I SA/Ol 885/20
WyrokWSA w Olsztynie2021-03-24
Skład orzekający: Przemysław Krzykowski, Ryszard Maliszewski, Jolanta Strumiłło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego może być wydana niezależnie od toczącego się postępowania dotyczącego prawidłowości przyznania tych płatności?Ratio decidendi
Postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności jest odrębne od postępowania w sprawie przyznania płatności. Organy administracji są zobowiązane do ustalenia nienależnie pobranych środków na podstawie ostatecznej decyzji, nawet jeśli ta decyzja jest przedmiotem innego postępowania, np. o stwierdzenie nieważności. Kwota nienależnie pobranych płatności stanowi różnicę między wypłaconą a należną kwotą, wynikającą z ostatecznej decyzji przyznającej płatności lub z zaistnienia przesłanek skutkujących obowiązkiem zwrotu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2018. Po pierwotnym przyznaniu płatności, postępowanie zostało wznowione z urzędu, co doprowadziło do wydania decyzji uchylającej poprzednią i ustalającej niższe kwoty płatności. Następnie wydano decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności, która została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy. Skarżący kwestionował możliwość prowadzenia postępowania w sprawie nienależnie pobranych płatności, gdy kwestia prawidłowości przyznania tych płatności była przedmiotem innego, niezakończonego postępowania, a także zarzucał błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów dotyczących zwrotu płatności.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Przemysław Krzykowski Sędziowie sędzia WSA Ryszard Maliszewski sędzia WSA Jolanta Strumiłło (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi P. H. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" , nr "[...]" w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.
Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie decyzją z "[...]" r. Dyrektor Regionalnego Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania P. H. (dalej Skarżący) od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z "[...]", o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że zawiadomieniem z dnia "[...]" r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: Kierownik BP, organ I instancji) wszczął wobec P. H. (dalej także: Producent, Skarżący, Strona, Odwołujący, Wnioskodawca, Beneficjent) postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, przyznanych mocą decyzji z dnia "[...]"r. (za rok 2018). Dnia "[...]" r. Kierownik BP wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w której ustalił P. H. kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2018 w wysokości "[...]"zł.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania od powyższej decyzji opierając się na przepisach art. 138 par.1 pkt. 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu swojej decyzji organ wywodził, że nienależnie wypłacone Skarżącemu środki publiczne w ramach systemów wsparcia bezpośredniego pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolniczego tj. z funduszu, o którym mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 ustawy o Agencji. W przedmiotowym postępowaniu organ II instancji był zobowiązany do ustalenia, czy P. H. pobrał nienależne lub nadmierne płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2018. Organ zwracał uwagę że kwota nienależnie pobranych płatności stanowi różnicę pomiędzy wypłaconą rolnikowi kwotą płatności, a należną mu kwotą płatności, wynikającą z ostatecznej decyzji w sprawie przyznania płatności lub wynika z zaistnienia przesłanek skutkujących powstaniem obowiązku zwrotu pobranych płatności w całości lub w części.
Odnosząc się do powyższego organ wskazywał, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o Agencji, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Przepis ten nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje swoim zakresem sytuację gdy stwierdzona została nieprawidłowość której następstwo stanowi obowiązek zwrotu. Organ przedstawiając stan faktyczny sprawy wskazał, że w dniu "[...]"r., poprzez aplikację eWniosekPlus, do Biura Powiatowego ARiMR W E. (dalej: BP ARiMR) wpłynął Wniosek o przyznanie płatności na rok 2018 (dalej: Wniosek), w którym P. H. ubiegał się m.in. o przyznanie następujących płatności:
- Jednolitej płatności obszarowej,
- Płatności za zazielenienie,
- Płatności dodatkowej,
- Płatności dla młodych rolników,
- Płatności do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno.
W dniu "[1]" r. Kierownik BP wydał decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, na podstawie której przyznał
Stronie następujące płatności:
- Jednolitą płatność obszarową (dalej także JPO) w wysokości "[...]"zł,
- Płatność za zazielenienie w wysokości "[...]"zł,
- Płatność redystrybucyjną (dodatkową) w wysokości "[...]"zł,
- Płatności dla młodych rolników w wysokości "[...]"zł,
- Płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno w wysokości "[...]" zł,
oraz przyznał P. H. kwotę z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej w wysokości "[...]" zł. Powierzchnia stwierdzona jednolitej płatności obszarowej (oraz płatności za zazielenienie) wyniosła 182,92 ha, wobec powierzchni zadeklarowanej do ww. płatności równej 183,62 ha.
W związku z upływem 14-dniowego terminu do wniesienia odwołania, powyższa decyzja stała się ostateczna. Ww. środki finansowe zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany we Wniosku o wpis do ewidencji producentów
W dniu "[...]" r. Kierownik BP, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone ostateczną decyzją z dnia "[1]"r.
Po ponownej weryfikacji sprawy i analizie powierzchni kwalifikowanej do płatności, (tzw. ocena wsteczna) Kierownik BP wydał w dniu "[2]"r. decyzję o uchyleniu Decyzji dotychczasowej z "[1]"r. oraz w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z którą poniższe płatności wyniosły:
- Jednolita płatność obszarowa "[...]"zł,
- Płatność za zazielenienie "[...]"zł,
- Płatność redystrybucyjna "[...]"zł,
- Płatności dla młodych rolników "[...]"zł,
- Płatność do powierzchni upraw roślin strączkowych na ziarno "[...]"zł,
natomiast kwota z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej wyniosła "[...]"zł.
Powierzchnia stwierdzona jednolitej płatności obszarowej (oraz płatności za zazielenienie) wyniosła 180,27 ha.
W trakcie przeprowadzonej oceny wstecznej ustalono, że po aktualizacji ortofotomapy, dokonano zgodnie z zaleceniami Komisji Europejskiej, wstecznej oceny powierzchni kwalifikującej się do przyznania płatności. W jej wyniku stwierdzono na spornych działkach ewidencyjnych występowanie terenów niekwalifikujących się do przyznania płatności i wyznaczono nową powierzchnię maksymalnego kwalifikowanego obszaru (MKO) dla działki ewidencyjnej
-nr "[...]" wynoszącą 10,29 ha (przy deklaracji 10,36 ha),
-nr "[...]" wynoszącą 3,65 ha (przy deklaracji 3,73 ha),
-nr "[...]" wynoszącą 46,58 ha (przy deklaracji 48,76 ha),
-nr "[...]" wynoszącą 48,42 ha (przy deklaracji 48,98 ha).
Jak podkreślił Kierownik BP, obowiązkiem ARiMR jako Agencji płatniczej, jest utrzymywanie w stanie aktualności baz danych referencyjnych LPIS oraz wykorzystywanie na bieżąco wszystkich dostępnych materiałów źródłowych stanowiących podstawę modyfikacji danych referencyjnych LPIS. W ARiMR aktualizacja ortofotomapy dokonywana jest w cyklu 3-letnim. Od opisanej wyżej decyzji Producent nie wniósł odwołania i stała się ona ostateczna.
W dniu "[...]"r. do Dyrektora OR wpłynął wniosek P. H. stwierdzenie nieważności decyzji z dnia "[2]"r. W powyższym wniosku Strona zarzuciła naruszenie przepisów: art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 3 ustawy o płatnościach bezpośrednich. Producent wskazał, że Kierownik BP źle zinterpretował materiał dowodowy w sprawie i przez to nienależycie ustalił stan faktyczny.
Dyrektor OR w dniu "[...]"r. wydał decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika BP z dnia "[2]"r. W wyniku odwołania Skarżącego, ww. decyzja została uchylona przez Prezesa ARiMR w dniu "[...]"r., a sprawa przekazana została do ponownego rozpatrzenia przez Dyrektora OR. Następnie Dyrektor OR wydał w dniu "[...]"r. decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji, która w związku ze złożonym przez Stronę odwołaniem została utrzymana w mocy na podstawie decyzji prezesa ARiMR nr w dniu "[...]"r.
Organ wskazywał, że Kierownik BP wydając decyzję o ustaleniu nienależnie pobranych płatności w dniu "[...]"r. podkreślił, że z treści art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji wynika wprost, iż przedmiotem postępowania toczącego się przed organem administracji publicznej jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Skoro ustalenie, o którym mowa w art. 29 ust. 1 ustawy, następuje w drodze decyzji administracyjnej, to należy przyjąć, że postępowanie toczy się w oparciu o przepisy k.p.a. Tym samym ustalenie, czy przyznane rolnikowi uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, może wynikać z ustaleń dokonanych przez organ w toku postępowania toczącego się w oparciu o przepisy k.p.a. na podstawie art. 29 ust. 1 ww. ustawy. Jednocześnie jest to postępowanie toczące się niezależnie od ewentualnego postępowania w przedmiocie prawidłowości przyznania rolnikowi płatności.
Mając na uwadze powyższe, organ I instancji w dacie wydania decyzji z dnia "[...]" podkreślił, iż nawet w sytuacji stwierdzenia nieważności decyzji z "[...]"r., spełnione zostaną przesłanki uprawniające do ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji: Skoro bowiem ustalenia organu odwołują się w pierwszej kolejności do powierzchni maksymalnego kwalifikowanego obszaru, ewentualna eliminacja uchylenia decyzji w przedmiocie przyznania płatności z uwzględnieniem powierzchni PEG będzie mieć znaczenie drugorzędne - nie pozbawi bowiem płatności wypłaconych do powierzchni, której dotyczyło przedeklarowanie, statusu środków pobranych nienależnie.
W dalszej części wywodu wskazywano, że ustalenie czy przyznane uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości może wynikać z ustaleń dokonanych w toku postępowania toczącego się na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, jak i z ostatecznych decyzji wydanych w postępowaniach nadzwyczajnych w przedmiocie przyznania płatności. W związku z ostateczną decyzją z dnia "[2]"r., uchylającą decyzję dotychczasową z dnia "[1]"r. oraz określającą należne płatności w ramach JPO oraz płatności za zazielenienie w wysokościach niższych od przyznanych w decyzji uchylonej powstała kwota do zwrotu, wynikająca z różnicy między ww. środkami finansowymi wypłaconymi stronie na rachunek bankowy, a środkami finansowymi na podstawie decyzji ostatecznej. Organ przedstawił wyliczenie poszczególnych kwot do zwrotu. Łączna kwota nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2018 określona została na "[...]"zł.
Organ odnosząc się do kwestii odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności, zauważał że zgodnie z art. 49 ustawy o płatnościach bezpośrednich, Kierownik biura powiatowego Agencji odstępuje od ustalenia kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności bezpośrednich lub płatności niezwiązanej do tytoniu o której mowa wart. 29 ust. 1 ustawy o Agencji, przypadku określonym w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. Urz. UE Nr L 347, s. 549 z 20.12.2013 r.), zwanego dalej rozporządzeniem (UE) nr 1306/2013, tj. gdy kwota każdej z tych płatności nie jest wyższa od kwoty stanowiącej równowartość 100 euro przeliczonej na złote według kursu euro ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013.
Jak wskazywał organ kurs wymiany euro na dzień "[...]"r., ogłoszony w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej C Nr 35 i, wynosi 4,2774 zł. Zatem równowartość kwoty 100 euro przeliczonej na złote według ww. kursu euro wynosi 427,74 zł. Kwota stanowiąca równowartość 100 euro, od ustalenia której odstępuje Kierownik biura powiatowego Agencji, dotyczy poszczególnych schematów pomocowych w ramach sprawy o przyznanie płatności w ramach jednej kampanii, dla tego samego rolnika i jest ustalana oddzielnie, dla schematów pomocowych.
Jak zaznaczał organ w rozpatrywanej sprawie, na kwotę nienależnie pobranych płatności podlegających zwrotowi składają się kwoty płatności w wysokości: "[...]" zł z tytułu jednolitej płatności obszarowej oraz "[...]" zł z tytułu płatności za zazielenienie. Każda z ww. kwot przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro, przeliczoną na złote według kursu euro, ustalonego zgodnie z art. 106 ust. 3 rozporządzenia (UE) nr 1306/2013. Tym samym w odniesieniu do ww. płatności nie zachodzą przesłanki uzasadniające odstąpienie od ustalenia kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności. Organ odwoławczy wskazał, także że Organ I instancji słusznie odstąpił od ustalenia kwoty nienależnie pobranej płatności z tytułu zwrotu dyscypliny finansowej, gdyż różnica między kwotą przyznaną na podstawie decyzji uchylonej, tj. "[...]" zł, a należną na podstawie decyzji ostatecznej, tj. "[...]" zł, wynosząca "[...]" zł, jest niższa od równowartości 100 euro.
Organ odnosząc się do kwestii przedawnienia obowiązku zwrotu płatności nienależnej wskazał, że właściwe jest powołanie się na art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, który wskazuje, że okres przedawnienia wynosi 4 lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości. Organ wskazywał, że za datę tę należy co do zasady uznać:
- datę złożenia wniosku o przyznanie płatności (w przypadku wniosku zawierającego nieprawidłowe deklaracje),
- lub datę zaprzestania realizacji zobowiązania (w przypadku płatności w ramach PROW),
- lub upływ terminu na wykonanie określonych działań (w przypadku braku realizacji obowiązków związanych utrzymywaniem gruntów w dobrej kulturze rolnej oraz przestrzeganiem norm i wymogów).
Organ wskazywał ponadto, że zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia nr 2988/95, przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo. Zatem przerwanie biegu przedawnienia może nastąpić przez doręczenie stronie informacji odnoszącej się wyraźnie do określonej płatności i wskazującej co najmniej na podejrzenie wystąpienia nieprawidłowości. W tym kontekście Organ wskazywał, że w niniejszej sprawie należy stwierdzić, że 4-letni termin przedawnienia nie upłynął, gdyż za datę dopuszczenia się nieprawidłowości, a tym samym rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia należy uznać dzień "[...]"r., tj. dzień złożenia wniosku o przyznanie płatności na rok 2018 r.
Organ podkreślał, że 4-letni termin przedawnienia w związku z jego przerwaniem w dniu "[...]"r., tj. w momencie doręczenia decyzji oraz w dniu "[...]"r., tj. w momencie doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych kwot rozpoczął swój 4-letni bieg od nowa, wobec czego nie doszło do przedawnienia obowiązku zwrotu płatności nienależnej.
W ocenie organu II instancji w rozpatrywanej sprawie nie było podstaw do ograniczenia odpowiedzialności P. H. podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014, skutkującego brakiem obowiązku zwrotu przez producenta nienależnie pobranych płatności. Na podstawie wskazanych przepisów obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwej władzy lub innej władzy oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. Jak podkreślał organ, celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr. 809/2014, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji oraz jej doręczenia Stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Organ odwoławczy zaznaczył, że należy zgodzić się ze stanowiskiem Kierownika BP, że wypłacone na podstawie decyzji z dnia "[1]" r. środki finansowe nie wynikały z pomyłki ARiMR, gdyż organ orzekał na podstawie złożonego przez Beneficjenta wniosku, a odpowiedzialność za rzetelne, i prawidłowe deklaracje użytkowanych gruntów spoczywa na Wnioskodawcy. Strona podpisując wniosek jednocześnie oświadczała, że znane jej są zasady przyznawania płatności. Organ wskazywał, że nawet w przypadku stwierdzenia, iż płatność została dokonana na skutek błędu Agencji, dla zastosowania przytoczonej powyżej regulacji konieczne jest jednoczesne stwierdzenie, iż błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez Stronę. Organ zaznaczył, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez Producenta, gdyż nie dołożył on należytej staranności podczas wypełniania wniosku, która to czynność powinna zostać poprzedzona zweryfikowaniem stanu i wielkości faktycznie rolniczo użytkowanej powierzchni. W związku z powyższym w ocenie Organu II instancji nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 7 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr. 809/2014, oraz stanowisko Strony dotyczące wystąpienia błędów związanych ze stanem faktycznym i upływu 12-miesięcznego okresu na zwrot płatności.
Skargę do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Olsztynie od powyższej decyzji wywiódł producent rolny. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucał naruszenie:
I. przepisów prawa materialnego tj.
- art 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej jako: uARiMR) poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie, skutkujące wydaniem przez Organ decyzji utrzymującej w mocy decyzję dotyczącą płatności, które to płatności są przedmiotem innej sprawy, w której zostały wydane:
← decyzja Organu z dnia "[...]"r. oraz
← decyzja Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia "[...]"r.,
← uchylone następnie na mocy Decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" roku, którą to Decyzją sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Organowi I instancji,
← który to Organ I instancji wydał następczo Decyzję z dnia "[...]" roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji pierwotnej,
← utrzymaną w mocy Decyzją Prezesa ARiMR z dnia "[...]" r., od której Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie:
a zatem sprawa jest jeszcze w toku, wobec czego nie można przed wydaniem w ww. sprawie rozstrzygnięcia wydawać decyzji w przedmiotowej sprawie.
- art. 7 ust. 1 i 3 Rozporządzenia Wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej jako rozporządzenie nr 809/2014) poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie skutkujące uznaniem, że w niniejszej sprawie nie zaszły w stosunku do przyznanych płatności błędy dotyczące stanu faktycznego niemogące zostać wykryte przez Skarżącego w zwykłych okolicznościach, co skutkowało pominięciem faktu, ze zwrot płatności w takiej sytuacji może nastąpić jedynie w terminie 12 miesięcy od dnia ich przyznania, a zatem nie zaszły podstawy do utrzymania w mocy decyzji Organu I instancji.
- art. 7 ust. 1 i 2, 8,13,14 ust. 1, 15 ust. 1 i 2a ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (t.j. - Dz. U. z 2018 r., poz. 1312 z późno zm. - dalej jako p.s.w.b.) w zw. z art. 18 ust. 3 i art. 19a ust. 1 i 2 Rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (dalej jako "rozporządzenie") poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie skutkujące uznaniem, że w niniejszej sprawie istnieją podstawy do stwierdzenia nieprawidłowości z tytułu przyznanych płatności, co w konsekwencji doprowadziło do utrzymania w mocy Decyzji Organu I instancji zaskarżoną Decyzją.
II. przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy tj.
- art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a, i art. 77 § 1 k.p.a, poprzez:
a) ich nieprawidłowe zastosowanie polegające na niewłaściwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego i posługiwaniu się przy wydaniu zaskarżonej decyzji ustaleniami zawartymi w decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]"r. o oraz decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia "[...]"r. które to decyzje zostały uchylone na mocy Decyzji Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia "[...]" roku, nr "[...]", którą to Decyzją sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Organowi I instancji, który to Organ I instancji wydał następczo Decyzję z dnia "[...]"roku w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji pierwotnej, utrzymaną w mocy Decyzją Prezesa ARiMR nr "[...]" z dnia "[...]"r., od której Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. co doprowadziło w konsekwencji do posługiwania się przez Organ wadliwymi okolicznościami faktycznymi nieprzyznanymi prawomocnym orzeczeniem kończącym postępowanie w sprawie.
b) uznanie, że w niniejszej sprawie to Skarżący nie dochował obowiązku w zakresie podania prawidłowej powierzchni działek, podczas gdy Skarżący powierzchnię działki zadeklarował zgodnie z danymi wskazanymi przez Organ w dokumencie pt. "Informacja dotycząca działek deklarowanych do płatności", a więc bazował na danych posiadanych i opracowanych przez Organ, wobec czego Skarżący nie może na tej podstawie ponosić negatywnych konsekwencji.
c) nieprawidłowe zastosowanie polegające na niewłaściwym przeprowadzeniu postępowania dowodowego w sprawie polegającym na niewykazaniu, kiedy organ powziął wiadomość o rzekomych nowych okolicznościach faktycznych, jakie to były nowe okoliczności i czemu wskazanych wiadomości organ nie powziął wcześniej, jak również czy są to jedyne wiarygodne informacje, na podstawie których można stwierdzić rzekome nieprawidłowości, podczas gdy ortofotomapy są jedynie satelitarnymi pomiarami dużych powierzchni z założenia zawierającymi błędy i wymagającymi aktualizacji, a zatem nie mogę stanowić wyłącznej podstawy ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
- art. 156 § 1 pkt. 2 oraz 3 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie skutkujące wydaniem przez Organ zaskarżonej decyzji w oparciu o ustalenia zawarte w decyzji Organu I instancji z dnia "[...]" roku, która to decyzja wraz z decyzją organu II instancji została najpierw uchylona przez Prezesa ARiMR decyzją z dnia "[...]" roku, nr "[...]", a obecnie w przedmiotowej sprawie toczy się postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, co w konsekwencji doprowadziło do wydania decyzji bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa oraz w sprawie, która jest zawisła.
W uzasadnieniu Skarżący kolejno odnosił się do sformułowanych zarzutów. Wskazywał, że w myśl art. 29 ust. 1 uARiMR Agencja może prowadzić postępowanie w przedmiocie niewłaściwe pobranych płatności bezpośrednich. Jak zaznaczał, wskazana delegacja ustawowa, nie zwalnia Agencji ze stosowania się do pozostałych przepisów prawa administracyjnego, w szczególności, gdy sprawa o identycznym przedmiocie stanowi już przedmiot sporu. W takiej sytuacji Organ nie mógł procedować, w szczególności gdy dokonane w toku takiego postępowania ustalenia faktyczne i prawne kolidowały z ustaleniami w sprawie toczącej się równolegle. W niniejszej sprawie Organ wydał zaskarżoną decyzję dotyczącą nieprawidłowości w przyznaniu płatności bezpośrednich, w sytuacji gdy kwestia przyznania wskazanych płatności była przedmiotem innego toczącego się postępowania. Ponadto Organ wydając zaskarżoną decyzję opierał się na ustaleniach zawartych w decyzji z dnia "[...]" r. m.in. ustalając wysokość opłat do zwrotu, mimo że wskazana decyzja została uchylona, a stan prawny w przedmiotowej sprawie nie został jeszcze rozstrzygnięty w sposób ostateczny i niebudzący wątpliwości. Wobec tego Organ wydając zaskarżoną decyzję w przedmiocie utrzymania w mocy decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR z dnia "[...]"r. na podstawie przepisu art. 29 uARiMR uczynił to w sposób sprzeczny z podstawowymi zasadami prawa administracyjnego. Zarówno Organ I i II instancji nie mogły bowiem procedować w sprawie, która de facto jest przedmiotem innego i niezakończonego postępowania.
W kontekście naruszenia art. 7 ust. 1 i 3 rozporządzenia nr 809/2014 Skarżący wywodził, że przytoczone w uzasadnieniu argumenty w wyraźny sposób wskazują że Organ jako główny powód wydania ww. decyzji podaje błędy dotyczące elementów stanu faktycznego, a mianowicie rzekome nieprawidłowości wynikające z różnych powierzchni zadeklarowanych przez Skarżącego działek. Skarżący zaznaczał, że skoro jest to błąd co do okoliczności faktycznych, Organ wiąże 12 miesięczny termin na przekazanie decyzji o zwrocie nieprawidłowo pobranych płatności. Termin ten liczony jest od dnia przyznania płatności, a zatem upłynął on w 2018 r. W związku z powyższym Organ nieprawidłowo stosując ww. przepis uznał, że nie wiąże go jego dyspozycja. Tym samym niesłuszne uznanie, że w stosunku do zwrotu rzekomo nienależnie pobranych płatności nie minął ustawowo określony czas, spowodowało błędne obciążenie Skarżącego zobowiązaniami finansowymi. Zaznaczano, że ww. naruszenie prawa materialnego stanowiło całkowicie niezasadną próbę Organu zwolnienia się z obowiązku nałożonego przez przepis art. 7 rozporządzenia nr 809/2014. Jednocześnie Organ w sposób nieuprawniony i arbitralny przyjął, że błędne ustalenia faktyczne winny zostać wykryte przez Beneficjenta. Organ pominą okoliczność, że przy składaniu wniosku Skarżący bazował na danych posiadanych i opracowanych przez Organ, które to dane Organ winien był zweryfikować na etapie rozpatrywania pierwotnego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Skarżący zaznaczał przy tym, że Organ w żaden sposób nie wskazuje, kiedy powziął wiedzę o aktualizacji ortofotomap, czym uniemożliwił Skarżącemu weryfikację swoich twierdzeń o rzekomym zawinieniu Beneficjenta w zaistnieniu błędów w stanie faktycznym.
W kontekście naruszenia przepisów p.s.w.b. wskazano, że w przedmiotowej sprawie Skarżący spełnił wszystkie przesłanki ustawowe by uzyskać ww. wsparcia finansowe. Co więcej podane przez Skarżącego we wniosku informacje były weryfikowane przez organ. Tym samym już w dacie wydania decyzji pierwotnej organ posiadał wiedzę na temat pola zagospodarowania i miał możliwość jej zweryfikowania. Po stronie organu zatem już wtedy zaistniały nowe okoliczności, które powinien wziąć pod uwagę. W tej sytuacji Organ nie może ponownie powoływać się na nowe okoliczności, które były mu już wcześniej znane. Skarżący zaznaczał, że Organ w ogóle nie udowodnił że doszło do zmiany po stronie Skarżącego pola zagospodarowania.
Uzasadniając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania Skarżący wskazał, że Organ II instancji bezpodstawnie uznał że w niniejszej sprawie to Skarżący nie dochował obowiązku w zakresie podania prawidłowej powierzchni działek, podczas gdy Skarżący powierzchnię działki zadeklarował zgodnie z danymi wskazanymi przez Organ w dokumencie pt. "Informacja dotycząca działek deklarowanych do płatności". Zatem Skarżący bazował na danych posiadanych i opracowanych przez Organ, wobec czego Skarżący nie może na tej podstawie ponosić negatywnych konsekwencji. Jednocześnie, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w żaden sposób nie wykazał, kiedy Organ powziął wiadomość o rzekomych nowych okolicznościach faktycznych, jakie to były nowe okoliczności i czemu wskazanych wiadomości organ nie powziął wcześniej.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że podtrzymuje swoją dotychczasową argumentację. Równocześnie organ odnosząc się do zarzutu pełnomocnika skarżącego dotyczącego naruszenia art. 7, 77 § 1 k.p.a. podkreślił, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 1312, ze zm.) z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa wart. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Z kolei w myśl art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy wskazano, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Organ z przytoczonych uregulowań wywodził, że ustawodawca wynikający z art. 7 i 77 § 1 k.p.a. obowiązek podjęcia przez organ wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, jak i obowiązek wszechstronnego zebrania z urzędu i rozpatrzenia całego materiału dowodowego zmodyfikował. Odrębności tego postępowania, w stosunku do ogólnego postępowania administracyjnego, wskazane m.in. w ust. 3 ust. 3 ww. ustawy wyrażają się w tym, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, są zobowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności, sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek, a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która wywodzi z niego skutki prawne.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 8 k.p.a., Organ podkreślał, że zaskarżona decyzja dobitnie wskazuje, jaki stan faktyczny był podstawą wydania decyzji organu I i II instancji. W dalszej kolejności wskazywał, że ostateczna i prawomocna decyzja kierownika biura powiatowego ARiMR z dnia "[2]"r. o uchyleniu Decyzji "[1]"r. oraz w sprawie przyznania płatności stanowiła prawidłową podstawę faktyczną i prawną do wydania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Skarga nie była zasadna.
Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola ta obejmuje wszystkie kwestie związane z procesem stosowania prawa w postępowaniu administracyjnym, a więc to, czy organ dokonał prawidłowych ustaleń co do obowiązywania zastosowanej normy prawnej, czy normę tę właściwie zinterpretował i nie naruszył zasad uznawania określonych faktów za udowodnione.
Sąd uchyla zaskarżoną decyzję jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2018r. poz. 1302 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a..
Z kolei przepis art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie granicami skargi nie oznacza, że sąd może czynić przedmiotem swoich rozważań i ocen wszystkie jej aspekty, bez względu na treść zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd jest bowiem zawsze związany granicami sprawy, w której skarga została wniesiona i nie może swoimi ocenami prawnymi "wkraczać" w inną sprawę w stosunku do tej, która była przedmiotem postępowania przed organem administracji.
W przedmiotowej sprawie istotne jest dokonanie chronologicznej rekapitulacji najistotniejszych zdarzeń procesowych. Wskazać należy zatem, że "[1]"r. Kierownik BP wydał decyzję w sprawie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W wyniku wznowienia z urzędu postępowania administracyjnego Kierownik BP wydał w dniu "[2]"r. decyzję o uchyleniu decyzji dotychczasowej z "[1]"r. oraz w sprawie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Od opisanej wyżej decyzji Producent nie wniósł odwołania i stała się ona ostateczna. Skarżący podważał ww. decyzje w trybie stwierdzenia nieważności. Dyrektor OR wydał "[...]"r. decyzję o odmowie stwierdzenia nieważności tej decyzji, która w związku ze złożonym przez Stronę odwołaniem została utrzymana w mocy na podstawie decyzji prezesa ARiMR nr w dniu "[...]"r.
Równolegle "[...]"r. Kierownik BP wydał decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w której ustalił Skarżącemu kwotę nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za rok 2018 w wysokości "[...]"zł. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa po rozpatrzeniu odwołania zaskarżoną do WSA decyzją z "[...]"r utrzymał w mocy rozstrzygniecie organu I instancji.
Podkreślić należy, że granice sprawy administracyjnej wyznaczają zatem dwie wskazane wyżej decyzje dotyczące ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Są to samodzielne rozstrzygnięcia wydawane w niezależnym postepowaniu administracyjnym, formalnie odrębnym od postępowania w sprawie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Co prawda odnoszą się one do jego wyniku, jednak w ramach postępowania dotyczącego ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności nie może dojść do badania kwestii zasadności przyznania lub ograniczenia beneficjentowi płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Mając powyższe na uwadze wskazać należy że zarówno organ I jak i II instancji prowadząc postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności opierały się na funkcjonującej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji Kierownika BP z "[2]"r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej z "[1]"r. oraz w sprawie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Podkreślić należy, że kwota nienależnie pobranych płatności stanowi różnicę pomiędzy wypłaconą rolnikowi kwotą płatności, a należną mu kwotą płatności, wynikającą z ostatecznej decyzji w sprawie przyznania płatności lub wynika z zaistnienia przesłanek skutkujących powstaniem obowiązku zwrotu pobranych płatności w całości lub w części.
Organ słusznie wskazywał, że z treści art. 29 ust. 1 i ust. 2 ustawy o Agencji wynika wprost, iż przedmiotem postępowania toczącego się przed organem administracji publicznej jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków. Ustalenie, czy przyznane rolnikowi uprzednio kwoty płatności były przyznane nienależnie lub w nadmiernej wysokości, może wynikać z ustaleń dokonanych przez organ w toku postępowania toczącego się w oparciu o k.p.a. na podstawie art. 29 ust. 1 ww. ustawy. Jednocześnie jest to postępowanie toczące się niezależnie od ewentualnego postępowania w przedmiocie prawidłowości przyznania rolnikowi płatności.
Organ w obszernym uzasadnieniu wskazał źródła dowodowe, w tym materiały z innych postępowań, które wziął pod uwagę i ocenił wydając decyzję o określeniu kwoty nadmiernie pobranych środków. Ta wynikała zaś wprost z porównania kwot z decyzji Kierownika BP z "[1]"r. oraz uchylającej ją decyzji z "[2]"r. Sposób ustalenia i wyliczenia kwot nienależnie pobranych płatności, organ szczegółowo zilustrował i omówił (strona 7 zaskarżonej decyzji z "[...]".). Podkreślenia wymaga przy tym, że wydana w wyniku wznowienia postępowania decyzja z "[2]"r. ma walor wstecznej, a zatem wykonalnej. Zarówno sama ta decyzja jak i akta postępowania w wyniku którego została wydana mogą stanowić źródło w oparciu o które ustalona została kwota nienależnie pobranych środków. Fakt, objęcia tej decyzji (z "[2]") wnioskiem o stwierdzenie nieważności w żaden sposób nie podważa jej ostateczności, ani nie eliminuje z obrotu prawnego. Jest to nadal akt ostateczny, a więc wiążący i wykonalny. Powyższe wymaga podkreślenia w kontekście zasady trwałości decyzji ostatecznej wynikającej z art. 16 k.p.a. Decyzja ostateczna wywiera skutki prawne, chyba, że zostanie uchylona w przewidzianym prawem trybie, co nie miało w niniejszej sprawie miejsca.
Organy w procesie ustalania kwot nienależnie pobranych środków nie tylko uprawnione, ale wręcz zobowiązane były do odwołania się do ostatecznej decyzji na nowo ustalającej wymiar płatności.
Poza granicami niniejszej sprawy jest zaś kwestia prawidłowości wydania decyzji Kierownika BP z "[2]"r. o uchyleniu decyzji dotychczasowej z "[1]"r. oraz w sprawie przyznania Skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Kwestie prawidłowości wznowienia postępowania, respektowania terminu w jakim mogło być ono wznowione, wreszcie prawidłowości ustaleń czynionych na gruncie postępowania zakończonego decyzją z "[2]"r. pozostają poza granicami niniejszego postępowania. Na marginesie wskazać należy tylko, że organ szczegółowo opisał procedurę aktualizacji informacji ortofotomaply, która odbywa się w 3 letnim cyklu i stanowiła impuls do wznowienia postępowania.
Sąd podziela również stanowisko organu co do braku podstaw do ograniczenia odpowiedzialności Skarżącego na podstawie art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014. Zgodnie z brzmieniem ww. przepisu obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Wskazać należy na stanowisko NSA wyrażone w wyroku z 22 listopada 2018r.(sygn. akt I GSK 2071/18 CBOSA) zgodnie z którym celem, określonego w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności, wyjątku od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, w których to błąd organu spowodował wypłatę nienależnej płatności. Chodzić tu będzie o tą część rozstrzygnięcia, za którą w całości i niezależnie od rolnika odpowiada organ. Ocenę taką dodatkowo uzasadnia odwołanie się do reguł wykładni językowej. Przepis art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności stanowi, że nienależna płatność ma zostać dokonana "na skutek" pomyłki organu. Zwrot ten wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. Przyjąć, zatem należało, że możność wykrycia błędu organu, o której mowa w art. 7 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiające zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności to nie tylko sytuacja, w której beneficjent posiada wiedzę o rzeczywistym stanie prawnym i faktycznym w zakresie braku podstaw do dokonania płatności, ale również stan, w którym rolnik - przy dołożeniu należytej staranności - mógł się dowiedzieć, że część wypłacanych mu płatności kwalifikuje się jako nienależna. Stanowisko tożsame z wyżej przedstawionym zajął organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ II instancji wskazał, że wypłacone na podstawie decyzji z dnia "[1]"r. środki finansowe nie wynikały z pomyłki ARiMR, gdyż organ orzekał na podstawie złożonego przez Beneficjenta wniosku, a odpowiedzialność za rzetelne i prawidłowe deklaracje użytkowanych gruntów spoczywa na Wnioskodawcy. Strona podpisując wniosek jednocześnie oświadczała, że znane jej są zasady przyznawania płatności. Organ wskazywał, że nawet w przypadku stwierdzenia, iż płatność została dokonana na skutek błędu Agencji, dla zastosowania przytoczonej powyżej regulacji konieczne jest jednoczesne stwierdzenie, iż błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez Stronę. Organ zaznaczał, że w przedmiotowej sprawie nie można uznać, iż błąd ten nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez Producenta, gdyż nie dołożył on należytej staranności podczas wypełniania wniosku, która to czynność powinna zostać poprzedzona zweryfikowaniem stanu i wielkości faktycznie rolniczo użytkowanej powierzchni. Wskazane wyżej stanowisko organu podziela skład orzekający w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do zarzutów dotyczących naruszeń przepisów procesowych wskazać należy, że w istocie zmierzały one do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych poczynionych przez organ. W tym zakresie zarzuty skargi należało uznać za bezskuteczne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ w zaskarżonej decyzji w sposób bardzo szczegółowy przedstawił zarówno okoliczności faktyczne sprawy, motywy którymi kierował się przy ich ocenie oraz interpretację mających zastosowanie w sprawie przepisów. Podkreślenia wymaga, że organ wbrew twierdzeniom strony uprawniony był do posługiwania się ustaleniami zawartymi w decyzji Kierownika BP z "[...]"r. Wyraźnie przy tym akcentował, że ustalenia te poddawane były ocenie. Organ słusznie przywołał przy tym treść art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 5 lutego 2015 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zgodnie z którym Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniach, o których mowa w ust. 1 są obowiązane przedstawiać dowody oraz udzielać wyjaśnień co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Strona na żadnym etapie postępowania nie wykazała, że organ w sposób niesłuszny ustalił kwoty nienależnie pobranych płatności. Raz jeszcze wskazać należy, że w związku z ostateczną decyzją z dnia "[2]"r., uchylającą decyzję dotychczasową z dnia "[1]"r. oraz określającą należne płatności w wysokościach niższych od przyznanych w decyzji uchylonej powstała kwota do zwrotu, wynikająca z różnicy między ww. środkami finansowymi wypłaconymi stronie na rachunek bankowy, a środkami finansowymi na podstawie decyzji ostatecznej. Organ przedstawił wyliczenie poszczególnych kwot do zwrotu dokładnie je omawiając. Na obecnym etapie postępowania nie mogą być zaś, wbrew twierdzeniom strony, analizowane kwestie prawidłowości ponownego ustalenia należnych płatności.
Jeżeli zatem ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny w zakresie przedmiotu i podstawy opodatkowania nie budzi wątpliwości, zaś organy w sposób prawidłowy dokonały subsumcji tego stanu faktycznego pod właściwe normy prawa materialnego, to zaskarżonej decyzji nie można zarzucić naruszenia prawa.
Uwzględniając powyższe, skargę należało oddalić, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło