniał zakup materiałów, przejazdy i opłaty. W związku z wnioskiem, skarżąca przedłożyła do akt kopię zwolnienia lekarskiego z dnia 29 stycznia 2015 r. potwierdzającego niezdolność do pracy w okresie od 30 stycznia do 5 marca 2015 r. Odpowiadając natomiast na wezwanie Sądu skierowane w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a."), przesłała kserokopię zaświadczenia lekarskiego z dnia 5 marca 2015r. o niezdolności do pracy w okresie od 6 marca do 22 kwietnia 2015r.. Podała także, że z uwagi na poważne obrażenia powstałe w wyniku wypadku z dnia 15 października 2014r. oraz to, że najbliższa poczta znajduje się w odległości 12 km od miejsca zamieszkania, nie jest w stanie dostarczyć żądanej dokumentacji potwierdzającej trudną sytuację. Podniosła przy tym, że bardzo rzadko korzysta z pomocy najbliższych. W sprzeciwie od postanowienia Referendarza Sądowego z dnia 3 kwietnia 2015 r., którym odmówiono skarżącej przyznania prawa pomocy, skarżąca podała, że nadal nie osiąga dochodów, zaś stan jej zdrowia uniemożliwia zarobkowanie. Ciężar kosztów leczenia, dojazdów, utrzymania prowadzonej pracowni i opłat stałych spadł na męża. Razem nie posiadają jednak żadnych oszczędności, a jedynie zobowiązania. Wobec majątku skarżącej prowadzona jest egzekucja. Do pisma strona dołączyła kserokopie: - zaświadczenia Urzędu Miasta i Gminy z dnia "[...]", z którego wynika, że mąż strony osiąga dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 2.412,04 zł, - decyzji o wyrejestrowaniu samochodu osobowego, - zawiadomień o wpisach hipoteki na nieruchomościach, dla których prowadzone są księgi wieczyste o nr: "[...]", "[...]", "[...]", - dokumentacji postępowania karnego zawierającej opis obrażeń doznanych w wyniku wypadku samochodowego oraz - ewidencji dla celów podatkowych za miesiące od stycznia do maja 2015 r.. Z akt administracyjnych sprawy w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości podatkowych wynika ponadto, że strona od 2006 r. prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A, z której za okres do stycznia do czerwca 2014 r. uzyskała łącznie przychód w wysokości 5.952,61 zł, przy kosztach uzyskania przychodów w wysokości 1.872,12 zł. Zadłużenie kredytowe Jej i męża wynosi łącznie 253.890,16 zł, zaś miesięczne raty - 5.157,73 zł. Zaległości podatkowe, z których prowadzona jest egzekucja, wynoszą na dzień 31 października 2014 r. - 26.771,83 zł. We wspólności majątkowej z małżonkiem znajdują się 2 nieruchomości położone w miejscowościach K. i T., na których dokonano zabezpieczenia hipotecznego szeregu wierzytelności, w tym podatkowych, z tytułu składek ZUS i kredytów bankowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w dalszej części zwanej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sprzeciw został wniesiony z zachowaniem ustawowego terminu, a zatem wniosek A.D. o przyznanie prawa pomocy podlega ponownemu rozpoznaniu. Stosownie do art. 245 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z § 3 powołanego przepisu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie zaś z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z powołanych przepisów wynika, że instytucja przyznania prawa pomocy posiada wyjątkowy charakter i jest stosowana jedynie w sytuacjach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, to jest, gdy wnioskodawca nie posiada wystarczających możliwości finansowych pokrycia kosztów postępowania związanych z jego udziałem w postępowaniu. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do realiów rozpoznawanej sprawy należało uznać, że wniosek skarżącej zasługiwał na uwzględnienie w części dotyczącej zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd nie stwierdził natomiast, aby na tym etapie postępowania konieczny był udział w nim profesjonalnego pełnomocnika z urzędu, w osobie radcy prawnego. Na podstawie akt sprawy, w tym przedstawionych we wniosku oświadczeń oraz opisanej wyżej dokumentacji – uznać należy, że sytuacja majątkowa, rodzinna i osobista skarżącej jest niewątpliwie trudna. Taki wniosek wywieźć należy przede wszystkim z przedstawionych w związku z wnioskiem danych odnośnie jej obecnego stanu zdrowia, opisanej wyżej sytuacji materialnej i finansowej, jak i porównania wysokości uzyskiwanego dochodu oraz ponoszonych wydatków, również z tytułu spłat licznych obciążeń finansowych. To zaś nakazuje przyjąć, że skarżąca nie posiada wolnych środków, pozwalających na zapłatę należnych kosztów sądowych. Wpływu na taką ocenę nie może mieć też posiadanie wspólnie z małżonkiem wskazanych wyżej nieruchomości, na których dokonano zabezpieczeń hipotecznych i których wykorzystanie pozostaje bez wpływu na możliwość uiszczenia wpisu od skargi. W sytuacji więc, gdy skarżąca obiektywnie nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, przyznanie Jej prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, jest w pełni uzasadnione. Sąd nie znalazł natomiast podstaw do uwzględnienia wniosku strony o ustanowienie pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, uznając, iż na tym etapie postępowania jego udział nie jest konieczny. Jak wynika z akt sprawy, skarżąca w sposób prawidłowy wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, zatem zainicjowane zostało postępowanie sądowe. W jego toku Sąd rozpoznający sprawę, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., powinien udzielać stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego (profesjonalnego pełnomocnika) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. To zaś w praktyce oznacza, iż nie zostanie naruszone konstytucyjne prawo strony do obrony. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 i art. 260 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji