I SA/Ol 88/09

Dnia 8 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Piskozub po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 marca 2010 roku wniosku J.T. o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 grudnia 2009r. o sygn. akt I SA/Ol 88/09 w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"., Nr "[...]" w przedmiocie zobowiązania w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004r. postanawia: I. zmienić postanowienie Sądu z dnia 25 maja 2009r o sygn. akt I SA/Ol 88/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w ten sposób, że przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie przekraczającej 200 zł (słownie dwieście złotych), II. w pozostałej części wniosek oddalić. Skarżący reprezentowany przez radcę prawnego złożył wraz ze skargą kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 2 grudnia 2009r. o sygnaturze akt jak wyżej, wniosek o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w ramach którego wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści uzasadnienia wniosku wskazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczuplenia utrzymania siebie i rodziny (dzieci). Z oświadczenia o stanie rodzinnym wynika, że posiada dwójkę dzieci, na które przekazuje 600 zł tytułem alimentów. Oświadczył także, że nie posiada żadnych nieruchomości, zasobów pieniężnych i przedmiotów wartościowych, nadmieniając, że został wpisany do Krajowego Rejestru Dłużników Niewypłacalnych, co ogranicza jego zdolności kredytowe. Natomiast od 2002 roku pozostaje w rozdzielności majątkowej. Wskazał, iż z tytułu umowy o pracę uzyskuje dochód miesięczny brutto w wysokości 1317,OO zł. Rozpatrując wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisami ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. generalną zasadą jest, że każdy podmiot wszczynający postępowanie przed sądami administracyjnymi musi liczyć się z koniecznością poniesienia kosztów postępowania sądowego. Jednakże na podstawie art.246 § 1 p.p.s.a. ustawodawca uznał, że prawo pomocy może być przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów ( pkt 1), a częściowym gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Przystępując do oceny złożonego wniosku, należy odnotować, że Skarżący wraz ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy, w ramach którego wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. W treści uzasadnienia wskazał, że przekazuje żonie 800 zł tytułem alimentów, że pozostaje z nią w separacji, a nadto prowadzi działalność gospodarczą, osiągając dochód miesięczny w wysokości 3000 zł. Podniósł ponadto, że wszczęta egzekucja przez urząd skarbowy i ZUS spowodowała zajęcie kont i całego majątku, co ogranicza mu uzyskiwanie dochodów. Natomiast w piśmie z dnia 4.03.2009r. stwierdził, że zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym, posiada dwa samochody osobowe Renault "[...]" i VW Passat "[...]", przewłaszczone na zabezpieczenie kredytu, zajęte też przez Urząd Skarbowy. Jednocześnie oświadczył, że ponosi wydatki na utrzymanie w wysokości 800 zł miesięcznie. W kolejnym piśmie z dnia 18.03.2009 roku, Skarżący oświadczył, że nie posiada dowodu separacji z żoną, lecz notarialnie posiada rozdzielność majątkową. Z żoną nie zamieszkuje i nie zna jej dochodów. Skarżący nie składał za 2007 i 2008 rok zeznania o wysokości dochodu, a w 2008 roku nie składał deklaracji podatku VAT. Nie zapłacił ponadto za usługi prawne radcy prawnemu. Następnie prawomocnym postanowieniem z dnia 25 maja 2009r. o sygn. akt I SA/Ol 88/09 Sąd odmówił Skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący uiścił wpis od skargi na decyzję odwoławczą w kwocie 507,00 zł. Zaznaczyć jednak należy, że strona ma prawo do złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, w przypadku gdy zaistnieje zmiana okoliczności, będących podstawą przyznania prawa pomocy. Następny wniosek Skarżącego o objęcie go tego rodzaju ochroną powinien więc być oceniany w świetle art. 165 p.p.s.a., zgodnie z którym, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przez pojęcie "zmiany okoliczności sprawy" należy rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie. Muszą to być jednak takie zmiany, które uzasadniają zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia. Z dokonanych przez Sąd ustaleń wynika zaś, że sytuacja materialna Skarżącego przedstawiona w poprzednim wniosku o przyznanie prawa pomocy uległa zmianie tj. pogorszeniu. Skarżący w aktualnie rozpatrywanym wniosku wskazał bowiem, że jego dochód miesięczny brutto z tytułu umowy o pracę wynosi 1317,OO zł. W tym stanie rzeczy, złożony ponownie wniosek o przyznanie prawa pomocy podlega rozpatrzeniu. Dokonując zatem analizy materiału sprawy Sąd stwierdził, że Skarżący nie spełnia przesłanek udzielenia mu prawa pomocy zawartych w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wnioskodawca nie wykazał bowiem, iż w jego sytuacji zachodzą podstawy do uwzględnienia jego żądania w całości tj. że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów sądowych przez strony postępowania, a w związku z tym nie może być stosowane powszechnie. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 roku (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych. Sąd rozpatrując sytuację majątkową Skarżącego wynikającą zarówno z poprzedniego, jak i aktualnego wniosku o przyznanie prawa pomocy, miał przede wszystkim na uwadze fakt, że Skarżący dysponuje regularnym dochodem z tytułu umowy o pracę, a więc może partycypować w części w ponoszeniu niezbędnych kosztów sądowych ( w tym też w uiszczeniu wpisu od skargi kasacyjnej). Jakkolwiek Skarżący wskazał, iż opłaca alimenty na dzieci w kwocie 600 zł, jednakże nie załączył rachunków potwierdzających fakt ich dokonania. Natomiast pozostawanie w faktycznej separacji z żoną ( wg wyłącznego oświadczenia Skarżącego) nie oznacza jeszcze, że żona Skarżącego nie może pomóc wnioskodawcy w opłaceniu kosztów sądowych. ( por. orz. NSA z dnia 31 stycznia 2007r. , sygn. akt I FZ 674/06). Wątpliwości w ocenie Sądu budzi również oświadczenie Skarżącego, iż nie zapłacił za usługi prawne dla radcy prawnego, podczas gdy pełnomocnik ten, reprezentował już wcześniej Stronę postępowania. Skarżący nie wyjaśnił również z jakich środków zamierza opłacić radcę prawnego, skoro jak wskazał, nie ma zdolności kredytowych. Uwzględniając powyższe Sąd uznał, że Skarżący nie udowodnił zaistnienia okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dokonując częściowego zwolnienia od wpisu od skargi kasacyjnej Sąd miał również na względzie, że Strona skarżąca poniosła dotychczas koszty sądowe, a także ma obowiązek ponoszenia kosztów w innych sprawach, które toczą się przed tutejszym Sądem. Natomiast w pozostałej części, Sąd wniosek oddalił. Stąd działając na podstawie art.165 w zw. z art. 245 §1 i §3 oraz art.246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.