I SA/Ol 912/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Anna Ambroziak po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R.S. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]" Nr "[...]" w przedmiocie: zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013r. postanawia: odmówić skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 2 stycznia 2018 r., którego braki formalne skarżący R.S. uzupełnił w dniu 5 lutego 2018 r., skarżący zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia wnioskodawcy o jego stanie rodzinnym, majątku i dochodach, wynika, że wnioskodawca prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Nie uzyskuje dochód. Jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Wpisany jest do Krajowego Rejestru Sądowego – Rejestr Dłużników Niewypłacalnych. Nie jest właścicielem żadnych nieruchomości, nie posiada jakichkolwiek oszczędności, papierów wartościowych i innych praw majątkowych, wierzytelności ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł, Oświadczył, że utrzymuje się z pomocy rodziny, "mojego Ojca za drobne usługi i prace porządkowe za częściowe wyżywienie". Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a.– prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W myśl art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przywołane przepisy regulujące instytucję prawa pomocy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Zatem – co wymaga podkreślenia – to rzeczą wnioskodawcy jako zainteresowanego jest wykazanie, iż jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie, o którym mowa w przytoczonych przepisach. Tym samym to na nim spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy, zaś rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione. Stosownie do art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Działając na podstawie ww. przepisu, referendarz sądowy wezwaniem z dnia 7 lutego 2018 r., wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 7 dni następujących oświadczeń i dokumentów źródłowych: a) oświadczenia w zakresie szczegółowego zestawienia stałych miesięcznych wydatków wraz z dokumentami źródłowymi i oświadczeniem w zakresie sposobu i wysokości uzyskiwanej pomocy od rodziny oraz uprawdopodobnienia zdolności finansowych osób świadczących pomoc wnioskodawcy b) wyjaśnień w zakresie posiadanego tytułu do nieruchomości, w której zamieszkuje, c) oświadczenia co do stanu cywilnego wnioskodawcy, d) wyjaśnień w zakresie wysokości uzyskiwanych dochodów i posiadanego majątku przez rodziców skarżącego, e) oświadczenia czy posiada status osoby bezrobotnej , czy korzysta z pomocy Ośrodków Pomocy Społecznej czy też innych organizacji zajmujących się pomocą osobom ubogim, f) oświadczenia w zakresie posiadanego przez wnioskodawcę majątku w okresie od 1.01.2016 r. do dnia doręczenia wezwania, g) wyciągów i wykazów ze wszystkich posiadanych przez wnioskodawcę rachunków bankowych, h) wyjaśnienia , z jakich środków opłacił koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika wraz z wyjaśnieniami przyczyn, dla których nie jest możliwe opłacenie kosztów sądowych z tego źródła. Wnioskodawca został też poinformowany, iż nie jest zobowiązany do przedstawienia danych i dokumentów odnoszących się do sytuacji majątkowej małżonki w sytuacji, gdy został orzeczony rozwód lub separacja, a wnioskodawca przedłoży stosowne orzeczenie sądu w tym zakresie oraz o tym że niezastosowanie się do treści wezwania będzie skutkować odmową przyznania mu prawa pomocy. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi wnioskodawcy w dniu 26 lutego 2018 r. W odpowiedzi skarżący zwrócił się w dniu 5 marca 2018 r. (data wpływu do tut. Sądu) o przedłużenie zakreślonego terminu, o co najmniej 14 dni argumentując to obszernością żądanych wyjaśnień. Stosownie do wniosku skarżącego termin wyznaczony ww. wezwaniem, przedłużono o 14 dni od daty doręczenia wezwania tj. do dnia 19.03.2018 r. Skarżący we wskazanym terminie, jak i do dnia rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy, nie przedłożył wymaganych dokumentów. Mając na uwadze powyższe, stwierdzić należy, iż wnioskodawca – pomimo przedłużenia o 14 dni terminu do przedłożenia dodatkowych dokumentów i upływu zakreślonego terminu, jak i do dnia wydania niniejszego rozstrzygnięcia – nie wykonał w sposób prawidłowy nałożonego na niego obowiązku i nie przedłożył żadnych oświadczeń jak i dokumentów źródłowych, do których był wzywany, uniemożliwiając tym samym dokonanie pełnej oceny jego sytuacji majątkowej, w szczególności jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Podkreślić należy, że w związku z przedłużeniem terminu do złożenia dodatkowych oświadczeń oraz oczekiwaniem na ich przedłożenie - wnioskodawca miał ponad półtora miesiąca na zebranie i przedłożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów, licząc od daty doręczenia wezwania – tj. 26.02.2018 r. do dnia wydania niniejszego postanowienia. Zaznaczyć przy tym należy, że wnioskodawca wnioskował o przedłużenie terminu o co najmniej 14 dni, co też zostało uwzględnione. Uznano zatem, że wnioskodawca dysponował wystarczającą ilością czasu na przedłożenie wymaganej dokumentacji. Na marginesie wskazać należy, że większość z pytań, które skierowano do strony w wezwaniu z dnia 7 lutego 2018 r., nie wymagała przedkładania dokumentów źródłowych, a jedynie złożenia wyjaśnień w formie pisemnego oświadczenia, które nie wymagały wyznaczenia dłuższego terminu, tak jak i skompletowanie żądanych dokumentów źródłowych, którymi z reguły strony dysponują lub których zdobycie nie stwarza większych trudności. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że wnioskodawca uchylił się od przedłożenia jakichkolwiek oświadczeń czy też dokumentów źródłowych określających wysokość ponoszonych wydatków jak i uzyskiwanych przez skarżącego dochodów. Nie udzielił również wyjaśnień co do swojego stanu cywilnego, sytuacji materialnej swoich rodziców w tym ojca, który to, jak oświadczył wnioskodawca na formularzu PPF udziela mu pomocy. Nadto należy wskazać, iż wnioskodawca nie przedłożył żadnych wyjaśnień w zakresie posiadanego przez niego majątku oraz rachunków bankowych. Także nie wyjaśniona pozostaje kwestia przysługującego skarżącemu tytułu do nieruchomości, w której zamieszkuje jak i źródeł sfinansowania kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Zważyć należy, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy brak jest możliwości poszukiwania z urzędu faktów przemawiających na korzyść ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dokonywana jest jedynie ocena w świetle art. 246 § 1 p.p.s.a. tych okoliczności, które wskazała strona. Jedynym instrumentem służącym weryfikacji oświadczeń wnioskodawcy i tym samym umożliwiającym prawidłową ocenę jego kondycji finansowej, jest unormowanie zawarte w art. 255 p.p.s.a., zgodnie z którym odpowiednich informacji czy też dokumentów musi dostarczyć sam skarżący. Z tych względów uznano, że wnioskodawca nie wykazał, iż spełnia ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy. Wyjaśnienia zawarte w formularzu PPF, dotyczące stanu finansowego i wysokości dochodów, nie były wystarczające dla oceny możliwości finansowych wnioskodawcy, nie mogły też stanowić automatycznej przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym przez niego zakresie. Prawo pomocy jest bowiem instytucją wyjątkową i jako taka powinno być stosowne tylko w stosunku do osób, które w sposób niebudzący wątpliwości, w sposób pełny i wyczerpujący wykazały, że spełniają przesłanki do jego otrzymania, czego w warunkach niniejszej sprawy skarżący nie uczynił. W konsekwencji na podstawie przepisu art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia