I SA/Ol 878/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Wiesława Pierechod Sędziowie sędzia WSA Przemysław Krzykowski sędzia WSA Ryszard Maliszewski (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. B. na postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia "[...]" nr "[...]" Dyrektor Izby Skarbowej uchylił w całości postanowienie Dyrektora Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" z dnia "[...]" nr "[...]" w sprawie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego w banku A., i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Z przedstawionych akt sprawy wynika, że Dyrektor Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w "[...]" (dalej Dyrektor ZUS, organ I instancji, organ egzekucyjny) wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku M.B. (dalej zobowiązany, dłużnik, strona, skarżący), na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez ZUS Oddział w "[...]" Inspektorat w "[...]" w dniu 01.06.2016r. nr "[...]","[...]" oraz "[...]". Przedmiotowe tytuły wykonawcze obejmują należności pieniężne z tytułu nieuiszczonych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP, za okresy 12/2015 - 02/2016. Wszczęcie egzekucji administracyjnej na podstawie ww. tytułów wykonawczych nastąpiło w dniu 07.06.2016r. w wyniku doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności - bankowi A. (dalej dłużnik zajętej wierzytelności) trzech zawiadomień z dnia 01.06.2016r. o zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego. Przedmiotowe zawiadomienia doręczono zobowiązanemu wraz z odpisami tytułów wykonawczych w dniu 16.06.2016r.. Dłużnik zajętej wierzytelności w odpowiedzi z dnia 10.06.2016r. na zajęcia egzekucyjne wskazał na zbieg egzekucji administracyjnej oraz sądowej do wskazanego składnika majątku zobowiązanego. Ponadto pismem z dnia 14.07.2016r. poinformował, że na rachunku bankowym dłużnika brak jest obecnie środków pieniężnych, które umożliwiłyby realizację zajęcia oraz, że na wskazanym rachunku nie występują obroty od 9.10.2012r.. Zobowiązany wniósł następnie zarzuty w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego, które podlegały rozpoznaniu w odrębnym trybie. Z uwagi na powyższe, postanowieniem z dnia 30.06.2016r. organ egzekucyjny zawiesił prowadzone postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów, zgodnie z przepisem art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j. Dz. U. z 2016r., poz. 599 ze zm., dalej u.p.e.a.). Dłużnik w dalszej kolejności wniósł w dniu 30.06.2016r. skargę na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego, polegające na zajęciu wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego w A., dokonanego ww. zawiadomieniami. Strona zażądała zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu "rozpoznania spraw wskazanych jako uzasadnienie". Zarzuciła organowi zbytnią uciążliwość działań i "nadużycie prawa na jej szkodę". Ponadto zarzuty strony miały znajdować się w treści załączonych kopii pism. Do wniesionego podania zobowiązany załączył kserokopie pierwszych stron ww. zawiadomień o zajęciu rachunku bankowego, a także trzynaście kserokopii pism stanowiących korespondencję z różnymi instytucjami - Dyrektorem Oddziału ZUS w "[...]", ZUS Oddział w "[...]" Inspektorat w "[...]", Dyrektorem Izby Skarbowej, Prokuraturą Rejonową w "[...]", Sądem Rejonowym w "[...]", Prokuraturą Okręgową w "[...]", Prokuraturą Rejonową w "[...]", komornikiem sądowym (łącznie 16 załączników). Dyrektor Oddziału ZUS ww. postanowieniem z dnia "[...]", działając na podstawie przepisu art. 54 § 5 u.p.e.a., oddalił skargę zobowiązanego na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, a następnie stwierdził, że brak środków oraz obrotów na rachunku zobowiązanego oznacza, iż zajęcie należy uznać za nieskuteczne, i w związku z tym nie może stanowić o zbytniej uciążliwości działań organu egzekucyjnego. Wskazał także, że pisma dołączone przez stronę do skargi na czynność egzekucyjną nie mają wpływu na ocenę formalnoprawnych działań organu. Na to rozstrzygnięcie zobowiązany złożył zażalenie. Wniósł o uchylenie ww. postanowienia, ustalenie salda zobowiązań w tym wskazanie osób zobowiązanych oraz kwot wpłaconych w imieniu strony, rozpoznanie wniosków o karencję, a także uznanie wierzytelności należnych zobowiązanemu od komornika, tj. o kompleksowe ustalenie aktualnego stanu faktycznego. W ocenie strony w treści postanowienia organu I instancji brak jest jakiegokolwiek odniesienia się do podnoszonych zarzutów, a ponadto nie zostały wykorzystane informacje z obszernej wieloletniej wiedzy ZUS Oddział w "[...]" Inspektorat w "[...]". Dyrektor Izby Skarbowej (dalej Dyrektor Izby Skarbowej, organ II instancji, organ odwoławczy) w uzasadnieniu ww. postanowienia z dnia "[...]" podał, że uchylenie skarżonego rozstrzygnięcia organu I instancji było konieczne z uwagi na uchybienia organu I instancji. Organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia powinien przedstawić powody, na podstawie których oddalił wniesioną skargę na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego, w odniesieniu do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, co pozwoliłoby zarówno zobowiązanemu, jak i organowi odwoławczemu prześledzenie toku rozumowania organu I instancji. Rzeczywisty brak uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia we wskazanym zakresie, stanowi bowiem naruszenie przepisów postępowania, ujętych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ II instancji podniósł, że badaniem w trybie skargi na czynność egzekucyjną powinna być objęta realizacja przepisów art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a., tj. czy organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w ustawie, zgodnie z katalogiem środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych określonych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a., a także procedura realizacji samego zajęcia egzekucyjnego, w tym czy zastosowano właściwe wzory zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej. Dyrektor Izby Skarbowej powołał się na art. 67 u.p.e.a. i rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 17.12.2015r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz. U. z 2015r. poz. 2310), które weszło w życie w dniu 01.01.2016r. i obowiązywało do dnia 07.09.2016r.. Organ odwoławczy wyjaśnił, że badanie czy czynność dokonana przez organ egzekucyjny została przeprowadzona prawidłowo powinno obejmować odniesienie się do kwestii właściwego zastosowania przepisów prawa, regulujących procedurę zajęcia wierzytelności pieniężnej z rachunku bankowego, w tym, czy zajęcia dokonano przy użyciu odpowiedniego wzoru zawiadomienia o zajęciu oraz czy zawiera treść odpowiadającą przepisom prawa. Dokonane ustalenia, podjęte w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów art. 54 u.p.e.a., powinny znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia podejmowanego przez organ I instancji postanowienia. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że organ egzekucyjny powinien w sposób należyty i wyczerpujący wyjaśnić zobowiązanemu motywy i okoliczności, jakimi kierował się podejmując określone rozstrzygnięcie. Ponadto podkreślił, że uchylając postanowienie organu I instancji w całości, nie jest uprawniony do badania na tym etapie sprawy zasadności skargi na czynności egzekucyjne. Podał, że w przedstawionych okolicznościach kompleksowe badanie zasadności złożenia skargi, dokonane po raz pierwszy przez Dyrektora Izby Skarbowej oznaczałoby naruszenie zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, wyrażonej w art. 15 k.p.a.. Wyjaśnił, że istota powołanej zasady ogólnej postępowania opiera się na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy administracji publicznej. Jej naruszenie stanowiłoby zatem ingerencję w przewidziane przepisami prawa uprawnienie stron do weryfikacji rozstrzygnięć administracyjnych w administracyjnym toku instancji. W skardze na powyższe postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, zobowiązany wniósł o uchylenie ww. postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej i całościowe rozpoznanie sprawy. Skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej zostało wydane bez uwzględnienia całokształtu istniejących okoliczności, w tym dokumentów kierowanych przez stronę do organu egzekucyjnego oraz odwoławczego. Zdaniem skarżącego naruszono jego interes prawny, poprzez wieloletnie niepokojenie go w postaci zajmowania przez organ egzekucyjny nieaktywnego konta. Do wniesionej skargi zobowiązany załączył jedenaście kserokopii pism stanowiących korespondencję z różnymi instytucjami. Odpowiadając na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r. poz. 1066), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, ze zm., oznaczaną dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jedynym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). Mając na uwadze treść powołanych na wstępie przepisów, a także okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych należy uznać, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 18 u.p.e.a. "Jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W postępowaniu egzekucyjnym w administracji odpowiednie zastosowanie znajduje większość przepisów rozdziału 7 k.p.a., odnoszącego się do decyzji. Odpowiednie stosowanie tych przepisów odbywa się w dwojaki sposób, mianowicie przez odesłanie podwójne i pojedyncze. Pierwsze odbywa się przez odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a. i w art. 126 k.p.a. (dotyczy to art. 107 § 2 i 3, art. 109-113 k.p.a.). Drugie - tylko przez art. 18 u.p.e.a. i odnosi się do pozostałych przepisów rozdziału 7 k.p.a., z wyjątkiem art. 104 oraz 108 k.p.a.. Zgodnie z treścią art. 144 k.p.a. "W sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednio zastosowanie przepisy dotyczące odwołań". Według art. 138 § 1 k.p.a. Organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. § 2. Organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W rozpoznawanej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej zasadnie powołał się na okoliczności wydania postanowienia o charakterze kasacyjnym. Organ odwoławczy wskazał, że organ egzekucyjny w treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia nie przedstawił powodów, na podstawie których oddalił wniesioną skargę na czynności egzekucyjne zajęcia rachunku bankowego. W związku z tym brak jest odniesienia rozstrzygnięcia do zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. W konsekwencji nie pozwoliło to zarówno zobowiązanemu, jak i organowi odwoławczemu prześledzenie toku rozumowania organu I instancji. Rzeczywisty brak uzasadnienia podjętego rozstrzygnięcia we wskazanym zakresie, stanowi bowiem naruszenie przepisów postępowania, ujętych w Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ II instancji zasadnie podniósł, że badaniem w trybie skargi na czynność egzekucyjną powinna być objęta realizacja przepisów art. 7 § 1 i 2 u.p.e.a., tj. czy organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny przewidziany w ustawie, zgodnie z katalogiem środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych określonych w art. 1a pkt 12 lit. a) u.p.e.a.. Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo stwierdził, że organ egzekucyjny powinien w sposób należyty i wyczerpujący wyjaśnić zobowiązanemu motywy i okoliczności, jakimi kierował się podejmując określone rozstrzygnięcie. W konsekwencji Organ odwoławczy uchylając postanowienie organu I instancji w całości, nie był uprawniony do badania na tym etapie sprawy zasadności skargi na czynności egzekucyjne. Zgodnie z zasadą dwuinstancyjności wyrażoną w art. 15 k.p.a.. postępowanie opiera się na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy przez organy administracji publicznej. Przekazując sprawę, Organ odwoławczy wskazał jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. W tej sytuacji brak było postaw do uwzględnienia skargi. Skarga okazała się bezzasadna i po myśli art. 151 p.p.s.a. podlegała oddaleniu.