I SA/Ol 90/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Renata Kantecka po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi C Spółka z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]" r., nr "[...]" w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2006 r. postanawia : przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. C.Spółka z o.o. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi ww. spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia "[...]"r. w przedmiocie podatku od towarów i usług za miesiące od września do grudnia 2006 r. W rubryce 3.5 formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że wniosek dotyczy wpisu od skargi. Z oświadczenia spółki wynika, że przedmiotem jej działalności jest gospodarowanie odpadami; handel hurtowy i komisowy z wył. handlu pojazdami samochodowymi, motocyklami; budownictwo; sprzedaż hurtowa półproduktów i odpadów pochodzenia nierolniczego oraz złomu. Wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych spółki wynosi 100.000 zł. Z oświadczenia strony wynika także, że wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok obrotowy wynosi 0 zł. Strona także wyjaśniła, że za ostatni rok obrotowy według bilansu poniosła stratę w wysokości 30,53 zł. Oświadczyła, że posiada rachunek bankowy, na którym saldo na koniec miesiąca poprzedzającego wniosek wynosiło – 42,79 zł. W uzasadnieniu wniosku spółka wskazała, że obecnie nie posiada środków finansowych na opłacenie stosownego wpisu od skargi. Podkreśliła, że z powodu działań organów kontroli skarbowej, klienci spółki zrezygnowali z ich usług. Tym samym spółka straciła możliwość generowania przychodów. Działalność spółki ogranicza się do ściągania zasądzonych należności od dłużnika, wobec którego prowadzone jest postępowanie upadłościowe. Spółka nie posiada żadnych środków, jak i możliwości ich zdobycia. Do wniosku dołączono bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2012 r. oraz rachunek zysków i strat. Postanowieniem z dnia 4 kwietnia 2013 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie odmówił spółce przyznania prawa pomocy. Od powyższego postanowienia spółka reprezentowana przez prezesa zarządu złożyła sprzeciw, w którym nie zgodziła się z argumentacją referendarza sądowego. Prezes spółki wskazał, iż zeznanie CIT-8 za rok 2012 wykazuje realny przychód podatkowy spółki w kwocie 0,44 zł, wynikający z zaokrąglenia podatku VAT naliczonego oraz koszty podatkowe w kwocie 15.078,81 zł. Zatem strata faktycznie poniesiona wynosi 15.078,37 zł. Koszty bilansowe natomiast wynoszą 76.798,00 zł, a przychód bilansowy 76.767,47 zł, wobec czego strata bilansowa wyniesie 30,53 zł. Podkreślono, że spółka nie została postawiona w stan upadłości, ponieważ zawarła porozumienie z wierzycielem zagranicznym, posiada należności od osób trzecich, w tym zasądzone prawomocnym wyrokiem od P. Wobec wierzyciela spółki prowadzone jest przed olsztyńskim sądem postępowanie upadłościowe. Ponieważ wyceny nieruchomości wierzyciela zdecydowanie przekraczają wysokość jego długu, zdaniem członków zarządu spółki mają oni realną szansę na otrzymanie zasądzonych kwot. Podkreślono, że z tego tylko powodu utrzymują spółkę bez poddania jej w stan upadłości. W wyniku braku płatności od kontrahentów, spółka nie ma środków na prowadzenie dalszej działalności. Aby nie powiększać zadłużenia, działalność spółki ograniczono do czynności mających na celu ściągnięcie zasądzonych należności. Wskazano również, że 7 stycznia 2013 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał tytuł wykonawczy na łączną kwotę 214.730,38 zł, po czym wyznaczony komornik zgodnie z prawem zajął konto bankowe spółki, co jest dowodem na to, że spółka nie posiada żadnych środków, z których mogłaby opłacić należne koszty sądowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270) – dalej jako "p.p.s.a", prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej może nastąpić, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. (prawo pomocy w zakresie częściowym) - art. 246 § 2 ww. ustawy . Podkreślić należy na wstępie, iż instytucja przyznania prawa pomocy (w przedmiotowym przypadku zwolnienia od kosztów sądowych) osobie prawnej lub innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny. Instytucja ta jest odstępstwem od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Jako odstępstwo powinna więc być stosowana wyjątkowo. Zwolnienie od kosztów sądowych oznacza bowiem prowadzenie postępowania sądowego na koszt Skarbu Państwa. Jest ono formą dofinansowania podmiotu z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z art. 246 § 2 p.p.s.a. wynika jednak, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy (por. post. NSA z 6 października 2004 r. GZ 71/04 ONSAiWSA z 2005 r. z. 1 poz. 8). Okoliczności wskazane w tym wniosku należy uzasadnić i uprawdopodobnić, a uznanie czy to nastąpiło należy do oceny sądu. Godzi się też zauważyć, że zła sytuacja majątkowa osoby prawnej, która prowadzi bieżącą działalność gospodarczą, sama przez się nie uzasadnia wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Koszty sądowe należy postrzegać jako normalne koszty działalności gospodarczej, bowiem dochodzenie swoich praw przed sądem jest elementem tej działalności i wymaga na równi z koniecznością zapewnienia środków na bieżącą działalność, także zapewnienia środków na ich dochodzenie. Wydatki na koszty sądowe powinny być traktowane jako wydatki niezbędne do prowadzenia bieżącej działalności gospodarczej. Mając na uwadze sytuację materialną skarżącej spółki stwierdzić należy, że w niniejszej sprawie spełniona została przesłanka uzasadniająca przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie. W oparciu o złożone przez skarżącą spółkę dokumenty, okoliczności wskazane w sprzeciwie, a w szczególności fakt zaprzestania prowadzenia działalności gospodarczej, sąd doszedł do przekonania, że skarżąca zasługuje na przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie kosztów sądowych. O tym, że spółka nie ma możliwości poniesienia kosztów postępowania przekonuje także okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego wobec skarżącej i dokonane zajęcia posiadanego przez spółkę rachunku bankowego. Mając zatem na względzie powyższe, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji