I SA/Ol 831/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Strumiłło po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2017 r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu strony skarżącej od postanowienia Referendarza Sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 17 stycznia 2017 r., sygn. akt I SA/Ol 831/16 w przedmiocie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. Z. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zwolnienia z egzekucji wierzytelności postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. We wniosku o przyznanie prawa pomocy, złożonym na urzędowym formularzu PPF, skarżący wniósł o zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku powielił zakres żądania. Oświadczył, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i jest współwłaścicielem w ½ części mieszkania o powierzchni 60 m kw. Wyjaśnił, że utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego w wysokości 2.100 zł oraz wynagrodzenie za pracę w kwocie ok. 600 zł. Natomiast do wydatków zaliczył: alimenty - 600 zł, ratę spłaty zobowiązań względem ZUS – 600 zł, egzekucję US – 800 zł, koszty wyżywienia – 300 zł, koszty zakupu leków – 200 zł oraz opłatę za mieszkanie - 500 zł. Dodał, że z tytułu niepłacenia alimentów posiada zaległość w kwocie 20.000 zł. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego do przedstawienia dodatkowych informacji i dokumentów, skarżący w piśmie z dnia 27 grudnia 2016 r. wyjaśnił, że dodatkowy dochód uzyskuje z tytułu wykonywania pracy ochroniarza obiektu na podstawie umowy zlecenia przy czym zaznaczył, że dochód ten jest regularny i jego wysokość zależy od ilości przepracowanych godzin. Podkreślił, że zobowiązany jest płacić alimenty na żonę w kwocie 600 zł miesięcznie, nadto ponosi koszty utrzymania mieszkania oraz koszty leczenia, co skutkuje tym, iż nie ma wystarczających środków na opłacenie swoich podstawowych potrzeb życiowych, a tym samym nie posiada również środków na opłacenie kosztów sądowych. Prowadzona jest w stosunku do niego egzekucja przez Naczelnika Urzędu Skarbowego na skutek, której co miesiąc potrącana jest mu kwota 600 zł, jednakże skarżący nie przedłożył dokumentu potwierdzającego tę okoliczność. Wskazał również, iż pozostaje z małżonką w stanie separacji faktycznej. Z uwagi na fakt, iż jest współwłaścicielem lokalu mieszkalnego o wartości około 150.000 zł, zobowiązany jest ponosić ½ kosztów utrzymania tej nieruchomości w łącznej kwocie 600 zł. Skarżący oświadczył również, iż nie posiada rachunków bankowych. Z uwagi na fakt, iż postępowanie sądowe w stosunku do nieruchomości położonej we Włodawie jest w toku, skarżący oświadczył, iż nie jest w stanie określić wartości jak i wysokości udziałów do tej nieruchomości. Wyjaśnił także, że nie uzyskał dokumentu potwierdzającego prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez Urząd Skarbowy. Do ww. pisma załączył kserokopię: faktury rozliczeniowej za usługi telefoniczne za okres od 10.12.2016 r. do 09.01.2017 r. na kwotę 51,46 zł, fakturę VAT z tytułu "telewizja" na kwotę 69.90 zł, potwierdzenie zapłaty za mieszkanie za grudzień 2016 r. na kwotę 447,04 Zł , potwierdzenie zapłaty za parking na kwotę 38,81 zł. oraz decyzję ZUS z dnia 01.03.2016 r. o waloryzacji emerytury skarżącego, której wysokość do wypłaty od 1 marca 2016 r. – po potrąceniu należności egzekwowanych na mocy tytułu wykonawczego - wynosi 1.477,22 zł. Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2017 r. Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie odmówiła W. Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu wskazała, że skarżący pomimo ww. wezwania jakie, w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, wystosował do niego referendarz sądowy, uchylił się od rzetelnego wyjaśnienia własnej sytuacji finansowej, nie składając następujących oświadczeń i dokumentów źródłowych takich jak: wyjaśnień w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków, odpisów dokumentów potwierdzających ponoszone wydatki we wskazanym w wezwaniu okresie, wyjaśnień w kwestii wysokości uzyskiwanych przez żonę skarżącego dochodów jak i posiadanego przez nią majątku, dokumentu potwierdzającego wysokość dokonywanych potrąceń egzekucyjnych, wyjaśnień w zakresie posiadanego majątku ruchomego w okresie od 1.01.2015 r. do dnia doręczenia wezwania, nie uprawdopodobnił oświadczenia o nieposiadaniu rachunków bankowych poprzez przedstawienie kopii dokumentów potwierdzających wypłatę świadczeń emerytalnych "do rąk" skarżącego oraz nie przedstawił wyciągów i wykazów z wszystkich posiadanych przez współmałżonkę rachunków bankowych w tym obsługujących ewentualnie posiadane karty kredytowe, jak i nie złożył oświadczenia o ich braku. Ponadto wnioskodawca nie uprawdopodobnił oświadczenia o niezakończeniu postępowania sądowego w stosunku do nieruchomości we W.. W związku z powyższym należy stwierdzić, że oświadczenie wnioskodawcy zawarte w piśmie z dnia 27.12.2016 r. "że w załączeniu przedkłada wszystkie dokumenty i braki do których wezwał go Wojewódzki Sąd Administracyjny" jest gołosłowne, gdyż poza pięcioma kopiami dokumentów potwierdzających wysokość opłat za media i za czynsz za grudzień 2016 r. oraz kopią decyzji ZUS z dnia 1.03.2016 r. skarżący nie przedstawił żadnych innych dokumentów źródłowych, jak i oświadczeń, poza tymi które już złożył na formularzu PPF. W tej sytuacji niemożliwe jest dokonanie całościowej oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy, a tym samym niemożliwym jest ocenienie czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Bez tych oświadczeń, niecelowe i niezasadne jest ocenianie ujawnionych przez wnioskodawcę informacji o swojej sytuacji materialnej, gdyż stanowią one wyłącznie część danych, które składają się na jego rzeczywistą sytuację materialną i życiową. Natomiast o spełnieniu czy też nie przesłanek do przyznania prawa pomocy można orzec wyłącznie dysponując całościowo i wnikliwie przedstawionymi informacjami o stanie materialny i życiowym wnioskodawcy. W sprzeciwie skarżący zarzucił powyższemu postanowieniu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia dotyczący jego sytuacji materialnej. Podniósł, że uzupełnił wszystkie wymagane dokumenty i braki wniosku. Jak podał, jedynym źródłem utrzymania jest podlegająca zajęciu egzekucyjnemu emerytura, z której opłaca również alimenty na żonę w kwocie 600 zł miesięcznie, a także koszty utrzymania mieszkania i leczenia, co powoduje, że środki, jakie mu pozostają, nie pozwalają na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Ponadto skarżący w ramach ugody z ZUS spłaca co miesiąc kwotę w wysokości 600 zł, a pozostała część jego świadczenia jest zajęta w związku prowadzonym przeciwko niemu postępowaniu egzekucyjnym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie, podobnie jak ½ środków uzyskiwanych przez skarżącego z tytułu wykonywania pracy w ramach umowy zlecenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako: "p.p.s.a.", od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy strona może wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Przepis art. 260 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie zmienia albo utrzymuje w mocy. Zgodnie z § 2 tego przepisu wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność, a Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Stosownie zaś do art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zwolnienie od kosztów sądowych, ustanowienie radcy prawnego bądź adwokata z urzędu jest odstępstwem od ogólnej reguły ponoszenia przez strony kosztów postępowania samodzielnie (art. 199 p.p.s.a.), a także zasady powszechnego i równego partycypowania w daninach publicznych, do których zalicza się wszelkie opłaty sądowe, wyrażonej w art. 84 Konstytucji RP. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa w sytuacji wystąpienia uzasadnionych powodów do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli i powinno mieć miejsce tylko w okolicznościach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe ze względu na wyjątkowo trudną sytuację materialną. W świetle powołanego wyżej przepisu to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Podkreślenia przy tym wymaga, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Referendarz sądowy zasadnie uznał oświadczenie skarżącego zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy za niewystarczające do ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Nieprzedstawienie przez skarżącego rzetelnej sytuacji finansowej uprawniało jednocześnie referendarza do wezwania go – na podstawie art. 255 p.p.s.a. - do złożenia dodatkowego oświadczenia. Skarżący mimo wezwania do uzupełnienia złożonego wniosku poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych dotyczących jego sytuacji materialnej, nie odpowiedział na nie w sposób należyty, przedstawiając jedynie wybiórcze dane, niepozwalające na dokonanie rzetelnej oceny jego sytuacji majątkowej. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie, zaistnienia przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., strona nie wykazała. W świetle powyższego, zasadnie zdaniem Sądu referendarz sądowy uznał, że okoliczności sprawy nie uzasadniają zakwalifikowania skarżącego do osób wymagających pomocy w zakresie ponoszenia kosztów postępowania sądowego. Nie jest bowiem możliwe stwierdzenie w sposób niebudzący wątpliwości, że wnioskodawca nie jest w stanie ponieść tych kosztów. Wskazać przy tym należy, że rozpoznawany obecnie wniosek o przyznanie prawa pomocy jest kolejnym z kierowanych do tut. Sądu. Skarżący miał zatem świadomość ciążącego na nim w tym postępowaniu obowiązku precyzyjnego wykazania wszystkich okoliczności przemawiających za przyznaniem prawa pomocy. W tym stanie rzeczy ustalony w związku ze złożonym wnioskiem i przedstawionymi danymi, obecny stan majątkowy strony nie wskazuje na wystąpienie przesłanki przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 260 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.