I SA/Ol 9/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ryszard Maliszewski po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2018r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. T. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie z dnia 14 czerwca 2018r. sygn. akt I SA/Ol 9/18 o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. T. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń 2013r., od kwietnia do grudnia 2013r. oraz od stycznia do kwietnia 2014r. postanawia utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. A. T. (dalej jako skarżący, strona, podatnik, wnioskodawca), reprezentowany przez adwokata, wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 27 lutego 2018r. sygn. akt I SA/Ol 9/18 oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące: styczeń 2013r., od kwietnia do grudnia 2013r. oraz od stycznia do kwietnia 2014r. Skarżący wystąpił z wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych w terminie otwartym do wykonania wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 812 zł (karta nr 80 – 86 akt sądowych). Ze złożonego przez wnioskodawcę formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną (... lata), córką (... lat) i synem (... lata). Z działalności gospodarczej strona uzyskuje dochody w wysokości "[...]" zł netto miesięcznie, żona wnioskodawcy uzyskuje dochód z wynagrodzenia za pracę w kwocie "[...]" zł. Skarżący wskazał także, iż pobiera świadczenie rodzinne tzw. "500+" w kwocie 1000 zł. Łączny miesięczny dochód rodziny wnioskodawcy wynosi "[...]" zł netto. Jest właścicielem następujących nieruchomości: działki rekreacyjnej o powierzchni "[...]" ha i wartości "[...]" zł, mieszkania o powierzchni "[...]" mkw. i wartości "[...]" zł oraz sześciu pojazdów mechanicznych i przyczepy. Zobowiązania i miesięczne wydatki rodziny obejmują: opłaty za media i czynsz w wysokości "[...]" zł, "kredyty na samochody" "[...]" zł miesięcznie, "kredyty inne" "[...]" zł miesięcznie oraz opłatę za przedszkole "[...]" zł. Posiada zaległości w ZUS na kwotę około "[...]" zł. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 14 czerwca 2018r. sygn. akt I SA/Ol 9/18 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uznał, że nie zachodzą takie okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie finansowej pomocy państwa dla strony w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Referendarz podał, że skarżący wraz z żoną uzyskują stałe dochody. Strona posiada też znaczny majątek w postaci dwóch nieruchomości oraz sześciu samochodów i przyczepy. Wnioskodawca jest w stanie spłacać liczne kredyty - według oświadczenia miesięcznie spłaca zobowiązania na kwotę "[...]" zł. Spłata tych zobowiązań bez wątpienia wpływa na uzyskiwane przez stronę dochody i świadczy o rozmiarach prowadzonej działalności gospodarczej. Tym samym wnioskodawcy nie sposób zaliczyć do grona osób ubogich, wymagających pomocy państwa. Dodatkowo podkreślono, że jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. W sprzeciwie od ww. postanowienia strona skarżąca, reprezentowana przez dotychczasowego pełnomocnika, wniosła o jego zmianę poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. W ocenie autora sprzeciwu nie jest prawdą, że skarżącego "stać na opłacenie skargi w pełnej wysokości". Sam fakt, że pobiera on świadczenie "500+" na dwoje dzieci zalicza go do grona osób najuboższych, które nie mogą sobie pozwolić na wydatki związane z opłatami sądowymi. Uiszczenie wpisu od skargi może spowodować nieodwracalne negatywne skutki na majątku jego oraz rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zaskarżone postanowienie należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 259 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018r., poz. 1302, dalej p.p.s.a.), od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego wymaga uzasadnienia. Natomiast w myśl art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6 - 8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Przy tym zgodnie z art. 260 § 2 w sprawach, o których mowa w § 1, sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu, a w myśl § 3 tego artykułu sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym. Stosownie do treści art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Natomiast art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w omawianym zakresie - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z przytoczonych przepisów wynika, że jedynym kryterium, jakim kieruje się sąd rozpatrując wniosek w przedmiocie prawa pomocy, są możliwości finansowe wnioskującego. Obowiązek wykazania, że zachodzą przesłanki pozytywne do uwzględnienia wniosku spoczywa na wnioskodawcy. Świadczy o tym użyty we wskazanym przepisie zwrot: "gdy wykaże" (osoba fizyczna). Wykazanie braku środków niezbędnych do pokrycia kosztów postępowania jest warunkiem niezbędnym do uzyskania prawa pomocy, nie kreuje jednak po stronie skarżącej roszczenia o jego przyznanie. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest bowiem to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do uiszczenia stosownych kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć zatem miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy istnieje realne zagrożenie nie zrealizowania przez stronę przysługującego jej prawa do sądu. Stanowisko to potwierdzone zostało w piśmiennictwie (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H.Beck, wydanie 2, Warszawa 2013, str. 855-856). Jak zasadnie uznał referendarz sądowy, w niniejszej sprawie nie zachodzą takie okoliczności, które uzasadniałyby przyznanie finansowej pomocy państwa dla strony w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący dysponuje wraz z żoną stałym źródłem dochodu, który pozwala na spłatę licznych kredytów na poziomie "[...]" zł miesięcznie. Posiada znaczny majątek w postaci dwóch nieruchomości oraz sześciu samochodów i przyczepy. Prowadzi działalność gospodarczą, w której posłużył się fakturami, które nie dokumentowały realnych zdarzeń gospodarczych (str. 16 ww. wyroku tut. Sądu z dnia 27 lutego 2018r. - k. 67 akt sądowych), co stało się przyczyną wydania zaskarżonej decyzji, a następnie wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego wobec wniesienia przez wnioskodawcę skargi do tut. Sądu. Przedstawiony wyżej majątek oraz zaciągnięcie i wysokość miesięcznie spłacanych zobowiązań powodują, że wnioskodawcy nie sposób zaliczyć do grona osób ubogich, wymagających pomocy państwa w postaci zwolnienia od kosztów sądowych. Stan majątkowy skarżącego nie jest tu przedmiotem sporu. Nie zmienia zatem tej oceny podnoszone w sprzeciwie przekonanie, że skarżącego nie stać na opłacenie wpisu sądowego w pełnej wysokości. Natomiast pobieranie świadczenia "500+" na dwoje dzieci nie powoduje niejako automatycznego zaliczenia strony do grona osób najuboższych. Właśnie przedstawiona w toku niniejszego postępowania sytuacja materialna nie pozwala uznać wnioskodawcy za osobę ubogą, gdyż posiada on opisany już znaczny majątek oraz dochód pozwalający na spłatę wysokich zobowiązań. Przy czym strona nie kwestionowała wyjaśnień referendarza sądowego, że jakiekolwiek prywatnoprawne zobowiązania nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi. Ponadto nie sprecyzowano w sprzeciwie jakie konkretnie negatywne skutki może spowodować uiszczenie wpisu od skargi kasacyjnej, który stanowi na obecnym etapie postępowania wymagany koszt sądowy. Bez wątpienia uiszczenie kosztów sądowych zawsze stanowi obciążenie powodujące określony skutek faktyczny w finansach podmiotu zobowiązanego do ich uiszczenia, i przez to może wpływać na warunki finansowe strony skarżącej. Jednakże należy mieć na uwadze nadrzędną zasadę postępowania sądowoadministracyjnego, że to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a.). Z powyższych względów, w ocenie Sądu zasadnie referendarz sądowy odmówił zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd nie znajduje także podstaw do zmiany postanowienia referendarza i zwolnienia skarżącego wyłącznie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Mając powyższe na uwadze, na podstawie przepisów art. 260 § 1, 2 i 3 p.p.s.a. w związku z art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd postanowił jak w sentencji.