I SA/Ol 823/10

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2011r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. M. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata w sprawie ze skargi Z. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy umorzenia należności z tytułu składek postanawia: przyznać Z. M. prawo pomocy w zakresie częściowym w postaci ustanowienia adwokata Wnioskiem z dnia 20 grudnia 2010 r., złożonym na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, skarżący Z. M. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego i adwokata. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż skarżący pracuje i z tego tytułu otrzymuje dochód w wysokości 2.172,39 zł brutto, tj. około 1600 zł netto miesięcznie. Skarżący zamieszkuje razem z matką w jej mieszkaniu, jednakże nie prowadzi z nią wspólnego gospodarstwa domowego. Nie posiada żadnego majątku nieruchomego jak i ruchomego, zasobów pieniężnych, przedmiotów o znacznej wartości. Argumentując wniosek skarżący wskazał na bardzo trudną sytuację materialną związaną z wysokimi kosztami leczenia przewlekłego w poradniach naczyniowej, urologicznej, onkologicznej, ortopedycznej, okulistycznej. Wskazał, iż ponosi połowę kosztów związanych z utrzymaniem mieszkania, koszty dojazdów do pracy (MPK) oraz koszt telefonu. Wyjaśnił również, iż opiekuje się schorowaną matką, która wymaga stałej opieki. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy referendarz sądowy powinien zbadać sytuację majątkową wnioskodawcy, a w szczególności skonfrontować jego dochody z udokumentowanymi wydatkami. Jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona stosownie do przepisu art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 , poz. 1270 ze zm., dalej cyt. jako p.p.s.a.), jest zobowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Pismem z dnia 22.12.2010r., skarżący wezwany został do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń takich jak: - wyjaśnień, w formie pisemnego oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem ( np. czynsz, rachunki za gaz, energię elektryczną, wodę, telefon, internet, TV, koszty wyżywienia, koszty komunikacji, koszty ubrania, środków czystości, koszty leczenia, zakupu lekarstw, itp.), przedłożenia dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki, oświadczenia czy korzysta z czyjejś pomocy i podania jej zakresu, – wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia o wysokości miesięcznych dochodów matki skarżącego (z którą zamieszkuje i ponosi wspólne koszty gospodarstwa domowego), ze wskazaniem źródeł, z których dochody te są uzyskiwane, określenia szacunkowych wydatków matki, która pozostaje pod stałą opieką skarżącego, - wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia czy skarżący korzysta z odpowiednich ośrodków pomocy społecznej, w przypadku odpowiedzi pozytywnej podania wysokości i częstotliwości otrzymywanych świadczeń ( zasiłków, dodatków). W odpowiedzi na wezwanie skarżący wyjaśnił, iż ponosi następujące koszty: połowa czynszu za mieszkanie -262 zł ( k. nr 24 – zaświadczenie o wysokości czynszu), opłata za Internet 44,99 zł ( karta nr 24 verte), opłata za energię elektryczną – 50 zł (k. nr 24 verte). W złożonym oświadczeniu skarżący wskazał, iż opiekuje się niesprawną i przewlekle chorą matką, opieka polega na codziennych porządkach, gotowaniu, praniu, załatwianiu spraw urzędowych, zakupie lekarstw, zapewnieniu w razie potrzeby opieki lekarskiej. Podkreślił jednak, iż nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego. Skarżący podał, iż spłaca kredyt (10 rat) za zakup materaca, miesięcznie jest to rata 110,68 9 (karta nr 24 verte). Koszty telefonu komórkowego wynoszą 30 zł (k. nr 25), bilet miesięczny 98 zł (k. nr 25 verte), koszty zakupu lekarstw związane z leczeniem chorób przewlekłych – 281,30 zł ( faktury z aptek karty 26, 26 verte, 27, 27 verte, 28, 28 verte, 29, 29 verte, 30.). Wnioskodawca oświadczył, iż koszty zakupu żywności wynoszą 500 zł, koszty środków czystości do 90 zł, koszty zakupu ubrania do 100 zł, inne nieprzewidziane jak np. dopłata do energii elektrycznej za 2010r. - do 100 zł Podniósł, iż takie potrzeby jak środki czystości czy ubrania najczęściej nie są realizowane z uwagi na brak środków nawet na żywność. Po wszystkich potrąceniach ( w tym ZUS) dochód skarżącego wynosi 970 zł netto, wskazał, iż żyje w skrajnym ubóstwie, które pogłębia się z powodu nieuzupełniania garderoby, brakiem środków na zakup środków czystości i środków higieny jak również brakiem środków nawet na żywność . Rozpoznając niniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy, na wstępie należy stwierdzić, że na skarżącym nie ciąży obowiązek poniesienia jakichkolwiek kosztów sądowych. Stosownie bowiem do art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Przedmiotem skargi Z. M. jest odmowa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych umorzenia należności z tytułu składek. Oznacza to, że w niniejszej sprawie skarżący z mocy prawa zwolniony jest całkowicie z obowiązku wnoszenia opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. Tym samym, zgodnie z zakresem złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy, rozpoznanie wniosku obejmuje jedynie zasadność ustanowienia zastępstwa prawnego. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 245 § 1 i 3 p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie częściowym i obejmować tylko ustanowienie pełnomocnika. Przyznanie tego prawa osobie fizycznej następuje na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy wtedy, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ze złożonego w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dodatkowych dokumentów wynika, że w chwili obecnej sytuacja materialna skarżącego nie pozwala mu na wygospodarowanie środków pieniężnych potrzebnych na ustanowienie we własnym zakresie pełnomocnika. Skarżący uzyskuje co prawda dochód, lecz nie jest on wystarczający na poniesienie jakichkolwiek dodatkowych kosztów. Wnioskodawca szczegółowo wykazał jakie ponosi miesięcznie koszty swojego utrzymania i leczenia. Sytuacja skarżącego nie pozwala mu na realizowanie podstawowych potrzeb związanych z własnym utrzymaniem takich jak zakup środków czystości, zakup odzieży, a nawet jak wynika z analizy wydatków i otrzymywanego dochodu, na zakup wyżywienia. Tym samym skarżący z uzyskiwanego dochodu nie jest w stanie poczynić oszczędności na poczet ustanowienia pełnomocnika, jak również zrezygnować z części wydatków. W związku z powyższym należy uznać, iż w niniejszej sprawie skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie, a tym samym, że spełnia przesłanki do przyznania pełnomocnika z urzędu. Mając na uwadze treść skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wraz ze sformułowanym w niej wnioskiem z w zakresie prawa pomocy, ustanowiono skarżącemu pełnomocnika w osobie adwokata. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 262 p.p.s.a. oraz w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a postanowiono, jak w sentencji.