I SA/Ol 828/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2014r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. G. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. G. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie podatku od towarów i usług za miesiące: czerwiec, lipiec, wrzesień, październik 1999r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wnioskiem z dnia 25 października 2013r., złożonym wraz ze skargą, R. G. wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe z żoną M.. Skarżący uzyskuje dochód z tytułu renty chorobowej w wysokości 864,39 zł, jego małżonka z tytułu emerytury w wysokości 1.866,68 zł brutto ( 1.553,68 zł netto). Małżonkowie nie posiadają jakiegokolwiek majątku nieruchomego, ruchomości o wartości przekraczającej 3000 euro oraz zasobów finansowych. Wnioskodawca podniósł, iż co miesiąc wydaje: na leki ponad 300 zł, na energię elektryczną około 80 zł, na gaz ziemny ok. 95 zł, na wodę i ścieki ok. 80 zł, środki czystości ok. 100 zł, opał około 5.000 w skali roku, pozostałą kwotę przeznacza na zakup wyżywienia, odzieży oraz opłatę abonamentu telefonicznego. Wskazał, iż jest osobą chorą po wszczepieniu dwóch endoprotez, po przebytym zawale serca i ze znacznym stopniem utraty słuchu. Argumentując wniosek wskazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podał, iż jego stan zdrowia nie pozwala na podjęcie pracy, obecnie przebywa w sanatorium. Do wniosku załączono dokumenty potwierdzające wysokość otrzymywanych dochodów. W związku z koniecznością uzupełnienia informacji na temat sytuacji materialnej wnioskodawcy, pismem z dnia 11 grudnia 2013 r., skarżący wezwany został do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji majątkowej (w zakresie odnoszącym się do stanu majątkowego jego oraz jego żony w okresie od 01.01.2010 do dnia złożenia wniosku, posiadania polis ubezpieczeniowych, przedłożenia odpisu dokumentu potwierdzającego tytuł prawny do lokalu w którym zamieszkuje) i finansowej (w zakresie dotyczącym ponoszonych wydatków, a także wyciągów z rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym). W odpowiedzi na powyższe wezwanie w piśmie z dnia 23 grudnia 2013r., skarżący wyjaśnił, iż nieruchomość w której zamieszkuje jest własnością jego dzieci A. K. i K. G.. Skarżący wraz z żoną zamieszkuje nieodpłatnie za zgodą właścicieli z racji powiązań rodzinnych oraz na podstawie Aktu Notarialnego Rep. "[...]" z dnia "[...]"r., który ustanowił "Umowę służebności osobistej – dożywotniej". Wskazał, iż nie jest obciążany przez właścicieli nieruchomości: czynszem lokalowym, podatkiem od nieruchomości, kosztami utrzymania stanu technicznego nieruchomości. Zobowiązany jest jedynie do pokrywania kosztów związanych z mediami i ogrzewaniem. Wskazał na ponoszenie wspólnie z żoną następujących wydatków: gaz 95 zł, energia elektryczna 80 zł, woda i ścieki 80 zł, koszty wyżywienia 900 zł, leki 300 zł, opał 291 zł (3.500 rocznie), środki czystości 150 zł, rachunki za telefon 90 zł, abonament telewizyjny 25 zł, okresowe badania 70 zł. Łącznie wydatki wynoszą 2.023 zł miesięcznie Dodatkowe koszty to odzież, wizyty u lekarzy specjalistów, dojazdy na konsultacje lekarskie. Rozpoznając niniejszy wniosek zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. cyt. dalej jako p.p.s.a.) przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym – czyli w myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmującym m.in. zwolnienie od kosztów sądowych – następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Celem instytucji prawa pomocy, która w istocie oznacza dofinansowanie strony postępowania przez Skarb Państwa, jest zagwarantowanie prawa do sądu osobom najuboższym, znajdującym się w wyjątkowo złej sytuacji materialnej, które całkowicie nie są w stanie wygospodarować środków na pokrycie kosztów związanych z dochodzeniem swych praw przed sądem. Poza tego rodzaju wypadkami strony postępowania sądowoadministracyjnego muszą samodzielnie ponieść ciężar uiszczenia kosztów sądowych oraz ewentualnie wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Z brzmienia powołanych przepisów jednoznacznie wynika, że ciężar dowodu w zakresie przesłanek warunkujących zwolnienie od kosztów sądowych obciąża stronę, która powinna wykazać i wyczerpująco uzasadnić okoliczności stanowiące podstawę żądania. Strona, wnosząc o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie, powinna zatem udowodnić że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, przedstawiając niezbędną dokumentację źródłową. Minimum staranności procesowej, jaką strona powinna zachować, sprowadza się zaś do nadesłania tej dokumentacji, którą wskazano w wezwaniu do uzupełnienia danych zawartych we wniosku. Tymczasem skarżący nie wykonał tego rodzaju wezwania w dostatecznym stopniu, pomijając część żądanych materiałów, i to takich, które mają istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia jego wniosku. Przede wszystkim skarżący nie udokumentował ponoszenia wskazanych w oświadczeniu wydatków i kosztów utrzymania. Skarżący pomimo zobowiązania do przedłożenia odpisów potwierdzających ponoszone wydatki w okresie od 01.09.2013r. – do 30.11.2013r. nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie. Tym samym nie zostało uwiarygodnione, że wnioskodawca rzeczywiście wykazane koszty ponosi. Powyższe nie pozwala również zweryfikować jego oświadczenia co do wysokości wskazywanych wydatków. Potwierdzenie ponoszenia wydatków dotyczących opłat za media (gaz, energię elektryczna, wodę i ścieki, telefon, abonament telewizyjny) czy wydatków związanych z zakupem leków, wizyt u lekarzy w ocenie referendarza sądowego nie wiąże się ze zbytnimi utrudnieniami czy kosztami z tym związanymi. Ponadto skarżący powołując się wielokrotnie na zły stan zdrowia nie przedłożył jakichkolwiek dokumentów na uwiarygodnienie powoływanych okoliczności. Nieprzedłożenie dokumentów potwierdzających koszty utrzymania skarżącego i jego małżonki uniemożliwia dokonanie pełnej i wszechstronnej oceny sytuacji majątkowej strony, w kontekście podstaw do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wnioskujący nie przedłożył również wyciągu z rachunków bankowych jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Nie oświadczył przy tym, ze takowych rachunków nie posiada. Analiza tego rodzaju dokumentów umożliwiałaby ustalenie np. sposobu gospodarowania posiadanymi przez skarżącego środkami finansowymi, co jest ważne dla ustalenia czy skarżący ewentualnie miał możliwość zaoszczędzić konieczne środki pieniężne na koszty sądowe. Wskazywałaby również na rodzaj i wysokość kosztów, które skarżący ponosi. Brak przedstawienia wyciągów bankowych bądź ustosunkowania się w jakikolwiek sposób do tej części wezwania uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Reasumując należy stwierdzić iż uzyskanie powyższych danych w ocenie orzekającego było istotne dla oceny rzeczywistej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Sąd ( czy też referendarz sądowy) musi bowiem ustalić ponad wszelką wątpliwość, czy zostały spełnione okoliczności wymienione w art. 246 § 1 p.p.s.a. Oświadczenie niepełne oraz takie, które budzi wątpliwości nie może stanowić podstawy przyznania prawa pomocy. W postanowieniu z dnia 5.11.2010 r. o sygn. akt II GZ 318/10 NSA podkreślił, iż czynności określone w art. 255 p.p.s.a. podejmowane są po to, aby umożliwić stronie należyte uzasadnienie i udokumentowanie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Strona wezwana do uzupełnienia oświadczenia winna z należytą starannością wypełnić treść sądowego wezwania. To w jej interesie leży bowiem przedstawienie informacji służących uzyskaniu prawa pomocy (publ. CBOiS). W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 2, pkt 7 p.p.s.a., orzeczono o odmowie przyznania prawa pomocy.