I SA/Ol 843/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E. S. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie ze skargi E. S., A. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: zawieszenia postępowania w sprawie zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2015r. postanawia: 1) zwolnić skarżącą od kosztów sądowych 2) odmówić ustanowienia pełnomocnika WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 12 grudnia 2016r. skarżąca E. S. zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 100 zł oraz o ustanowienie pełnomocnika. Ze złożonego przez skarżącą formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i synem. Skarżąca jest osobą bezrobotną bez dochodu. Jej mąż otrzymuje rentę inwalidzką w wysokości 706,07 zł. Pozostający we wspólnym gospodarstwie domowym syn z tytułu umowy o pracę na czas określony otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.900 zł brutto. Skarżąca wraz z mężem są współwłaścicielami domu w zabudowie bliźniaczej o powierzchni 60m2 i szacunkowej wartości 150.000,00 zł, budynków gospodarczych o powierzchni 60 m2 oraz działki o powierzchni 600m2 we współwłasności z sąsiadami o szacunkowej wartości 50.000,00 zł. Innego majątku nie posiadają. Do stałych miesięcznych wydatków i zobowiązań wnioskodawczyni zaliczyła: energię elektryczną w kwocie 100 zł, gaz 40 zł, woda ścieki 40 zł, śmieci 30 zł, abonament RTV 23 zł, pożyczkę na zakup kuchenki gazowej 90 zł, pożyczkę na zakup opału 100 zł, koszty leczenia dwóch osób 400 zł. Argumentując wniosek skarżąca wskazała na trudności finansowe i zdrowotne, które uniemożliwiają poniesienie kosztów sądowych i kosztów ustanowienia pełnomocnika. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r, poz. 718 ze zm.), zwaną dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Instytucję prawa pomocy należy stosować wyjątkowo, a więc w stosunku do osób ubogich, nie mających jakichkolwiek stałych źródeł dochodów, czy też posiadających je, jednak w wysokości nie wystarczającej na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Mając powyższe na uwadze uznano, że wniosek skarżącej zasługuje na częściowe uwzględnienie tj. w zakresie odnoszącym się do kosztów sądowych. Za powyższym przemawia fakt, iż środki uzyskiwane przez rodzinę wnioskodawczyni są w stanie zaspokoić jedynie podstawowe potrzeby tj. konieczne opłaty związane z utrzymaniem. Wydatki te zostały określone na kwotę 823 zł. referendarz sądowy wziął pod uwagę, iż do wydatków tych należy również zaliczyć koszty wyżywienia oraz niezbędnych środków czystości. Dochody rodziny (ok. 2.100 zł netto) nie są wysokie, dlatego stwierdzono, że poniesienie przez skarżącą pełnych kosztów sądowych obejmujących obecnie 100 zł (wspólnie z mężem - wpis od skargi) w dwóch sprawach zawisłych przed tut. Sądem, jak również kosztów ustanowienia pełnomocnika mogłoby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu jej rodziny. Wzięto również pod uwagę, iż dochody rodziny aczkolwiek niskie, przekraczają jednak próg interwencji socjalnej, wynoszący od dnia 1 października 2015 r. - 514 zł dla osób w rodzinie (zob. rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005 r. w sprawie progu interwencji socjalnej - Dz.U. Nr 211, poz. 1762 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U.z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.). Jak wskazano wyżej prawo pomocy znajduje uzasadnienie wyłącznie wobec osób bardzo ubogich, a więc takich które w chwili złożenia wniosku żyją poniżej progu interwencji socjalnej. Z uwagi na powyższe zwolniono skarżącą od kosztów sądowych, natomiast odmówiono ustanowienia dla niej pełnomocnika. Zwalniając skarżącą z obowiązku uiszczania kosztów sądowych umożliwiono jej podjęcie ewentualnych starań o ustanowienie fachowego pełnomocnika, jeżeli w ocenie skarżącej zachodzi konieczność ustanowienia pełnomocnika, to przy braku obowiązku poniesienia kosztów sądowych, będzie ona w stanie podjąć starania by wygospodarować środki na jego opłacenie. Ponadto zauważyć należy, iż do dnia złożenia wniosku PPF z dnia 12 grudnia 2016r. skarżąca nie wnioskowała o powołanie profesjonalnego pełnomocnika w sprawie, jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 20). Dodatkowo wskazać należy, iż na obecnym etapie postępowania udział profesjonalnego pełnomocnika nie jest konieczny. Skarżąca w sposób prawidłowy wniosła skargę na decyzję organu odwoławczego, zatem zainicjowane zostało postępowanie sądowe, zaś w jego toku Sąd rozpoznający sprawę, stosownie do treści art. 6 p.p.s.a., powinien udzielać stronie występującej bez adwokata lub radcy prawnego (profesjonalnego pełnomocnika) potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ją o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, co w praktyce oznacza, iż nie zostanie naruszone konstytucyjne prawo strony do obrony. Ponadto podkreślić należy, że sąd administracyjny nie prowadzi postępowania dowodowego, zatem nie ma potrzeby pilnowania terminów oraz formułowania pism procesowych, poza skargą, która już została w sprawie złożona. Sąd stosownie do art. 133 § 1 i art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzyga sprawę na podstawie akt sprawy, nie będąc związany wnioskami i zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną, niezależnie od stawiennictwa strony, czy jej pełnomocnika na rozprawie. Wskazane uregulowania gwarantują, że niezależnie nawet od błędnie lub nieudolnie formułowanych przez stronę zarzutów czy braku jej zaangażowania w postępowanie sądowoadministracyjne akt będący przedmiotem zaskarżenia zostanie wszechstronnie przez sąd zbadany pod względem jego zgodności z prawem Okoliczności te uzasadniają więc pogląd, że przynajmniej na etapie postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym skarżąca jest w stanie działać samodzielnie bez uszczerbku dla swojego interesu. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.