I SA/Ol 846/16

PostanowienieWSA w Olsztynie2017-02-14

Skład orzekający: Małgorzata Klimek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy wniosek o ustanowienie adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej powinien zostać uwzględniony, jeśli strona jest zwolniona z kosztów sądowych z mocy ustawy, a jej sytuacja materialna uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że skarżący, który jest zwolniony z kosztów sądowych z mocy ustawy (art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a.), nie musi ponosić kosztów postępowania. W związku z tym, postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zostało umorzone jako zbędne. Jednocześnie, sąd uznał, że sytuacja materialna skarżącego, który utrzymuje się z zasiłku MOPS w wysokości 317 zł miesięcznie, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata do sporządzenia skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.
Stan faktyczny
Skarżący M. B. złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w celu sporządzenia skargi kasacyjnej od postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej. Wniosek został złożony na nieaktualnym formularzu, co skutkowało wezwaniem do uzupełnienia braków. Po uzupełnieniu, sąd ocenił sytuację materialną skarżącego, który utrzymuje się z zasiłku MOPS i prowadzi ograniczone gospodarstwo domowe. Wcześniej WSA w Olsztynie oddalił skargę skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej.
Rozstrzygnięcie
Postanowiono umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowić dla skarżącego adwokata.

Pełny tekst orzeczenia

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. B. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. umorzyć postępowanie w przedmiocie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych 2. ustanowić dla skarżącego adwokata WSA/post.1- sentencja postanowienia Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" Pismem z dnia 30 grudnia 2016 r. M. B. (dalej jako wnioskodawca, strona, skarżący) wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu w celu sporządzenia, wniesienia skargi kasacyjnej. Do pisma załączył wypełniony nieobowiązujący od 29.08.2015 r. urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 30.12.2016 r. Nadto przedłożył kserokopie decyzji MOPS-u z "[...]" z dnia 25.10.2016 r. przyznającej świadczenie z pomocy społecznej – zasiłek okresowy w kwocie 317 zł na okres od 01.10.2016 r. do 31.12.2016r., oraz kopie innych dokumentów niezwiązanych z jego sytuacją materialną i finansową (k. 39-47). Z uwagi na braki formalne wniosku o przyznanie prawa pomocy, na podstawie art. 252 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U z 2016r., poz. 718 ze zm.) dalej zwana w skrócie p.p.s.a, wezwaniem z dnia 04.01.2017 r. zobowiązano skarżącego do złożenia wypełnionego urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na aktualnym druku formularza. Jednocześnie, na podstawie art. 255 p.p.s.a, wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych oświadczeń i dokumentów potwierdzających w sposób wyczerpujący i całkowity sytuację materialną i życiową wnioskodawcy tj. przedstawienia pisemnego oświadczenia w zakresie zestawienia stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym skarżącego, przedstawienia wyjaśnień czy korzysta z czyjeś pomocy finansowej ewentualnie rzeczowej. Nadto zobowiązano skarżącego do złożenia pisemnego oświadczenia w zakresie ewentualnego uzyskiwania dochodów z prac dorywczych, sezonowych oraz czy prowadzi działalność gospodarczą. W przypadku odpowiedzi twierdzącej przedłożenia kopii dokumentów potwierdzających wysokość uzyskanego przychodu, dochodu, poniesionych kosztów za rok 2016. W odpowiedzi na wezwanie przy piśmie z dnia 2 lutego 2017 r. wnioskodawca przedłożył: aktualny wypełniony urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF z dnia 2 lutego 2017 r., pisemne oświadczenie złożone na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a, kopię obliczenia dochodu wg wzoru księgi za okres od stycznia do listopada 2016 r., PIT-B za 2015r. wraz z potwierdzeniem jego złożenia, kopię decyzji MOPS z dnia "[...]" o przyznaniu zasiłku z pomocy społecznej – zasiłek okresowy w kwocie 317 zł na okres od 01.01.2017 r. do 30.04.2017r., postanowienie Sądu Rejonowego w Ostródzie sygn. akt II Kp 128/16 z dnia 22.09.2016 r. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF z dnia 2.02.2017 r. oświadczenia wynikało, że skarżący zwrócił się o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Wyjaśnił, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie uzyskuje dochodów. Skarżący jest współwłaścicielem domu o powierzchni ok 190 m2, który uległ zniszczeniu na skutek wybuchu gazu i pożaru. Nadto posiada u komornika wierzytelność w kwocie 1100 zł wraz z należnymi od niej odsetkami. Wskazał, że z uwagi na sytuację finansową nie ponosi zobowiązań jak i stałych wydatków. Składając wyjaśnienia na wezwanie w trybie art. 255 p.p.s.a oświadczył, że nie ponosi kosztów utrzymania w postaci opłat za media, kosztów eksploatacji samochodu, leczenia, podatków, ubezpieczeń, pożyczek czy też kredytów z powodu braku środków lub też braku zobowiązań z tego tytułu. Ponosi opłaty z tytułu użytkowania telefonu i Internetu w kwocie ok. 100 zł, które to stanowią koszt prowadzonej działalności gospodarczej. Z uzyskiwanego zasiłku z MOPSU ponosi wydatki na wyżywienie w kwocie około 15-20 zł dziennie, korzysta również z pomocy rzeczowej MOPS-u w postaci produktów żywnościowych. Odzież kupuje używaną lub też otrzymuje z pomocy społecznej. Stwierdził, że nie wykonuje prac dorywczych jak i sezonowych. Prowadzi od 15 lat działalność gospodarczą, przy czym w znacznym stopniu ograniczoną z uwagi na prowadzone postępowanie egzekucyjne i inne przeszkody. Oświadczył również, że środki trwałe w postaci kasy fiskalnej, regałów sklepowych, czajnika oraz komputera zostały zamortyzowane, natomiast samochód został skradziony w 2010 r. Z przedstawionych zaś kopii dokumentów źródłowych wynika, że skarżący w okresie od stycznia do listopada 2016 r. uzyskał przychód w kwocie 16.970 zł, poniósł koszty w wysokości 35.498zł, poniósł stratę w kwocie 18.527 zł. Nadto z przedstawionego obliczenia dochodu za ww. okres wynika, że wartość spisu z natury na początek okresu wynosiła 211.020 zł zaś na koniec tego okresu 198.000 zł. Nadto ustalono, że za rok 2015 z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wnioskodawca poniósł stratę w kwocie 22.619,87 zł (wg. PIT/B z 2015 r.). W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako p.p.s.a.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku. Zgodnie zaś z art. 249a powołanej ustawy, jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Należy stwierdzić, że stosownie do treści art. 239 § 1 pkt 1 lit. e p.p.s.a., strona skarżąca działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Oznacza to, że skarżący w tej sprawie jest zwolniony z ustawy z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych w całym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Skoro zatem skarżący w niniejszej sprawie jest zwolniony z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, to postępowanie w zakresie wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, jako zbędne, należało umorzyć. Z kolei wniosek o ustanowienie adwokata podlegał rozpoznaniu w kontekście brzmienia art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., według którego prawo pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przedstawiona przez skarżącego sytuacja wskazuje, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy w postaci ustanowienia dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. Zauważyć należy, iż wnioskodawca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i utrzymuje się z zasiłku z MOPS w wysokości 317 zł miesięcznie, po opłaceniu kosztów wyżywienia ok. 15-20 zł dziennie, skarżący nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Mając zatem na uwadze wysokość uzyskiwanego zasiłku, jak również wysokość wydatków, przyjąć należy, że skarżący nie jest w stanie ze środków, którymi dysponuje poczynić oszczędności, które mogłyby być przeznaczone na ustanowienie pełnomocnika. Z tego powodu postanowiono przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata i umorzyć postępowanie o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie. Wobec powyższego na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. i art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. oraz art. 249a p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło