I SA/Ol 835/14

POSTANOWIENIE Dnia 11 grudnia 2014r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Pierechod po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2014r. w Olsztynie na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.W. na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli postanawia odrzucić skargę. A.W. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skargę na czynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, to jest odmowę rozpatrzenia zastrzeżeń płatnika do protokołu kontroli Zakładu z dnia 15.07.2014r. oraz aneksu z dnia 01.09.2014r. do tego protokołu. Zakład przeprowadził kontrolę płatnika składek m.in. w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład, zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W wyniku zgłoszenia zastrzeżeń Zakład Ubezpieczeń Społecznych pismem z dnia 14.08.2014r. poinformował skarżącą o sposobie ich rozpatrzenia, natomiast pismem z dnia 09.09.2014r. pozostawił bez nierozpatrzenia zastrzeżenia do aneksu do Protokółu Kontroli. Skarżąca zwróciła się do tut. Sądu o orzeczenie na podstawie art. 146 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o bezskuteczności tych czynności. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej odrzucenie, gdyż sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 175 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997r. (Dz. U. nr 78, poz. 483 ze zm.) wymiar sprawiedliwości w Rzeczypospolitej Polskiej sprawują Sąd Najwyższy, sądy powszechne, sądy administracyjne oraz sądy wojskowe. Sądy powszechne sprawują wymiar sprawiedliwości we wszystkich sprawach, z wyjątkiem spraw ustawowo zastrzeżonych dla właściwości innych sądów (art. 177). Zakres kognicji sądu administracyjnego określają przepisy art. 3, art. 4 i art. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a. Stosownie do art. art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Sąd stwierdził, że rozpatrywanie zastrzeżeń płatnika do protokołu kontroli Zakładu Ubezpieczeń Społecznych nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Na mocy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. W myśl art. 3 § 2 pkt 1-3 omawiana kontrola działalności administracji obejmuje decyzje administracyjne i postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, jak też postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zastrzeżenia płatnika do protokołu kontroli Zakładu nie mieszczą się także w pozostałym zakresie spraw objętych właściwością sądu administracyjnego (art. 3 § 2 pkt 4a - 8 p.p.s.a.). Stosownie natomiast do art. 3 § 3 sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Na mocy § 1 pkt 2) rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 28 sierpnia 2008r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania ministra właściwego do spraw finansów publicznych, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz.U. nr 163, poz. 1016) rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 - 29 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2013r., poz. 1442 ze zm.), dalej u.s.u.s. - przekazuje się wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę. Przystępując do rozpoznania skargi Sąd stwierdził, że rozpatrzenie zastrzeżeń płatnika do protokołu kontroli stanowi w istocie czynność materialno - techniczną, jednakże o takim charakterze, który nie wywołuje żadnych skutków prawnych w sferze praw i obowiązków strony skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 91 § 3 u.s.u.s., płatnik składek ma prawo w terminie 14 dni od daty otrzymania protokołu złożyć pisemne zastrzeżenia do jego ustaleń, wskazując równocześnie stosowne środki dowodowe. Inspektor kontroli Zakładu ma obowiązek rozpatrzyć zgłoszone zastrzeżenia i w razie potrzeby podjąć dodatkowe czynności kontrolne. O sposobie rozpatrzenia zastrzeżeń płatnika składek informuje się na piśmie (§ 4). Protokół kontroli stanowi podstawę do wydania decyzji w zakresie i trybie określonym w art. 83 (§ 5). Przy czym zaznaczenia wymaga, że od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 § 2). Chodzi o decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności (art. 83 § 1): 1) zgłaszania do ubezpieczeń społecznych; 2) przebiegu ubezpieczeń; 3) ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek; 3a) ustalania wymiaru składek na Fundusz Emerytur Pomostowych i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu tych składek; 4) ustalania uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych; 5) wymiaru świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Odwołanie do sądu przysługuje również w razie niewydania decyzji w terminie 2 miesięcy, licząc od dnia zgłoszenia wniosku o świadczenie lub inne roszczenia (§ 3). Zgodnie natomiast z art. 83 ust. 4 u.s.u.s. od decyzji przyznającej świadczenie w drodze wyjątku oraz od decyzji odmawiającej przyznania takiego świadczenia, a także od decyzji w sprawach o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odwołanie, o którym mowa w ust. 2, nie przysługuje. Stronie przysługuje prawo do wniesienia wniosku do Prezesa Zakładu o ponowne rozpatrzenie sprawy, na zasadach dotyczących decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu ma być jednak odmowa rozpatrzenia zastrzeżeń do protokołu kontroli Zakładu, która dotyczyła płatnika składek m.in. w zakresie prawidłowości i rzetelności obliczania składek na ubezpieczenia społeczne oraz innych składek, do których pobierania zobowiązany jest Zakład, zgłaszania do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego. W następstwie kontroli może być wydana przez Zakład decyzja na podstawie ww. art. 83 § 1 u.s.u.s.. Zgodnie z art. 1 K.p.c. i art. 2 § 1 K.p.c. cywilnosądowa ochrona prawna w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest realizowana przez sądy powszechne i sprawujący nad nimi nadzór judykacyjny Sąd Najwyższy. Natomiast kognicja sądów administracyjnych została przewidziana wyłącznie w sprawach wymienionych enumeratywnie w art. 83 ust. 4 ustawy systemowej. Unormowanie tego przepisu stanowi wyjątek od ustanowionej w art. 83 ust. 2 u.s.u.s. zasady, że od decyzji wydawanych przez organ rentowy w sprawach indywidualnych z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje odwołanie do sądu powszechnego (por. uchwała 7 sędziów NSA z dnia 11 czerwca 2013r. sygn. akt I OPS 1/13, dostępna w Internecie pod adresem C B O S A: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro zatem na podstawie art. 83 § 2 tej ustawy ewentualna decyzja pokontrolna w niniejszej sprawie podlega zaskarżeniu w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego, to kontrola decyzji w tym przedmiocie należy do właściwości sądu powszechnego, na zasadach opartych w Kodeksie postępowania cywilnego. W toku tego postępowania płatnik może zgłaszać także zarzuty w celu weryfikacji ustaleń opisanych w protokole kontroli. Sprawa nie należy zatem do właściwości sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.